Hatay ilindeki tarihi taş yapılarda görülen taş bozunmalarının tespiti ve kimyasal analizleri
Detection and chemical analysis of stone decay observed in historical stone buildings in the province of Hatay
- Tez No: 978089
- Danışmanlar: PROF. DR. EROL ATAY, PROF. DR. MURAT DAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Biyoloji, Arkeoloji, Architecture, Biology, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültür ve kültürel miras, insan uygarlığının izleri, toplum ve kültürlerin mimari tasviridir. Kültürel tarihi taş yapıların korunması, gelecek nesillere aktarılmaları açısından çok önemlidir. Kültürel yapılar; arkeolojik anıtları, mimari yapıları ve diğer tarihi yerlerin benzersizliğini yansıttıkları için toplum, kültür ve ülke için çok değerli kabul edilir. Tarihi binalar, anıtlar, el yazmaları ve resimler gibi antika belgeler ve kültürel miraslar kırılgandır ve zaman içinde fiziksel, kimyasal ve biyolojik bozunmaya uğrarlar. Bozunma binlerce yıldır devam eden, dünyanın dört bir yanındaki miras alanları ve yapılarının büyük tahribata uğradığı bir olaydır. Artan hava kirliliği ve küresel ısınma, taş anıtların ve sanat eserlerinin bozunmasının ana nedenidir. Bu yapılar, çeşitli çevresel, atmosferik (sıcaklık, nem, hava kirliliği ve karanlık) ve biyolojik etkenlerle (mikroorganizmalar, bitkiler, algler, mantarlar, kuşlar, yarasalar ve böcekler) anıtlarda farklı bozunma problemlerine maruz kalırlar. Bu hasarlara neden olan faktörlerin başında; hava kirliliği, ortam sıcaklığı, ışık miktarı, nem oranı, donma-çözünme, sel, deprem, toprak kayması gibi doğal etkenler gelmektedir. Son yıllarda bu ayrışma süreçlerinin doğal etkenlerin yanında; iklim değişikliği ve antropojenik etkilerle doğrudan veya dolaylı olarak yapılarda fiziksel, kimyasal ve biyolojik alterasyonlara neden oldukları gözlenmekte ve zaman içinde bu yapıları hızla tahrip edebileceği gözlemlenmiştir. Bu çalışmada Hatay ilinde bulunan kiliseler, kaleler, eski Antakya evleri, hamamlar ve benzeri tarihi taş yapılardan seçilmiş bazı tarihi yapılarda görülen fiziksel, kimyasal, biyolojik ve insan etkilerinden kaynaklı bozunmaların yaygın olduğu görülmüştür. Yapılarda fiziksel bozunma olarak: çatlak-kırık oluşumu, parça kopmaları, aşınma, oyuklanma, derz boşalması; kimyasal bozunma olarak; tuzlanma, çiçeklenme, renk değişimi, kabuklanma, yapraklanma, pullanma; biyolojik bozunma olarak: liken, yosun, mantar, hayvan ve daha büyük istenmeyen yabancı ot veya ağaç formundaki bitki köklerinin sebep olduğu alterasyonların varlığı tespit edilmiş ve yapının içeriğindeki kimyasal madde miktarlarını belirlemek için X-Işınları Floresan (XRF) yöntemiyle kimyasal analizler yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
Culture and cultural heritage are traces of human civilisation and architectural representations of societies and cultures. The preservation of cultural historical stone structures is very important in terms of passing them on to future generations. Cultural structures are considered very valuable for society, culture and the country because they reflect the uniqueness of archaeological monuments, architectural structures and other historical sites. Antique documents and cultural heritage such as historic buildings, monuments, manuscripts and paintings are fragile and undergo physical, chemical and biological deterioration over time. Deterioration is a process that has been going on for thousands of years, causing great damage to heritage sites and structures around the world. Increasing air pollution and global warming are the main causes of the deterioration of stone monuments and works of art. These structures are exposed to various environmental, atmospheric (temperature, humidity, air pollution and darkness) and biological factors (microorganisms, plants, algae, fungi, birds, bats and insects) that cause different types of deterioration in monuments. The main factors causing this damage are natural causes such as air pollution, ambient temperature, light intensity, humidity, freezing and thawing, flooding, earthquakes and landslides. In recent years, it has been observed that these separation processes, in addition to natural factors, have caused direct or indirect physical, chemical and biological alterations in structures due to climate change and anthropogenic effects, and that they can rapidly destroy these structures over time. In this study, it was observed that physical, chemical, biological, and human-induced deterioration was widespread in selected historical structures, including churches, castles, old Antakya houses, bathhouses, and other historical stone structures located in the province of Hatay. Physical deterioration in structures: cracks and breaks, fragment detachment, wear, pitting, joint separation; chemical deterioration: salting, efflorescence, discolouration, crusting, flaking, crusting; biological deterioration: the presence of alterations caused by lichens, mosses, fungi, animals, and bigger unwanted weeds or tree roots has been identified, and chemical analyses were done using X-ray fluorescence (XRF) to determine the amount of chemical substances in the structure.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Görüntü işleme teknikleri ve derin öğrenme metotları kullanılarak yığma taş duvar segmentasyonu
Masonry stone wall segmentation using image processing techniques and deep learning methods
RÜSTEM MUHAMMED KARADEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolAtatürk ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA AYDIN
- İssos- Epiphaneia Antik Kenti (2022- 2024 çalışmaları) mimari bezekleri
Ancient City of Issos-Epiphaneia (2022-2024 studies) architectural ornaments
ŞUAYİP ONUR AKSEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ArkeolojiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU ÖZDİLEK