Kutsal mekânlara bağlılık:Müslümanların hac ibadetideneyimleri üzerinenitel bir araştırma
Commitment to sacred places: A qualitative study on muslims' experiences of the pilgrimage
- Tez No: 978186
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA GÜLDAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, kutsal mekânların manevi boyutunu ve bu mekânlara yönelik“bağlılık”olgusunu psiko-teolojik ve sosyo-kültürel perspektiflerden ele almayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, bireylerin bu mekânlara karşı duyduğu duygusal bağın nedenleri ve doğası derinlemesine incelenmiştir. Araştırma, bireysel deneyimlerin önemini vurgulayan fenomenolojik bir yaklaşımla, Mekke'deki hac ibadet mekânlarına yönelik bağlılık olgusuna odaklanmaktadır. Bu amaca ulaşmak için nitel araştırma yöntemi ve fenomenoloji deseni uygulanmıştır. Çalışmanın örneklemini, İstanbul'da ikamet eden, hem hac hem de umre ibadeti yapmış 16 hacı oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve katılımcıların tuttukları duygusal notlar aracılığıyla toplanmış ve MAXQDA programıyla içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulguları, nitel veri analizi sonucunda ortaya çıkan temaların, Scannell ve Gifford'un Mekâna Bağlılık Kuramı'nın (PPP)“Kişi, Mekân, Süreç”boyutlarına, araştırmacı tarafından eklenen“Kutsallık”boyutu ile birlikte dört ana tema etrafında sunulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda, katılımcıların kutsal mekânlara yönelik çok boyutlu güçlü bir bağlılık hissettiği tespit edilmiştir. Bu bağlılık; derin duygusal tepkiler (huzur, mutluluk, özlem, aidiyet), zengin bilişsel temsiller (dini-tarihi altyapı, tahayyül gücüyle yeniden yaşanan olaylar), dönüştürücü manevi boyutlar (içsel dönüşüm, ilahi yakınlık hissi, manevi arınma) ve belirgin davranışsal ifadelerle (sık ziyaret etme isteği, tavsiye etme, yakın çevresini götürme isteği) kendini göstermiştir. Çalışmamız, bu yapıya“kutsallık”boyutunu (ilahi itibar, manevi atmosfer, dönüştürücü etki) ekleyerek; bu boyutun kişi, mekân ve süreç boyutlarını güçlendirici ve destekleyici bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu çalışma, kutsal mekânlara yönelik bağlılık alanındaki disiplinler arası çalışmaları desteklemesi ve bu bağlılığın bireysel ve toplumsal dönüştürücü etkilerinin anlaşılmasına katkı sağlaması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebilir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the spiritual dimension of sacred places and the phenomenon of“attachment”to these places from psycho-theological and socio-cultural perspectives. In this context, the reasons and nature of the emotional bond individuals feel towards these spaces were deeply investigated. The research focuses on the phenomenon of attachment to the Hajj pilgrimage sites in Mecca, utilizing a phenomenological approach that emphasizes the importance of individual experiences. To achieve this objective, a qualitative research method and a phenomenology design were applied. The study sample consists of 16 pilgrims residing in Istanbul who have performed both Hajj and Umrah pilgrimages. Data were collected through semi-structured interviews and emotional notes kept by the participants, and content analysis was performed using the MAXQDA program. The findings of the research revealed that the themes emerging from the qualitative data analysis align with the“Person, Place, Process”dimensions of Scannell and Gifford's Place Attachment Theory (PPP), presented around four main themes, including the“Sacredness”dimension added by the researcher. In light of the findings, it was determined that participants feel a strong, multidimensional attachment to sacred places. This attachment manifests through deep emotional responses (peace, happiness, longing, belonging), rich cognitive representations (religious-historical background, events relived through the power of imagination), transformative spiritual dimensions (inner transformation, sense of divine closeness, spiritual purification), and distinct behavioral expressions (desire to visit frequently, recommending, desire to take close relatives). Our study, by adding the“Sacredness”dimension (divine prestige, spiritual atmosphere, transformative effect) to this structure, revealed that this dimension plays a role in strengthening and supporting the person, place, and process dimensions. Consequently, this study can be regarded as an important step in supporting interdisciplinary studies in the field of attachment to sacred places and contributing to the understanding of the individual and societal transformative effects of this attachment.
Benzer Tezler
- Diyarbakır ili Hz. Süleyman Camii'nin inanç turizmi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Hz. Süleyman Mosque in Diyarbakir province in terms of faith tourism
EMEL GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TurizmVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA NAS
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Ankara efsanelerinde zaman ve mekân (Kahramankazan, Kızılcahamam, Polatlı)
Time and space in Ankara of legends-Kahramankazan, Kızılcahamam, Polatlı province example
BELGİN UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM AKYÜZ ÖZTOKMAK
- Ireland's attitude towards Israeli-Palestinian conflict after 7 October
İrlanda'nın 7 Ekim sonrası İsrail-Filistin çatışmasına yaklaşımı
CHALILA RAIHAN NABILAZKA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Uluslararası İlişkilerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA SARIASLAN
- İnanç turizmi bağlamında Hacıbektaş'ta hediyeleşme geleneğinin durumu ve dönüşümü
The status and transformation of the gift-giving tradition in Hacibektas in the context of belief tourism
ERDAL TAŞKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halk Bilimi (Folklor)Nevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiAlevi Bektaşi İlmi Kaynakları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM AKIN