Türkiye için Gini Katsayısının yapay sinir ağları ve zaman serisi yöntemleri ile öngörülmesi: 1980-2023 dönemi
Forecasting the Gini Coefficient for Türkiye using artificial neural networks and time series methods: 1980-2023 period
- Tez No: 978185
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN TÜRE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gelişmekte olan ülkeler gibi Türkiye'nin de karşı karşıya kaldığı gelir dağılımı eşitsizliği sorunu ekonomik büyüme, toplumsal refah gibi makroekonomik göstergelerin yanı sıra sosyal sermaye, eğitim hizmetleri ve sağlık hizmetlerine erişim ve suç oranları gibi toplumsal göstergeler üzerinde de belirleyici olmaktadır. Bu doğrultuda Türkiye'de gelir eşitsizliğinin seyrini analiz etmek ve gelecek eğilimlerini modelleyebilmek hem akademik hem de politika yapıcılar açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu tez çalışmasında Türkiye'de gelir eşitsizliğinin yıllık değişimini tahmin etmeye çalışılmıştır. Gelir eşitsizliği göstergesi olarak kullanılan Gini katsayısının 1980-2023 dönemini kapsayan yıllık verileri kullanılmıştır. Bu seri kullanılarak bir yandan geleneksel bir yöntem olan ARMA modeli, diğer yandan yapay zekâ temelli bir yöntem olan YSA modeli Python programlama dili ile tahmin edilmiştir. Modellerin performansı, son beş yıl test seti olarak ayrılarak, MAE, RMSE, MAPE, R² ölçütleriyle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ARMA (1,1) modeli test setinde MAE: 1.423, RMSE: 1.522, MAPE: %96.3 değerleri ile modelin düşük doğruluk sergilediği görülmüştür. Buna karşılık YSA modeli MAE: 0.558, RMSE: 0.588, MAPE: %38.92 ve R²: 085 değerleri ile daha tatmin edici performans göstermiştir. Bu bulgular, YSA'nın doğrusal olmayan ilişkileri temsil etme kapasitesini ve sınırlı veri setinde dahi etkili tahminler üretebildiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The income inequality problem that Turkey, like developing countries, faces not only determines macroeconomic indicators such as economic growth and social welfare, but also social indicators such as social capital, access to education and healthcare, and crime rates. Therefore, analyzing the course of income inequality in Turkey and modeling its future trends is of critical importance for both academics and policymakers. This thesis attempts to estimate the annual change in income inequality in Turkey. Annual data covering the 1980-2023 period for the Gini coefficient, used as an indicator of income inequality. Using this series, both the traditional ARMA model and the artificial intelligence-based ANN model were estimated using the Python programming language. The performance of the models was evaluated using MAE, RMSE, MAPE, and R², using the last five years as a test set. The analysis results indicated that the ARMA (1,1) model exhibited low accuracy on the test set, with MAE: 1.423, RMSE: 1.522, and MAPE: 96.3%. In contrast, the ANN model performed more satisfactorily with MAE: 0.558, RMSE: 0.588, MAPE: 38.92%, and R²: 0.85. These findings demonstrate the ANN's capacity to represent nonlinear relationships and its ability to produce effective predictions even with a limited dataset.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Türkiye ve çevresinde cisim dalgalarının soğurulması.
Başlık çevirisi yok
FERİT EKŞİ
Doktora
Türkçe
1992
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeofizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ALPTEKİN
- Yurt dışı işgücü döviz transferlerinin Türkiye'nin büyümesine ve çeşitli ekonomik değişkenlerine etkilerinin analizi
International labor immigration & remittances and its impact on economic growth and selected economic variables of Turkey
H. VEDAT AKMAN
- A new model and approach for assessing equity in public transport
Toplu taşımada eşitliğin değerlendirilmesi için yeni bir model ve yaklaşım
KAYA KASIMOĞLU
Doktora
İngilizce
2024
Ulaşımİstanbul Teknik ÜniversitesiUlaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
- CIVETS ülkelerinde sağlık çıktılarının gelir eşitsizliği üzerindekietkilerinin ampirik analizi
Empirical analysis of the effects of health outcomes on income inequality in CIVETS countries
FATMANUR GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık YönetimiKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLLER ŞAHİN