Tasavvufi ritüeller ile ruh sağlığı ilişkisi bağlamında kadınların toplu zikre katılması üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on women's participation in collective dhikr in the context of the relationship between sufi rituals and mental health
- Tez No: 978281
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RÜMEYSA NUR DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Manevi iyi oluş, Mental iyi oluş, Psikolojik iyi oluş, Öznel iyi oluş, Spritual well-being, Mental well-being, Psychological well being, Subjective well-being
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: İslami Araştırmalar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, tasavvufi ritüellerin bireylerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini çok yönlü bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma; kavramsal çerçeve, metodoloji, sistematik litaretür taraması, nitel çalışma ve pratik yansımalar olmak üzere beş temel bölümden oluşmaktadır. Kavramsal çerçevede ruh sağlığı ve tasavvuf ile ilişkili kavramlar ele alınarak konuya dair genel bir bakış açısı sunulmuştur. Din, dindarlık, tasavvuf, ritüel ve ruh sağlığına dair genel bir bigi verilerek birbirleriyle olan ilişkileri temellendirilmiştir. Ritüellerin ruh sağlığı ile olan ilişkisi ritüellerin psikolojik etki mekanizmaları başlığı altında açıklanmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde metodoloji kısmı yer almaktadır. Burada tez çalışmasının genel metodolojisine yer verilmiştir. Sistematik literatür taramasında, ulusal ve uluslararası çalışmalarda ruh sağlığı ve tasavvuf arasındaki ilişkiye dair yapılan çalışmalar incelenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında tasavvufi ritüellerin ruh sağlığı üzerindeki etkisi tartışılmıştır. Araştırmanın dördüncü bölümünde nitel çalışmaya yer verilmiştir. Nitel çalışma, kadınların toplu bir biçimde uyguladığı bir ritüel olması nedeni ile toplu zikir (hatm-i hacegan)ritüeli üzerinden gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar amaçlı örneklem ile belirlenmiştir. Görüşmeler 23 kadın katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 42 dir. Bu çalışmada yapılandırılmış görüşme tekniği ile mülakatlar yapılarak veri elde edilmiştir. Mülakat süreleri 5 dk- 25 dk arasında farklılık göstermektedir. Mülakat sonucunda elde edilen veriler tematik veri analizi yapılarak temalar, alt temalar ve kodlara ayrılmıştır. Elde edilen bulgular teorik bilgiler ile kıyaslanarak tartışılmıştır. Araştırmanın son bölümünde bu çalışmanın Manevi Danışmanlık ve Rehberlik alanına yansımaları ele alınmıştır. Tasavvufi uygulamaların danışmanlık süreçlerine nasıl entegre edilebileceği tartışılmıştır. Konuya dair genel bir özet, öneri verilerek konu sonuca bağlanmıştır. Tasavvuf ile ruh sağlığı ilişkisini ele alan pek çok teorik çalışma bulunsa da alan çalışmaları oldukça sınırlıdır. Bu çalışma ile alana katkı sağlamak amaçlanmıştır. Tasavvufi ritüeller, ruh sağlığını şekillendirmekte olan psikolojik mekanizmalarla etkileşim halindedirler. Elde edilen bulgulara göre tasavvufi ritüeller kimi zaman sosyal destek, meditatif etki, yaşam anlamı ile ruh sağlına olumlu etkiye sahipken kimi zamanda endişe ve kaygıya sebep olarak olumsuz etkilere sahiptir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the effects of Sufi rituals on individuals' mental health through a multifaceted approach. The research consists of five main sections: conceptual framework, methodology, systematic literature review, qualitative study, and practical implications. In the conceptual framework, concepts related to mental health and Sufism are discussed to provide a general perspective on the topic. General information is provided about religion, religiosity, Sufism, ritual, and mental health, and their interrelationships are established. The relationship between rituals and mental health is explained under the heading of the psychological impact mechanisms of rituals. The second section of the research presents the methodology. This part outlines the overall methodology of the thesis study. In the systematic literature review, national and international studies on the relationship between mental health and Sufism are examined. Based on the findings, the effects of Sufi rituals on mental health are discussed. The fourth section of the research includes a qualitative study. The qualitative study was conducted using the collective dhikr (hatm-i hacegan) ritual, as it is a ritual practiced collectively by women. Participants were selected through a purposive random sample. Interviews were conducted with 23 female participants. The average age of the participants was 42. Data were collected in this study using a structured interview technique. Interview durations varied between 5 and 25 minutes. The data obtained from the interviews were categorized into themes, subthemes, and codes through thematic data analysis. The findings were discussed and compared with theoretical information. In the final section of the research, the implications of this study for the field of Spiritual Counseling and Guidance are addressed. How Sufi practices can be integrated into counseling processes is discussed. A general summary and suggestions are provided, concluding the topic. Although there are many theoretical studies addressing the relationship between Sufism and mental health, field studies remain quite limited. This study aims to contribute to the field. Sufi rituals interact with the psychological mechanisms that shape mental health. According to the findings, Sufi rituals can have positive effects on mental health by providing social support, meditative effects, and a sense of meaning in life, while at times they may also lead to negative effects such as anxiety and worry.
Benzer Tezler
- Protestanlığın sosyo-kültürel arka planı
Socio-cultural background of Protestantism
RECEP YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKET YAVUZ
- Geleneksel Gond dini
Traditional Gond religion
CEMİLE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinDicle ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN SEYFELİ
- Geleneksel Gikuyu Dini
Traditional Gikuyu Religion
ELİF KUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinDicle ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAN SEYFELİ
- Tasavvufî düşüncede sayı sembolizmi (Mevlânâ ve Yunus Emre örneği)
The symbolism of numbers in sufi thought (The cases of Rumi and Yunus Emre)
ELİF YÜCE ABAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA ÇAKMAKLIOĞLU
- Tasavvuf kültüründe enformel öğrenme
The informal learning in sufi culture
GAMZE SART
Doktora
Türkçe
2017
AntropolojiYeditepe ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ARİF ACALOĞLU