Türk efsanelerinin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi
An analysis of Turkish legends in terms of gender
- Tez No: 978376
- Danışmanlar: PROF. DR. AKTAN MÜGE ERCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumların ortak hafızasında köklü bir yer edinen efsaneler, bünyesinde kültürel değerleri taşımasının yanı sıra toplumun normlarının ve değer yargılarının da taşıyıcısıdır. Toplum ve kültürün etkisiyle şekillenen cinsiyet rolleri, toplumsal cinsiyet araştırmaları için önemli bir inceleme alanı oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türk efsanelerini toplumsal cinsiyet açısından inceleyip, bu anlatılardaki kadın ve erkek rollerinin halk anlatılarındaki yansımalarını araştırmaktır. Çalışmada sayıca zengin efsane örnekleri içermesi nedeniyle Türk Efsaneleri I. Cilt ve II. Cilt adlı eserlerde yer alan efsaneler incelenmiştir; bu anlatılar, toplumsal cinsiyet kuramları içerisinde, sosyal ve kültürel öğeleri en kapsamlı şekilde değerlendirmeye olanak tanıyan sosyal rol kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden kültür analizi yöntemi kullanılmıştır. Konuya açıklık getirmek için efsane anlatıları detaylıca ele alınmış ve metinlerden seçilen örneklerle bulgular desteklenmiştir. Sonuç olarak kadının aile içi, toplumsal alan ve ahlaki yapı içindeki kimlik ve rolleri ile erkeğin aile içi ve kamusal alandaki kimlik ve rolleri tespit edilmiştir. Toplumsal cinsiyet eşitliği/eşitsizliği ev ve kamusal alanlarda farklı biçimlerde ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, Türk efsanelerinin toplumsal cinsiyetle ilgili tarihsel ve kültürel aktarımında önemli bir anlatı alanı oluşturduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Legends, which have a deep-rooted place in the collective memory of societies, are not only the carriers of cultural values but also of the norms and value judgments of society. Gender roles shaped by the influence of society and culture constitute an important area of study for gender research. The aim of this study is to examine Turkish legends in terms of gender and to investigate the reflections of the roles of women and men in these narratives in folk narratives. In the study, the legends in the works titled Turkish Legends Volumes I and II were examined due to their rich number of legend examples; these narratives were examined within the framework of social role theory, which allows the most comprehensive evaluation of social and cultural elements within gender theories. The cultural analysis method, one of the qualitative research designs, was used in the study. In order to clarify the subject, the legend narratives were examined in detail and the findings were supported with examples selected from the texts. As a result, the identity and roles of women within the family, social sphere and moral structure and the identity and roles of men within the family and public sphere were determined. Gender equality/inequality has emerged in different ways in the daily and public spheres. In this context, it has been seen that Turkish legends constitute an important narrative area in the historical and cultural transmission of gender.
Benzer Tezler
- Diyarbakır efsanelerinin arketipsel sembolizm bağlamında çözümlenmesi
Analysis of Diyarbakır legends in the context of archetypal symbolism
SEVGİ ERDİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıBitlis Eren ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN ERGÖZ
- Kazak ve Anadolu Türk efsaneleri üzerine mukayeseli bir araştırma
Başlık çevirisi yok
GULGUL KANSEİTOVA
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL ALTAY GÖDE
- Uşak'tan derlenen efsaneler üzerine bir inceleme
A review on the legends compiled from Uşak
TÜRKAN ÇELİK
Doktora
Türkçe
2020
Halk Bilimi (Folklor)Uşak ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA ÖZCAN
- Bitlis'ten derlenen efsanelerin psiko-sosyal ve arketipsel tahlili
Psycho-social and archetypal analysis of legends compiled from Bitlis
OĞUZ DOĞAN
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ŞENOCAK
- Türklerin kutsal ekolojiye dönük inanışlarının efsanelerdeki izleri
Traces of sacred ecology beliefs of Turks in legends
EDA NUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİzmir Demokrasi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA AÇA