Ergenlerde ebeveyn tutumlarının strese yatkınlık ve erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between parental attitudes, stress vulnerability, and procrastination behavior in adolescents
- Tez No: 978435
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ergenlik, Ebeveyn Tutumu, Stres, Erteleme Davranışı, Adolescence, Parental Attitude, Stress, Procrastination
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ergenlik dönemindeki bireylerde ebeveyn tutumlarının strese yatkınlık ve erteleme davranışı ile ilişkisini incelemektir. Çalışma, ilişkisel tarama modeline dayalı betimsel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul'da devlet ve özel okullarda öğrenim gören 13–18 yaş aralığında toplam 300 ergenden oluşmaktadır. Veriler, Ana-Baba Tutum Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ-14) ve Genel Erteleme Ölçeği kullanılarak toplanmış; analizler SPSS paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin normal dağılımı incelendikten sonra Kruskal Wallis H testi ve Spearman korelasyon analizi uygulanmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları, demokratik ebeveyn tutumlarının ergenlerin stres düzeylerini azalttığını ve erteleme davranışlarını sınırladığını; buna karşılık otoriter, ilgisiz ve tutarsız tutumların hem stres düzeyini artırdığını hem de erteleme eğilimini güçlendirdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca stres düzeyi ile erteleme davranışı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmıştır. Yaş değişkeni dikkate alındığında, yaş ilerledikçe bireylerin hem stres, hem de erteleme davranışı puanlarının arttığı görülmüş; ancak cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Elde edilen bulgular, Bağlanma Kuramı, Bilişsel Davranışçı Kuram ve Sosyal Öğrenme Kuramı çerçevesinde değerlendirilmiş ve ebeveyn tutumlarının bireyin psikolojik gelişimi üzerindeki çok boyutlu etkileri vurgulanmıştır. Araştırma sonuçları, aileler, eğitimciler ve ruh sağlığı uzmanları açısından önemli çıkarımlar sunmakta; ebeveynlik becerilerinin erken dönemlerden itibaren desteklenmesinin bireyin stresle başa çıkma kapasitesi ve görev sorumluluğu geliştirme süreci açısından kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between parental attitudes, stress vulnerability, and procrastination behavior in adolescents. The research was designed as a descriptive study based on the relational survey model. The sample consisted of 300 adolescents aged 13–18 years, attending public and private schools in Istanbul. Data were collected using the Parental Attitude Scale, the Perceived Stress Scale (PSS-14), and the General Procrastination Scale, and analyzed with the SPSS Statistical Package Program. After testing the normality of the data, Kruskal-Wallis H tests and Spearman correlation analyses were performed, with the level of significance set at p<0.05. The findings revealed that democratic parental attitudes reduce adolescents' stress levels and limit procrastination behaviors, whereas authoritarian, neglectful, and inconsistent parental attitudes increase both stress levels and the tendency to procrastinate. In addition, a significant positive relationship was found between stress levels and procrastination behavior. Considering the variable of age, it was observed that both stress and procrastination scores increased with age, while no significant differences were found in terms of gender. The findings were interpreted within the frameworks of Attachment Theory, Cognitive Behavioral Theory, and Social Learning Theory, emphasizing the multidimensional impact of parental attitudes on adolescents' psychological development. The results provide important implications for families, educators, and mental health professionals, highlighting that supporting parenting skills from early childhood plays a critical role in the development of adolescents' stress-coping capacity and sense of responsibility.
Benzer Tezler
- Tip 1 diyabetes mellitus tanılı ergenlerde psikopatoloji, yaşam kalitesi ve ebeveyn tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of psychopathology, quality of life and parental attitudes in adolescents with type 1 diabetes mellitus
NİLFER ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİDEM BEHİCE ÖZTOP
- Astım tanılı çocuk ve ergenlerde psikopatoloji, yaşam kalitesi ve ebeveyn tutumlarının incelenmesi
Psychopathology in children and adolescents with asthma, investigation of quality of life and parental coping strategies
HİCRAN DOĞRU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriAkdeniz ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN ÖZATALAY
- Obezite tanılı çocuk ve ergenlerde psikopatoloji, yaşam kalitesi ve ebeveyn tutumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of psychopathology and quality of life in obese children and adolescents and parenting styles of their parents.
ARİF ÖNDER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriAkdeniz ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN ÖZATALAY
- Pandemi döneminde ergenlerde görünen stres semptomlarının siber zorbalık ve anne-baba stilleri ile ilişkisi
The relation between stress symptoms and cyberbullying and parenting styles of adolescents during the pandemic period
CEMRE DİRİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- Cinsiyet gelişim bozukluğu nedeniyle opere olmuş ergenlerde cinsiyet rolleri ve ebeveynlerde posttravmatik stres bozukluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of sex roles in adolescents operated for gender development disorders and posttraumatic stress disorder in their parents
ZEHRA ECE SOĞUCAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriAkdeniz ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESİN ÖZATALAY