Tarîkat ve tasavvuf algısı: Diyanet Gençlik Merkezlerine gelenüniversite öğrencileri örneği
Perception of tariqa and sufism: a case study on university students attending Diyanet Youth Centers
- Tez No: 978881
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜLENT AKOT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Tarîkat ve Tasavvuf Algısı: Diyanet Gençlik Merkezlerine Gelen Üniversite Öğrencileri Örneği Modern toplumlarda genç bireylerin dinî ve manevi değerlere olan yaklaşımları, sosyolojik ve psikolojik incelemelerin önemli bir konusu olarak öne çıkmaktadır. Özellikle kimlik arayışının yoğun olduğu ergenlik ve genç yetişkinlik dönemlerinde, üniversite öğrencileri geleneksel dinî yapılar ile modern yaşamın dinamikleri arasında bir denge kurma çabası içindedirler. Bu bağlamda, tarîkat ve tasavvuf gibi geleneksel manevi yapılar, gençlerin hem manevi arayışlarına hem de toplumsal etkileşimlerine yönelik sundukları deneyimlerle dikkat çekmektedir. Ancak bu yapıların toplumsal algısı, yalnızca manevi boyutlarıyla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda sosyal, kültürel ve hatta siyasi etkileriyle de tartışma konusu olmaktadır. Bu tez çalışmasında, üniversite öğrencilerinin tarîkat ve tasavvuf algısını anlamayı ve bu yapılara yönelik eleştirilerinin temel nedenlerini ortaya koymayı amaçladık. Araştırmanın sahası olarak Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı Diyanet Gençlik Merkezleri seçilmiştir. Bu merkezler, gençlerin dinî ve manevi değerlerle buluşmasını teşvik eden, aynı zamanda sosyal ve kültürel faaliyetlere ev sahipliği yapan önemli mekânlar olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda, bu merkezlere devam eden üniversite öğrencilerinin tarîkat ve tasavvuf kavramlarına ilişkin bilgi düzeylerini, bu yapılara yönelik tutumlarını ve eleştirilerini anlamaya yönelik kapsamlı bir anket çalışması yürütülmüştür. Anket, öğrencilerin hem bireysel hem de toplumsal bağlamda bu yapılara nasıl yaklaştığını ve bu yaklaşımların hangi faktörlerden etkilendiğini analiz etmeyi hedeflemiştir. Çalışmamızın giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı ve önemi detaylı bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır. Araştırmanın yöntemi, veri toplama araçları, verilerin toplanma süreci ve değerlendirilmesi ile çalışmanın kapsamı ve sınırlılıkları açıkça ortaya konulmuştur. Birinci bölümde, tarîkat ve tasavvuf kavramları hakkında bilgiler verilmiş, Türkiye'de tarîkat algısının evrimi ve Diyanet İşleri Başkanlığının gençlik faaliyetlerinin bu bağlamdaki rolü ele alınmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, anketten elde edilen verilerin detaylı analizi sunulmuştur. Bu bölümde, katılımcıların demografik özelliklerine ilişkin bulgular (yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, dinî pratiklere katılım düzeyi vb.) ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bunun yanı sıra, katılımcıların tarîkat ve tasavvuf kavramlarına dair genel bilgi ve kavrayış düzeyleri, bu yapılara ilişkin temel inançları ve kaynakları, modern yaşamın bu algılar üzerindeki etkisi, tarîkat ve tasavvuf uygulamalarına yönelik tutumları ile kişisel tecrübeleri ve düşünceleri analiz edilmiştir. Özellikle, gençlerin bu yapılara yönelik eleştirilerinin altında yatan sosyo-kültürel, psikolojik ve dinî faktörler detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Sonuç ve tartışma kısmında, çalışmanın ana bulguları özetlenmiş ve bu bulguların sosyolojik ve dinî bağlamdaki yansımaları değerlendirilmiştir. Araştırma, üniversite öğrencilerinin tarîkat ve tasavvuf algısının, hem bireysel manevi arayışlardan hem de toplumsal dinamiklerden etkilendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, Diyanet Gençlik Merkezlerinin gençlerin bu yapılara yönelik tutumlarını şekillendirmede önemli bir rol oynadığı gözlemlenmiştir. Çalışma, gençlerin tarîkat ve tasavvuf gibi geleneksel dinî yapılara yönelik algılarının, modern yaşamın sunduğu bireysellik ve özgürlük arayışıyla nasıl bir denge kurduğuna dair önemli ipuçları sunmaktadır. Bu bağlamda, elde edilen sonuçlar, hem dinî kurumların gençlere yönelik faaliyetlerini şekillendirmede hem de sosyolojik araştırmalarda kullanılabilecek önemli veriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Perception of Tariqa and Sufism: A Case Study on University Students Attending Diyanet Youth Centers In modern societies, young individuals' approaches to religious and spiritual values have emerged as an important topic of sociological and psychological inquiry. Especially during adolescence and young adulthood—periods marked by intense identity exploration—university students strive to balance traditional religious structures with the dynamics of modern life. In this context, traditional spiritual structures such as tariqa (Islamic spiritual orders) and Sufism stand out with the experiences they offer in meeting young people's spiritual quests as well as facilitating social interaction. However, public perceptions of these structures extend beyond their spiritual dimensions and are often discussed in terms of their social, cultural, and even political implications. This thesis aims to understand university students' perceptions of tariqa and Sufism and to uncover the underlying reasons for their critiques of these structures. As the research setting, Youth Centers affiliated with the Presidency of Religious Affairs (Diyanet) were selected. These centers are regarded as significant spaces that promote young people's engagement with religious and spiritual values while also hosting social and cultural activities. A comprehensive survey was conducted to assess the knowledge levels, attitudes, and critiques of university students who attend these centers with respect to tariqa and Sufism. The survey aimed to analyze students' approaches to these structures in both individual and societal contexts, and to identify the influencing factors behind those perspectives. The introduction section of this study discusses the research topic, purpose, and significance in detail. The methodology, data collection tools, data gathering process, evaluation procedures, as well as the study's scope and limitations, are clearly laid out. The first chapter provides information on the concepts of tariqa and Sufism, traces the evolution of public perceptions of tariqa in Turkey, and explores the role of the Presidency of Religious Affairs' youth activities in this context. The second chapter presents an in-depth analysis of data collected from the survey. It examines the demographic characteristics of participants (e.g., age, gender, education level, participation in religious practices), as well as their general level of knowledge and understanding regarding tariqa and Sufism, core beliefs and sources of information about these practices, the influence of modern life on these perceptions, and personal attitudes and experiences with them. In particular, the socio-cultural, psychological, and religious factors underlying the critiques of these structures by young people are analyzed in depth. The conclusion and discussion section summarizes the main findings and evaluates their sociological and religious implications. The research reveals that university students' perceptions of tariqa and Sufism are influenced by both individual spiritual quests and broader social dynamics. It was also observed that the Diyanet Youth Centers play a significant role in shaping young people's attitudes toward these structures. The study offers important insights into how youth reconcile the appeal of traditional religious structures like tariqa and Sufism with the values of individuality and freedom offered by modern life. These findings provide valuable data for shaping future religious outreach efforts targeting youth, as well as for use in sociological research.
Benzer Tezler
- Türkiye de yaşayan cemaatlerin mehdilik algısı (İsmailağa cemaati örneği)
Mahdi perception of communities living in Turkey (Example of Ismailağa community)
AZMİ ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinYozgat Bozok ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN YILMAZ
- Orta Anadolu ve Ege Abdal kültürleri arasındaki ilişkinin müzikal analiz üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of the relation between Central Anatolian and Aegean Abdal cultures through musical analysis
EZGİ TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
MüzikYıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENK GÜRAY
- Tarikat ve Mehdi algısı: İlahiyat Fakültesi öğrencileri üzerine bir inceleme
The perception of the tariqa and Mahdi: A study on the students of the Faculty of Theology
ÖMER ÇAM
- Siyasi, dini, maarif ve sosyo-kültürel yönleriyle Cerîde-i Sûfiyye dergisi
Political, religious, educational and socio-cultural aspects of Cerîde-i Sûfiyye journal
BEHLÜL TEMELOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKİF FİDAN
- Abdülbâki Gölpınarlı hayatı, eserleri ve Mevlâna algısı
Abdulbaki Gölpınarlı's life, works and Mevlâna perception
MUSTAFA TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiMevlâna ve Mevlevîlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA DEMİRCİ