Einsatz Deutschsprachiger migrantinnenliteratur im daf-unterricht in der Türkei am beispiel von Fatma Aydemirs Ellbogen und Esmahan Aykols Hotel Bosporus
Fatma Aydemir'in Ellbogen ve Esmahan Aykol'un Hotel Bosporus örneklerinde Almanya'daki Türk göçmen yazarlarının eserlerinin yabancı dil olarak Almanca öğretiminde kullanımı
- Tez No: 979127
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL KUDAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Alman Dili ve Edebiyatı, German Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Almanca
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Almanca yazan göçmen Türk kadın yazarların edebiyatının Türkiye'deki DaF (Yabancı Dil Olarak Almanca) öğretiminde kullanımını, Fatma Aydemir'in Ellbogen (2017) romanı ile Esmahan Aykol'un Hotel Bosporus (2003) eseri örneğinde incelemektedir. Amaç, bu metinlerin dilsel, edebî ve kültürlerarası öğrenme potansiyelini açığa çıkarmak ve yetkinlik odaklı ders formatlarını geliştirmektir. Karşılaştırmalı yaklaşım, entegrasyon/uyum ve intikam gibi temel motifleri, karakter yapılanmaları, anlatı mantıklarını ve söylem düzlemlerini sistematik biçimde karşılaştırmak ve eğitsel açıdan işlevselleştirmek için sezgisel bir araç işlevi görmektedir. Buradan, öğrenme potansiyelleri, karşılaştırmanın etkileri, kadın kahramanların anlatısal inşası ve görev mimarisi üzerine araştırma soruları türetilmektedir. Yöntemsel olarak çalışma, Kuckartz'ın nitel içerik analizi ve Braun/Clarke'in tematik analizi üzerine kurulu nitel-rekonstrüktif bir araştırma tasarımı izlenmektedir. Uygulama, Uludağ Üniversitesi DaF programındaki edebiyat seminerinde iki grup hâlinde toplam 20 öğrenciyle gerçekleştirilen, B1 düzeyinde iki çift ders saatinde (her biri 2×45 dk.) yapılmıştır. Değerlendirme, kural yönelimli, ölçüt temelli ve yöntemsel olarak hibrittir: başlangıç kategorileri tümdengelimli, alt kodlar ise tümevarımlı olarak geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular dört eksende özetlenmektedir: (a) aidiyetin performatif bir süreç olarak dışlanma biçimlerinin yeniden inşasıyla kavranması, (b) intikamın muhatap mantığına dayalı bir iletişim edimi olarak değerlendirilmesi, (c) entegrasyon kavramının asimilasyon ile katılım arasındaki gerilim alanlarında konumlanması ve pragmatik rutinlerin önem kazanması, (d) yapısal teşhislerle öznel işlemenin verimli biçimde birleştirilmesi. Öğrenciler gerekçe türlerini ayırt etmiş, habitus normlarını tanımlamış ve normatif yargıları hukuk devleti ilkeleriyle karşılaştırmıştır. Ellbogen ve Hotel Bosporus, karşıt değil, birbirini tamamlayan metinler olarak ortaya çıkmakta. Didaktik açıdan çalışma, iki eserin bir arada ele alınmasının, dil, kültür ve etiğin yan yana değil, bütünleşik biçimde öğrenildiği alanlar açtığını göstermektedir. Geliştirilen, sınanan ve değerlendirilen öğretim modelleri (aşamalar ilkesi: alımlama–üretim –yansıtma) aktarılabilir niteliktedir ve göçmen kadın edebiyatının DaF müfredatına kurumsal olarak yerleşmesini desteklemektedir. Ayrıca çalışma boylamsal inceleme, yöntemsel üçleme ve tekrarlar gibi araştırma gereksinimlerini işaret etmekte ve karşılaştırma çizgilerinin bilinçli biçimde etkinleştirilmesine yönelik uygulamaya uygun bir araç seti önermektedir.
Özet (Çeviri)
The present study examines the didactic use of German-language migrant women's literature in teaching German as a Foreign Language (DaF) in Turkey, focusing on Fatma Aydemir's Ellbogen (2017) and Esmahan Aykol's Hotel Bosporus (2003). Its aim is to reveal the linguistic, literary, and intercultural learning potential of these texts and to integrate it into competence-oriented teaching formats. The comparative approach serves as a heuristic tool to contrast and operationalize central motifs (integration, revenge), character constellations, narrative logics, and discursive configurations. From this, research questions arise concerning learning potentials, effects of comparison, the narrative construction of female protagonists, and task design. Methodologically, the study follows a qualitative-reconstructive design, combining Kuckartz's content analysis with Braun/Clarke's thematic analysis. It was tested in two B1-level double sessions (2×45 minutes) with 20 students in two groups during a literature seminar at Uludağ University. Evaluation was rule-governed, criteria-based, and hybrid, categories were developed deductively, fine codes inductively. Findings condense along four axes: (a) belonging as a performative process through the reconstruction of“hard”and“subtle”exclusion; (b) revenge as an addressee-structured communicative act; (c) semantic fields of“integration”(assimilation ↔ participation) with valorization of pragmatic routines and (d) the interconnection of structural diagnoses and subjective processing. Learners distinguished pretextual from structural arguments, identified habitus norms, and examined normative judgments against rule-of-law alternatives. Ellbogen and Hotel Bosporus prove not opposing but complementary, making issues of gender, power, justice, and integration visible across language, space, institution, and biography. Didactically, the study shows that combining both works creates learning spaces where language, culture, and ethics are acquired integratively. The teaching models developed and tested are transferable and support the curricular embedding of migrant women's literature. As a material-sensitive pilot study, it also identifies research desiderata (longitudinal studies, triangulation, replications) and proposes a practice-oriented toolkit for activating comparative lines.
Benzer Tezler
- Sprachliche kreativität in deutschsprachigen rap-texten -Am beispiel der übertragenen phraseologismus aus dem Türkischen
Almanca rap metinlerinde dilsel yaratıcılık- Türkçeden aktarılan kalıp sözler örneğinde
HEDİYE TEKİN
Yüksek Lisans
Almanca
2022
DilbilimAkdeniz ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE GENÇ
- Phraseologismen in Deutschen werbetexten und ihre rolle im Deutsch als fremdsprache unterricht
Almanca öğretiminde reklam metinlerinde yer alan deyimlerin önemi
NİLÜFER EPÇELİ
Doktora
Almanca
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERUZAN GÜNDOĞAR
- Einsatz und auf gaben des finanzplans als ein controllinginstrument besonders unter berücksichtigung der inflationaren bedingungen
Nakit bütçelerinin enflasyon koşulları altında bir kontrol enstrümanı olarak kullanımı ve görevleri
ELA SİBEL BAYRAK
- Einsatz des logistik controlling und sene auswirkungen auf den erfolg des industrieunternehmens unter inflationaren bedingungen
Lojistik kontrolün endüstri işletmesinde kullanımı ve enflasyonist ortamlarda endüstri işletmesinin başarısındaki etkileri
HANDE SERİM
- Einsatz von data mining alssegmentierungsinstrument der vorhandenen kunden - am fallbeispiel von kraftstoff sektor in der Türkei
Mevcut müşteri segmentasyonunda veri madenciliği yönteminin kullanılması - Türkiye'de akaryakıt sektöründe uygulama
NİSBET GÜLDEN YÜKSEK
Yüksek Lisans
Almanca
2007
İşletmeMarmara Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLPINAR KELEMCİ SCHNEİDER