Yarı entansif koyun çiftliklerinde hayvan refahının hayvana, kaynağa ve yönetime bağlı göstergeler kullanılarak değerlendirilmesi
Assessment of animal welfare in semi-intensive sheep farms using animal, resource, and management-based indicators
- Tez No: 979248
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZKAN ELMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Evcil koyunlar, Hayvan refahı, Çiftlik hayvanları, Domestic sheeps, Animal welfare, Farm animals
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez araştırması, Burdur ilinde faaliyet gösteren yarı entansif koyun çiftliklerinde AWIN koyun protokolü temel alınarak hazırlanan hayvana, kaynağa ve yönetime bağlı göstergelerle hayvan refahı düzeyini yaz (2844 hayvan) ve kış (2693 hayvan) değerlendirmelerinde mevcut durumu tespit ve analiz etmeyi amaçlamıştır. Hayvana bağlı göstergelerden bireysel değerlendirmede vücut kondisyon skorunun ideal aralıkta olma oranı (2-4 arası) yazın %99,89, kışın ise %99,85 olarak tespit edilmiştir. Kulak, göz, yüz/burun, baş/boyun, vücut, bacak ve meme lezyonları ve yapağı kalitesinin her iki mevsimde de iyi olduğu gözlenmiştir. Ancak, yapağı temizliği (skor 0 ve 1: %79,84) ve fekal kirlenme (skor 0 ve 1: %84,87) oranları yazın ideal seviyede bulunmuş olup, kışın bu oranlar sırasıyla %46,42 ve %41,52'ye düşmüştür. Uzaktan yapılan anormal davranışlar gözleminde stereotipi, sosyal izolasyon, aşırı kaşınma gibi anormal davranışların oranı düşük bulunmuş, tanıdık insan yaklaşım testinde insan-hayvan ilişkisinin iyi seviyede olduğu saptanmıştır. Yaz ve kış dönemi verileri istatistiksel olarak karşılaştırıldığında yapağı temizliği, fekal temizlik, mastitis, sıcaklık stresi (p<0,001), solunum problemi, topallık (p<0,01) baş-boyun lezyonu ve vücut lezyonu (p<0,05) arasında fark olduğu saptanmıştır. Kalitatif davranış değerlendirmesi (QBA) açısından da hem yaz hem de kış değerlendirmelerinde PC1 (duygu durumu bileşeni) açısından pozitif, PC2 (duygu şiddeti bileşeni) açısından orta seviyede, genel olarak olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Kaynağa bağlı göstergelerden barınak özellikleri kapsamında incelenen koyun başına ortalama alan, suluk uzunluğu ve yemlik uzunluğu sırasıyla 3,5 m², 4 cm ve 17,48 cm olarak bulunmuştur. Hava kalitesi ölçümlerinde amonyak (NH3) seviyesi ortalamaları yazın otlatmada 0,33 ppm, yazın barınakta 0,91 ppm ve kışın barınakta 2,84 ppm olarak hesaplanmıştır. Benzer şekilde, karbondioksit (CO₂) seviyesi de yazın orlatmada 434,17 ppm, yazın barınakta 695,57 ppm ve kışın barınakta 1100,37 ppm olarak hesaplanmıştır. Yönetime bağlı göstergelerden sürü yöneticilerinin yaş ortalaması 45,9 yıl ve sürüdeki ortalama anaç koyun sayısı 94,8'dir. Çiftliklerin hiçbirinde yazılı bir sağlık programı bulunmadığı ve kastrasyon uygulanmadığı belirlenmiştir. Otlatma programları sonuçlarına göre yaz döneminde 30 sürü otlatmaya çıkmakta; bu sürülerin 9'u günde bir kez, 21 sürü ise günde iki kez otlatmaya çıkmaktadır. Kış döneminde ise 16 sürü hiç otlatmaya çıkmazken, 13 sürü günde bir kez ortalama otlatmaya çıkmaktadır. Sürü yöneticilerin hayvan refahı algısı genel olarak pozitifken, biyogüvenlik uygulamalarında ise özellikle farklı sürülerle temas, dezenfeksiyon ve karantina gibi konularda yetersizlikler tespit edilmiştir. Bu tez, Türkiye'de koyunlarda hayvan refahı değerlendirmesi araştırmaları için bir bilgi kaynağı oluşturacaktır.
Özet (Çeviri)
This thesis aimed to determine and analyse the animal welfare level in semi-intensive sheep farms operating in Burdur province during the Summer (2844 animals) and Winter (2693 animals) seasons, using animal-based, resource-based, and management-based indicators prepared on the basis of the AWIN sheep protocol. Among the individually assessed animal-based indicators, the rate of body condition scores within the ideal range (between 2-4) was found to be 99,89% in the summer and 99,85% in the winter. Lesions on the ear, eye, face/nose, head/neck, body, leg, and udder, as well as fleece quality, were observed to be good in both seasons. However, while the rates for fleece cleanliness (score 0 and 1: 79,84%) and faecal contamination (score 0 and 1: 84,87%) were at ideal levels in the summer, these rates dropped to 46,42% and 41,52%, respectively, in the winter. In the remote observation of abnormal behaviours, the rate of behaviours such as stereotypy, social isolation, and excessive scratching was found to be low, and the human-animal relationship was observed to be at a good level in the human approach test. Situations where there is a difference between the reporting of summer and winter period data in terms of wool and fecal cleaning, mastitis, heat stress (p<0.001), respiratory problems, lameness (p<0.01), head-neck lesions and body lesions (p<0.05). In terms of Qualitative Behaviour Assessment (QBA), generally positive results were obtained in both Summer and Winter assessments, being positive for PC1 (valence component) and at a medium level for PC2 (arousal component). Among the resource-based indicators, within the scope of housing characteristics, the average space, water trough length, and feed trough length per sheep were found to be 3,5 m², 4 cm, and 17,48 cm, respectively. In air quality measurements, the average ammonia (NH₃) levels were calculated as 0,33 ppm on pasture in the summer, 0,91 ppm in the shelter in the summer, and 2,84 ppm in the shelter in the winter. Similarly, the carbon dioxide (CO₂) levels were calculated as 434,17 ppm on pasture in the summer, 695,57 ppm in the shelter in the summer, and 1100,37 ppm in the shelter in the winter. Regarding management-based indicators, the average age of flock managers is 45,9 years, and the average number of ewes in the flock is 94,8. It was determined that none of the farms had a written health program and that castration was not practiced. According to the grazing programs results, 30 flocks go to pasture during the summer period: 9 of these flocks graze once a day and 21 flocks graze twice a day. In the Winter period, 16 flocks do not go to pasture at all, while 13 flocks graze once a day. While the flock managers' perception of animal welfare was generally positive, deficiencies were identified in biosecurity practices, especially in areas such as contact with different flocks, disinfection, and quarantine. This thesis will serve as a source of information for research on animal welfare assessment in sheep in Turkey.
Benzer Tezler
- Sakız, Kıvırcık ve gağlıç koyun ırkları yarı-entansif koşullarda başlıca verim performansları üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma
A Study on the comparison of Sakız, Kıvırcık and Dağlıç sheep for production characteristics in semi-intensive conditions
İRFAN ÇELİK
- Sakız ve İmroz koyunlarının yarı-entansif koşullardaki verim performansları konusunda karşılaştırmalı araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ŞEBNEM GÜNDAL ÇÖREKÇİ
Doktora
Türkçe
1993
Veteriner Hekimliğiİstanbul ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MEHMET EVRİM
- Çanakkale koyunculuğunda genetik ıslah özellikleri için ekonomik değerlerin tahmini
Estimation of economic values for genetic breeding parameters sheep farms in Çanakkale
AYŞE KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKER SAVAŞ