Şizofreni tanılı bireylerde kabul karalılık temelli psikoeğitimin damgalanma, işlevsellik ve yaşam niteliğine etkisi: Karma yöntem çalışması
The effect of acceptance and commitment–based psychoeducation on stigma, functionality, and quality of life in individuals diagnosed with schizophrenia: A mixed-methods study
- Tez No: 979337
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KÜBRA GÖKALP
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikiyatri, Hemşirelik, Psychiatry, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Karma modeller, Karma yöntemler, Psikiyatrik hemşirelik, Şizofreni, Mixed models, Mixed methods, Psychiatric nursing, Schizophrenia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, şizofreni tanılı bireylerde kabul ve kararlılık terapisi (ACT) temelli psikoeğitim programının damgalanma algısı, işlevsellik ve yaşam niteliği üzerine etkilerini incelemektir. Materyal ve Metot: Çalışma, iç içe sıralı karma yöntemle yürütülmüştür. Nicel boyut deney ve kontrol gruplu, ön test–son test ve izlem ölçümlerini içeren yarı deneysel desenle; nitel boyut ise fenomenolojik desenle gerçekleştirilmiştir. Araştırma, deney ve kontrol grubundan oluşan 35 şizofreni tanılı birey ile yürütülmüştür. Deney grubuna sekiz oturumdan oluşan ACT temelli psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol grubuna müdahale edilmemiştir. Bulgular: Nicel bulgular, ACT temelli programın deney grubunda damgalanma algısını anlamlı düzeyde azalttığını, işlevselliği ve yaşam niteliğini artırdığını göstermiştir (p<0.05). Kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik bulunmamıştır (p>0.05). Görüşmelerin içerik analizi sonucunda“program sürecine yönelik ilk tepkiler, ACT tekniklerinin günlük yaşama uyarlanması, ACT'nin damgalanma, işlevsellik, yaşam niteliği üzerindeki etkileri ve gelecek umudu ile yaşama yönelik tutum”olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir. Sonuç: ACT temelli psikoeğitim programı, şizofreni tanılı bireylerde damgalanmayı azaltmada, işlevsellik ve yaşam niteliğini geliştirmede etkili bulunmuştur. ACT'nin psikososyal rehabilitasyon süreçlerine entegrasyonunun psikiyatri hemşireliği klinik uygulamalarını güçlendirecek biçimde yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to examine the effects of an ACT based psychoeducation program on perceived stigma, functionality, and quality of life in individuals diagnosed with schizophrenia. Material and Method: This embedded sequential mixed-methods study used a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up measurements for the quantitative phase and a phenomenological design for the qualitative phase. A total of 35 individuals with schizophrenia were assigned to experimental and control groups. The experimental group received an eight-session ACT-based psychoeducation program, while the control group received no intervention. Results: The quantitative findings showed that the ACT-based program significantly reduced perceived stigma and increased functionality and quality of life in the experimental group (p<0.05). No significant change was observed in the control group (p>0.05). Content analysis of the interviews revealed four main themes: initial reactions to the program process, adaptation of ACT techniques to daily life, the effects of ACT on stigma, functionality, and quality of life, and hope for the future and attitudes toward life. Conclusion: The ACT-based psychoeducation program effectively reduced stigma and enhanced functionality and quality of life among individuals with schizophrenia. Expanding the integration of ACT into psychosocial rehabilitation is recommended to strengthen psychiatric nursing practice.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastalarında kabul ve kararlılık terapisi temelli ve motivasyonel görüşme destekli danışmanlığının işlevsel iyileşme ve motivasyon düzeylerine etkisi
The effects of counseling for acceptance and commitment therapy with motivational interviewing-based on functional recovery and motivation levels for schizophrenia patients
ERMAN YILDIZ
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli danışmanlığın şizofreni tanılı bireylerin aile üyelerinde ruhsal hastalığa yönelik inançlar, kendini damgalama ve psikolojik esneklik üzerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy-based counseling on beliefs to mental illness, self-stigmatization and psychological flexibility on family members of individuals diagnosed with schizophrenia
ERCAN TUNÇ
Doktora
Türkçe
2023
HemşirelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA SEVCAN ORAK
- Şizofreni hastalarında psikolojik esnekliğin araştırılması
Investigation of psychological flexibility in patients WİTH schizophrenia
ALPARSLAN CANSIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriSağlık BakanlığıRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN KAASIM FATİH YAVUZ
- Şizofreni tanılı bireylerde öznel iyileşme, umutsuzluk düzeyi ve içselleştirilmiş damgalama arasındaki ilişki
The relationship between subjective recovery, level of hopelessness and internalized stigmatization in patients with chronic schizophrenia
ELİF BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL ÜNSAL BARLAS
- Şizofreni tanılı bireylerde psikoz şiddeti depresyon ve psikolojik esneklik arasındaki ilişki
The relationship between psychotic severity depression and psychological flexibility in individuals diagnosed with schizophrenia
ÖZLEM YILDIRIM