21. yüzyıl medya anlatılarında yetişkinlerin çocuksulaştırılması: Yeni medya dinamikleri
The infantilization of adults in the 21st century visual narratives: The dynamics of the new media
- Tez No: 979466
- Danışmanlar: PROF. NİLÜFER PEMBECİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Dijital teknolojiler, Elektronik medya, Etkileşimli medya, Hipermedya, Sakin teknoloji, Sosyal medya, Sosyal medya platformları, Yeni medya, İletişim teknolojisi, İnsan-teknoloji ilişkisi, Digital technologies, Electronic media, Interactive media, Hypermedia, Calm technology, Social media, social mediaplatforms, New media, Communication technology, Human-technology relationship
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, 21. yüzyıl medya kültüründe yetişkinlerin çocuksulaştırılması (infantilization) olgusunu, özellikle yeni medya teknolojilerinin dönüştürücü etkisiyle ortaya çıkan“Tekno-Çocuksulaştırma”kavramı çerçevesinde çözümlenmektedir. Çalışma, modern ve postmodern toplumların yapısal dinamikleri, pazar ekonomisinin stratejileri ve dijital kültürün pratikleri bağlamında, yetişkin bireylerin çocuksu davranış kalıplarına, düşünce biçimlerine ve kimlik performanslarına yönelmesini veya yönlendirilmesini çok boyutlu bir perspektifle ele almaktadır. Teknolojinin ontolojisi (Simondon, Stiegler, Kittler, Hui), toplumsal sistemlerin işleyişi (Latour, Luhmann), enformasyonel gerçekliğin doğası (Floridi) ve tüketim kültürünün politik ekonomisi (Barber, Bernardini) gibi kuramsal dayanaklar üzerine inşa edilen tez, çocuksulaştırmanın sadece bireysel bir eğilim olmadığını, aynı zamanda teknolojik altyapılarla ve sosyo-kültürel pratiklerle derinden ilişkili olduğunu savunmaktadır. Bu çalışma, geleneksel medya (sinema, dizi, reklam) ve yeni medya (sosyal medya platformları, meme kültürü, absürt dijital içerikler, tekinsiz yapay benlikler) örnekleri üzerinden, çocuksulaştırmanın nasıl temsil edildiğini, hangi göstergebilimsel, söylemsel ve estetik stratejilerle gerçekleştirildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede serimlenen çözümlemelerde, Greimasçı anlatı göstergebilimi, Didi-Huberman'dan esinlenen Phasmid görsel okuma ve Fairclough ile Van Dijk'in Eleştirel Söylem Çözümlemesii (CDA) gibi yöntemlerin yanı sıra Netnografi de kullanılarak disiplinlerarası ve karma bir metodoloji benimsenmiştir. Çalışma, Tekno-Çocuksulaştırmanın küresel trendlerini ve Türkiye'deki özgün medya görünümlerini (dil kullanımları, içerik türleri, kültürel pratikler gibi çerçevelerde) karşılaştırmalı olarak ele almıştır. Tezin temel bulguları, yeni medyanın çocuksulaştırma sürecini sadece temsil düzeyinden çıkarıp, teknoloji tarafından aktif olarak şekillendirilen ve kullanıcılar tarafından performe edilen bir deneyime dönüştürdüğünü göstermektedir. Algoritmik dipdalga, dikkat ekonomisi, oyunlaştırma ve performatif kimlik inşası gibi dinamikler, yetişkinlerin eleştirel düşünme kapasitesini, duygusal olgunluğunu ve özerkliğini aşındırma potansiyeli taşımaktadır. Sonuç olarak, Tekno-Çocuksulaştırmanın bireysel, kültürel ve sosyo-politik düzeylerde ciddi riskler barındıran karmaşık bir olgu olduğu vurgulanmakta ve bu olguyla başa çıkmak için eleştirel medya okuryazarlığı, bilinçli teknoloji kullanımı ve etik platform tasarımı gibi çok katmanlı stratejiler önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation analyzes the phenomenon of the infantilization of adults in 21st-century media culture, particularly through the concept of“Techno-Infantilization,”which emerges from the transformative impact of new media technologies. The study adopts a multidimensional perspective to examine how adult individuals are directed towards or adopt childlike behaviors, thought patterns, and identity performances within the context of modern and postmodern societal dynamics, market economy strategies, and digital cultural practices. Built upon theoretical foundations concerning the ontology of technology (Simondon, Stiegler, Kittler, Hui), the functioning of social systems (Latour, Luhmann), the nature of informational reality (Floridi), and the political economy of consumer culture (Barber, Bernardini), the thesis argues that infantilization is not merely an individual tendency but is deeply intertwined with technological infrastructures and socio-cultural practices. The research aims to investigate how infantilization is represented and actualized through specific semiotic, discursive, and aesthetic strategies in both traditional media (film, TV series, advertising) and new media (social media platforms, meme culture, absurd digital content, uncanny artificial selves). The analyses presented within this framework employ an interdisciplinary and mixed methodology, employing methods such as Greimasian narrative semiotics, Didi-Huberman-inspired Phasmid visual reading, and Fairclough and Van Dijk's Critical Discourse Analysis (CDA), as well as Netnography. The study comparatively examines global trends in Techno-Infantilization and its distinctive media manifestations in Türkiye (within frameworks such as language uses, content types, and cultural practices). The main findings of the thesis indicate that new media has transformed the infantilization process from a mere level of representation into an experience actively shaped by technology and performed by users. Dynamics such as the algorithmic undercurrent, attention economy, gamification, and performative identity construction potentially erode adults' critical thinking capacities, emotional maturity, and autonomy. Consequently, Techno-Infantilization is highlighted as a complex phenomenon posing significant risks at individual, cultural, and socio-political levels. The study proposes multi-layered strategies, including critical media literacy, conscious technology use, and ethical platform design, to address this phenomenon.
Benzer Tezler
- Kültürel iletişim aracı olarak masal ve küresel kültür bağlamında yeni uyarlamaları
Tale as a cultural communication tool and its new adaptations in the context of global culture
VÜSALE GULİYEVA KILIÇ
Doktora
Türkçe
2021
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
- Stories that become us: Hyperreality and storytelling in 21st century social media phenomena
Dönüştüğümüz hikayeler: 21. yüzyıl sosyal medya olgularında hipergerçeklik ve hikaye anlatıcılığı
ÇAĞLA BÜYÜKKOÇ SÜTLÜOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
SosyolojiSabancı ÜniversitesiKültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. HÜLYA ADAK
- Twenty-first century flamenco: Experiencing tradition and transmission
Yirmibirinci yüzyılda flamenko: Gelenek ve aktarımı deneyimlemek
ROBIN GEORGE FOGGO
Doktora
İngilizce
2021
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
- A review of Afghan nationalismin two centuries (19th & 20th)
Afgan milliyetçiliğine bir bakış [19. ve 20. yüzyıl]
ZİAULHAQ RASHİDİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul Aydın ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY UĞUR GÖKSEL
- 1950'den günümüze popüler kültür mekanları: James Bond filmleri
Popular cultural spaces from 1950s: James Bond movies
MUSTAFA SALTUK ÖZEMİR