Atık üretimi, ar-ge yoğunluğu ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship between waste production, R&D intensity and economic growth: the case of Türkiye
- Tez No: 979555
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELİKE ATAY POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Atık Üretimi, Atık Yönetimi, Ar-Ge, Ekonomik Büyüme, Türkiye, Zaman Serisi Analizi, Waste Production, Waste Manegement, R&D, Economic Growth, Türkiye, Time Series Analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma 74 sayfadan oluşmakta ve Türkiye'de atık üretimi, Ar-Ge yoğunluğu, ekonomik büyüme ve yenilenebilir enerji tüketimi arasındaki ilişkiyi zaman serileri analizi yardımıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Artan üretim ve tüketim hacmi, çevresel baskıları artırmakta ve atık yönetimini sürdürülebilir kalkınma politikalarının temel unsurlarından biri hâline getirmektedir. Türkiye, son yıllarda sanayileşme ve ekonomik büyüme sürecini sürdürürken aynı zamanda çevresel sorunlarla mücadele ve döngüsel ekonomi yaklaşımını benimseme çabası içindedir. Bu kapsamda, çalışmanın amacı ekonomik büyüme ve Ar-Ge yoğunluğunun atık üretimi üzerindeki uzun dönemli etkilerini ortaya koymak ve çevresel sürdürülebilirlik açısından olası politika önerilerini değerlendirmektir. Araştırmanın kapsamını 1996–2021 dönemi Türkiye verileri oluşturmaktadır. Çalışmada değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla zaman serisi analizine dayalı ekonometrik yöntemler kullanılmıştır. Serilerin durağanlığı Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) testleriyle sınanmış, seriler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı Johansen eşbütünleşme testiyle test edilmiştir. Uzun dönem katsayı tahmini ise Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ampirik bulgular, seriler arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlara göre, ekonomik büyüme atık miktarını artırmakta, Ar-Ge yoğunluğu ise azaltıcı etki göstermektedir. Yenilenebilir enerji tüketimi pozitif katsayıya sahip olup, bu sonuç enerji dönüşüm sürecinin henüz döngüsel ekonomi sistemleriyle tam olarak bütünleşmemiş olmasıyla açıklanabilir. Bulgular, Ar-Ge yatırımlarının çevre dostu teknolojilere yönlendirilmesi ve döngüsel ekonomi politikalarının güçlendirilmesi hâlinde Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine daha etkin biçimde ulaşabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between waste generation, R&D intensity, economic growth and renewable energy consumption in Türkiye through a time series analysis, the study consists 74 pages. The increasing scale of production and consumption has intensified environmental pressures, making waste management one of the core components of sustainable development policies. Türkiye has experienced rapid industrialization and economic growth in recent decades while simultaneously striving to address environmental challenges and adopt a circular economy approach. Accordingly, this study investigates the long-term effects of economic growth and R&D intensity on waste generation and evaluates potential policy implications in terms of environmental sustainability. The research covers time period from 1996 to 2021, for Türkiye. Econometric methods based on time series analysis were employed to explore the relationships among the variables. The stationarity of the series was examined using the Augmented Dickey-Fuller (ADF) and Phillips-Perron (PP) tests, while the existence of a long-term relationship among the variables was tested through the Johansen cointegration method. The long-run coefficients were then estimated using the Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) approach.Empirical findings indicate the presence of a long-term cointegration relationship among the variables. According to the results, economic growth positively affects waste generation, whereas R&D intensity has a negative and statistically significant impact. Renewable energy consumption displays a positive coefficient, which can be interpreted as a reflection of the incomplete integration of renewable energy infrastructure into circular economy systems in Türkiye. Overall, the findings suggest that directing R&D investments toward environmentally friendly technologies and strengthening circular economy policies would enable Türkiye to achieve its sustainable development goals more effectively.
Benzer Tezler
- Energy and biomass production using yarrowia lipolytica from sanitary landfill leachate
Yarrowia lipolytica ile sızıntı suyundan enerji ve biyokütle üretimi
AYÇA BAŞAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT ALTINBAŞ
- Treatment of municipal wastewater and organic waste by a pilot scale high rate activated sludge system
Evsel atık su ve organik atıkların pilot ölçekli yüksek hızlı aktif çamur prosesi ile arıtımı
DİLARA SANCAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İZZET ÖZTÜRK
- Yapı kimyasalları üretimine yönelik biyolojik tabanlı katkı malzemelerinin hazırlanması ve uygulamaları
Preparations and applications of bio – based additives for building chemicals production
FULYA MEMİOĞLU
- Sürdürülebilir atık yönetiminde yapayzekâ uygulamaları
Artificial intelligence applications in sustainable waste management
SEYYED MANSOUR HEDAYATI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgi ve Belge YönetimiDokuz Eylül ÜniversitesiBilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASUMAN ALTAY
- Gaz türbinlerinde su/buhar enjeksiyonunun termoekonomik performans ve emisyonlar üzerindeki etkisinin incelenmesi ve optimizasyonu
Effects of water/steam injection on the thermoeconomic performance and emissions of gas turbines and their optimization
HASAN KAYHAN KAYADELEN
Doktora
Türkçe
2014
Gemi MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASİN ÜST