Manastırlı İsmail Hakkı'nın“Vesâilü'l-Felâh fî Mesâili'n-Nikâh”adlı eserinin transkripsiyonu ve hukûk-ı aile kararnâmesi ile mukayesesi
The Transcription of Manastırlı İsmail Hakkı's Vesâilü'l-Felâh fî Mesâili'n-Nikâh and its comparison with the family law decree (Hukûk-ı aile kararnâmesi)
- Tez No: 980014
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUBA ERKOÇ BAYDAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanzimat döneminde başlayan hukukî yenileşme sürecinin bir sonucu olarak 1878 yılında kurulan Mekteb-i Hukuk, klasik Osmanlı medrese sisteminden farklı bir eğitim anlayışı benimsemiştir. 1896 yılında bu kurumun müfredatına Kitâbü'n-Nikâh dersi eklenmiş, bu dersi Süleyman Sırrı Efendi ve daha sonra 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnâmesi'ni hazırlayan komisyonda yer alacak olan Mahmud Esad Seydişehrî okutmuştur. Manastırlı İsmail Hakkı ise bu kurumda doğrudan nikâh dersini vermemekle birlikte fıkıh dersi hocalığı yapmış ve nikâh dersinin müfredata eklendiği dönemde Vesâilü'l-Felâh fî Mesâili'n-Nikâh adlı mecelle üslubuna sahip ilk aile hukuku eserini kaleme almıştır. Bu çalışmanın temel amacı, Manastırlı İsmail Hakkı'nın nikâh ve talâk konularına dair kaleme aldığı bu önemli eserinin transkripsiyon yoluyla literatüre kazandırılmasıdır. Çalışmanın bir diğer amacı ise, 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnâmesi'nde ihtiyaç ve zaruret gerekçesiyle Hanefî mezhebi dışından benimsenen hükümlerin, Kararnâme'den önce telif edilen eserlerde ne ölçüde yer bulduğunu; ayrıca farklı mezheplerden hüküm alma gerekliliğinin dönemin ilmî çevrelerinde tartışılıp tartışılmadığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda, Manastırlı İsmail Hakkı'nın Vesâilü'l-Felâh fî Mesâili'n-Nikâh adlı eseri merkezî kaynak olarak ele alınmış; çalışmanın kapsamını genişletmek ve geçerliliğini artırmak amacıyla Mahmud Esad Seydişehrî ile Süleyman Sırrı Efendi'nin ilgili eserleri de Hukuk-ı Aile Kararnâmesi ile karşılaştırmaya dâhil edilmiştir. Ayrıca, bu çalışma ile Osmanlı Devleti'nin son döneminde Hanefî mezhebine bağlılığın hem ilmî eserlerde hem de hukukî uygulamalarda ne ölçüde sürdüğünün tespit edilmesi de amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
As a result of the legal modernization process that began during the Tanzīmāt period, the Mekteb-i Ḥukūk, established in 1878, adopted a modern educational approach distinct from the classical Ottoman madrasa system. In 1896, the course Kitābü'nNikāḥ was added to the curriculum of this institution. This course was taught by Süleymān Ṣırrı Efendi and later by Maḥmūd Esʿad Seydişehrî, who would subsequently serve on the commission responsible for preparing the 1917 Ḥukūk-ı ʿĀile Kararnāmesi. Although Manastırlı Ismāʿīl Ḥaqqı did not directly teach the marriage course at this institution, he served as a professor of fiqh and, around the time the marriage course was introduced into the curriculum, authored Wasāʾil al-Felāḥ fī Masāʾil an-Nikāḥ, the first family law treatise written in the style of the Majalla. The primary aim of this study is to contribute to the academic literature by providing a transcription of Manastırlı Ismāʿīl Ḥaqqı's significant work on the issues of marriage (nikāḥ) and divorce (ṭalāq). Another objective is to examine the extent to which the rulings adopted from outside the Ḥanafī school in the 1917 Ḥukūk-ı Âile Kararnâmesi, based on necessity and hardship were already present in earlier legal texts; and whether the need to incorporate rulings from other Islamic legal schools was discussed within the scholarly circles of that period. In this context, Manastırlı Ismāʿīl Ḥaqqı's Wasāʾil al-Felāḥ fī Masāʾil an-Nikāḥ is taken as the central source. To broaden the scope and strengthen the validity of the study, the relevant works of Maḥmūd Esʿad Seydişehrî and Süleymān Ṣırrı Efendi have also been included in a comparative analysis with the Ḥukūk-ı Âile Kararnâmesi. Furthermore, this study aims to determine the extent to which adherence to the Ḥanafī school was maintained in both scholarly writings and legal practices during the final period of the Ottoman Empire.
Benzer Tezler
- Manastırlı İsmail Hakkı'nın tefsirciliği
The tafseer (Interpretation) of İsmail Hakkı of manastır
ALİ OSMAN ŞAMLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CÜNEYT EREN
- Manastırlı İsmâil Hakkı'nın nübüvvet görüşü
The prophethood view of the Manastırlı İsmail Hakkı
FATİH ÇİFCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SİNANOĞLU
- Reinhart P. A. Dozy'nin Tarih-i İslamiyet adlı eserinin felsefi açıdan incelenmesi (İsmail Fenni, Manastırlı İsmail Hakkı, Filibeli Ahmet Hilmi örneği)
The philosophical analysis of reinhart p. a. dozy's history of i̇slamic works (example İsmail Fenni, Manastirli İsmail Hakki, Filibeli Ahmet Hilmi)
BETÜL CEYLAN
- Manastırlı İsmail Hakkı Efendi ve Fusûlü't-Teysîr fî Usûli't-Tefsîr adlı eseri: İnceleme ve metin
Manastirli İsmail Hakki Efendi and his epistle, Fuṣūl al-Taysīr fī Uṣūl al-Tafsīr: The text and its analysis
ESRA ÇETİNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMZİ KAYA