Hakas Türkçesinin tarihî Türk Lehçeleri ile karşılaştırılmalı söz varlığı
Comparative vocabulary of Khakas Turkish with historical Turkish Dialects
- Tez No: 980152
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM AYAZLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eski Türkçe, Hakas Türkçesi, Old Turkish
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hakas Türkleri Güney Sibirya'da Çulım Irmağı'nın yukarısında Yenisey'in sol tarafında ve Abakan Irmağı ve onun kollarının yer aldığı vadide yaşamaktadırlar. Hakas Cumhuriyeti'nin yüzölçümü yaklaşık olarak 61.900 km2'dir. Hakas Cumhuriyeti nüfusunun çoğunluğunu Ruslar oluşturmaktadırlar. Bu bölgenin halkı Hakas Türkleri de dahil olmak üzere siyasi, savaş vb. nedenlerden dolayı Rusça konuşmaktadır. Ama Hakas Türklerinin dilleri Hakas Türkçedir. Bu lehçe ölmek üzere olan Türk lehçeleri arasında yer almaktadır. Tezde kaybolma tehlikesi yaşayan Çağdaş Türk lehçelerinden birisi olan Hakas Türkçesinin söz varlığını Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemlerine göre denklik kuruldu. Bu lehçenin söz varlığı Eski Türkçe dönemiyle oldukça benzerlik gösterir. Orta Türkçe döneminde de benzerlikler vardır. Ama Eski Türkçeye göre Orta Türkçe söz varlığındaki benzerlik azdır. Farklılıklar da ses olaylarından, çeşitli anlam değişmelerinden meydana gelmiştir. Bu tezde Hakas Türkçesi söz varlığı ile Eski Türkçe ve Orta Türkçe söz varlığı ile karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda tespit edilen ortak kelimler ve öne çıkan ses olayları tablo ile gösterilecektir.
Özet (Çeviri)
The Hakas Turks live in southern Siberia, upstream of the Chulym River, on the left bank of the Yenisei, and in the valley where the Abakan River and its tributaries are located. The Khakas Republic has an area of approximately 61,900 km². Russians constitute the majority of the population of the Republic of Khakassia. The people of this region, including the Khakas Turks, speak Russian for political, military, and other reasons. However, the language of the Khakas Turks is Khakas Turkic. This dialect is among the dying Turkic dialects. In this thesis, the vocabulary of the Hakas Turkic language, one of the contemporary Turkic dialects in danger of extinction, was compared to the Old Turkish and Middle Turkish periods. The vocabulary of this dialect is quite similar to that of the Old Turkic period. There are also similarities with the Middle Turkic period. However, the similarities in the Middle Turkic lexicon are fewer compared to Old Turkic. The differences arise from sound changes and various shifts in meaning. This thesis compares the lexicon of the Hakas Turkic language with the lexicon of Old Turkic and Middle Turkic. The common words identified and the prominent sound changes found in the study will be presented in a table.
Benzer Tezler
- Türkiye Türkçesi ağızları ile Kırgız Türkçesinin söz varlığı açısından karşılaştırılması
A vocabulary comparison in between Turkish dialects and Kyrgyz
JYLDYZ ALIMOVA
Doktora
Türkçe
2011
DilbilimEge ÜniversitesiTürk Dili ve Lehçeleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRER GÜLSEVİN
- Hakas Türkçesinin ağızları
The Sub-dialects of Khakas Turkish
GÜLSÜM KİLLİ
Doktora
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. F. SEMA BARUTCU ÖZÖNDER
- Hakas Türkçesinde isim
Nouns in Khakkas Turkish
MEHMET KARA
Doktora
Türkçe
2005
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ÖZKAN
- Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük'ündeki Türkçe kökenli kelimeler üzerine bir inceleme: Ö maddesi örneği
An examination about Turkish origined words in the Turkish dictionary of Turkish Language Institution: Ö item example
NERMİN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUHAMMED EMİN YILDIZLI
- Tarihi ve çağdaş Türk lehçelerinde geniş zaman (Basit çekim)
Wide time in historical and contemporary Turkish dialects (Simple shooting)
SERVET BOĞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimSiirt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHAP BULAK