Ahmet Ümit romanlarına kent ve suç bağlamında sosyolojik bakış
A sociological perspective on Ahmet Ümit's novels in the context of city and crime
- Tez No: 980181
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR SARI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumsal koşullarla şekillen edebiyat, birey ve toplumu anlamak için önemli araçtır. Edebi bir metin yazıldığı dönemin toplumsal yapısından etkilenerek topluma özgü birçok gerçekliği içinde barındırır. Edebiyat sosyolojisi, edebi metinleri sosyolojik bir çözümleme alanı olarak kullanırken sosyolojik kuramların edebiyat aracılığıyla toplumsal olayları analiz etme fırsatı sunar. Bu doğrultuda edebiyat sosyolojisi, edebiyatın içerdiği toplumsal gerçeklikleri çözümlemeyi amaçlayan disiplinlerarası bir inceleme alanıdır. Edebiyat, toplumdaki kırılma ve dönüşüm anlarını bireylerde bıraktığı etkilerle birlikte kurgular böylece toplumsal olguları hem yansıtır hem de yeniden üretip anlamlandırır. Edebi türlerden biri olan polisiye romanlar, ilk çağlardan itibaren her toplumda görülen suç olgusunu ana tema olarak işlemiştir. Suçun doğası, toplumun değişimi, kent yaşamının dönüşümü, faillerin sosyal ve kültürel yapıdaki konumlarına bu türde yer verilerek sosyolojik kuramları incelemek için önemli alan sunar. Bu nedenle çalışmanın temel amacı, edebiyat sosyolojisi alanına katkı sunmak ve suçun toplumsal inşasını kent ilişkiselliğinde analiz etmektir. Modern şehir yaşamının suçla bütünleşen doğası bu araştırmanın merkezinde yer almaktadır. Ahmet Ümit'in“İstanbul Hatırası”,“Kırlangıç Çığlığı”,“Beyoğlu'nun En Güzel Abisi”ve“Beyoğlu Rapsodisi”adlı polisiye romanlarının mekânsal anlatımı İstanbul'da geçtiği için modern kent yaşamının iç içe geçmiş bölünmüş yapısını ve suçun arka planındaki toplumsal yapıyı açığa çıkarma özelliğine sahiptir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi ve doküman analizi tekniği kullanılarak karakterlerin yaşamış oldukları ve içinde bulundukları çevreyle olan ilişkileri üzerinden suçun nedenleri çözümlenmiştir. Romanlardaki karakterler ve mekânlar, çöküntü, sosyal düzensizlik, alt kültür, büyük kapatılma, ekolojik yaklaşım, kapital kent, habitus, tampon mekanizma, kartografik, damgalama ve hegemonya kuramlarıyla analiz edilmiştir. Belirtilen sosyolojik yaklaşımlar edebi temsiller aracılığıyla incelenerek, suç olgusunun bireysel değil toplumsal yapıda anlam kazandığını ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
Shaped by social conditions, literature serves as a crucial tool for understanding both the individual and society. A literary work, shaped by the social context of its era, reflects numerous realities unique to the society it represents. The sociology of literature, by using literary texts as a domain of sociological analysis, offers the opportunity to examine socail phenomena through sociological theories by literauture. In this respect, the sociology of literature is an interdisciplinary field that aims to analyze the social realities embedded in literary works. Literature constructs the breaking points and moments of transformation in society along with their effects on individuals thus, it not only reflects socail phenomena but also reproduces and reinterprets them. One of the literary genres, the detective novel, has historically treated crime a phenomenon observed in all societies since antiquity as a central theme. The nature of crime, societal change, the transformation of city life, and the social and cultural positioning of perpetrators provide a meaningful framework for examining sociological theories through this genre. Accordingly, this research primarily seeks to contribute to literary sociology by examining how crime is socially constructed within the framework of the urban environment. This study centers on the fundamental connection between modern urban life and crime. As the spatial narratives in Ahmet Ümit's detective novels“İstanbul Hatırası”,“Kırlangıç Çığlığı”,“Beyoğlu'nun En Güzel Abisi”and“Beyoğlu Rapsodisi”are set in Istanbul, they are particularly well suited to uncovering the fragmented and intertwined structure of modern city life and the underlying socail structure behind crime. In this study, the causes of crime have been analyzed through the characters' experiences and their relationship with the environment, using a qualitative research method and document analysis technique. The characters and settings in the novels are analyzed through the lenses of various sociological theories, including socail disorganization, slum areas, subculture, the great confinement, ecological approach, capitalist city, habitus, buffer mechanism, cartograpphic theory, stigmatization and hehemony. By examining these sociological approaches through literary representations, the study reveals that crime is not an individual issue but one that gains meaning within the broader structure of society.
Benzer Tezler
- Ahmet Ümit'in romanlarına yeni tarihselci bir yaklaşım
A new historicist approach to Ahmet Umit's novels
CEMİL YENER
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıManisa Celal Bayar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL HADİ BULUT
- Ahmet Ümit'in hikâyelerinde polisiye unsurlar
Detective elements in Ahmet Ümit's stories
SEMA NUR ELMAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Arel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜRÜN ŞEN SÖNMEZ
- Ahmet Ümit'in romanlarında suç ve suç psikolojisi
Crime and criminal psychology in the novels of Ahmet Umit
BÜŞRA KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRET USLUCAN
- Ahmet Ümit'in romanlarında suçlu tipleri
The cri̇mi̇nal chracters i̇n the novels of Ahmet Ümi̇t
DUYGU HAMZAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. BAKİ BORA HANÇA
- Ahmet Ümit'in romanlarında Gotik bellek
Gothic memory in Ahmet Umit's novels
DENİZ POLATER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıBartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEMRAN CENGİZ