Cemâl-İ Halvetî'nin Habbetü'l-Mehabbe isimli eserinin tahkiki ve eserdeki hadisin tahlili
Critical edition and analysis of the hadith in Cemâl al-Khalwatî's work“Habbah al-Mahabba”
- Tez No: 980352
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyografi, Din, Biography, Religion
- Anahtar Kelimeler: Cemâl-i Halvetî, Şerh, Tek Hadis, Habbetü'l-Mehabbe, Tasavvuf, Yazma Eser, Cemâl al-Khalwatî, Commentary, Single Hadith, Habbaṯ al-Maḥabba, Sufism, Manuscript Studies
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hadis Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hz. Peygamber'den sonra O'nun söz, fiil ve takrirlerini ifade eden hadislerin doğru anlaşılması ve gelecek nesillere aktarılması Müslümanlar nezdinde büyük önem arz eden konulardan olmuştur. Bu sebeple hadislerin bir araya toplanmasını ifade eden tedvin ve sınıflandırılmasını ifade eden tasnif dönemlerinin ardından kapalı lafızların ya da genel olarak hadiste kastedilen mananın açıklanmasını içeren sistematik şerh faaliyetleri ortaya çıkmıştır. İlk örnekleri Hz. Peygamber'e dayanan şerh faaliyetleri, başlarda anlaşılmayan kelimelerin açıklanmasıyla yetinilirken zamanla belli sayıda hadisler üzerine yapılan ve hadis kitaplarına yazılan şerhlerle birlikte devasa bir literatür haline gelmiştir. Hadis Şerh Literatürünün önemli bir bölümünü tek hadis şerhleri oluşturur. Bu alanda yapılacak her çalışma alanın bütünlüğüne katkı sağlayacağından önemlidir. Bu bağlamda 9/15. asır Osmanlı Dönemi'nin en önemli mutasavvıflarından biri olan Cemâl-i Halvetî'nin (ö. 899/1494)“Allah bir kulunu sevdiğinde hiçbir günah ona zarar vermez.”hadisini şerh ettiği“Habbetü'l-Mehabbe”isimli el yazmasının tahlil ve tahkiki bu çalışmanın merkezini oluşturmaktadır. Halvetî, diğer tek hadis şerhinde olduğu gibi bu eserinde mutasavvıf kimliğini öne çıkararak hadisin içerdiği batınî manayı açıklamıştır. Bununla birlikte eserde yer alan hadis bazı kaynaklarda“Günahtan tövbe eden sanki hiç günah işlememiştir. Allah bir kulunu sevdiğinde hiçbir günah ona zarar vermez”şeklinde zikredilirken bazı kaynaklarda yalnızca hadisin ilk kısmına yer verilmiştir. Söz konusu hadisin kaynak tespitini yapmak, bu araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Following the Prophet Muhammad (peace be upon him), the accurate understanding and transmission of his sayings, actions, and tacit approvals collectively referred to as hadith have been of great significance to the Muslim community. In this context, after the periods of tadwîn (collection) and tasnîf (classification) of hadiths, a systematic tradition of sharḥ (commentary) emerged, aiming to elucidate obscure expressions or to clarify the intended meanings within the hadith corpus. Although the practice of commentary can be traced back to the Prophet himself, early examples were limited to clarifying difficult terms. Over time, however, the genre evolved into an extensive literary tradition with commentaries written on selected hadiths or on entire collections. A substantial portion of the hadith commentary literature consists of single-hadith commentaries, each focusing on the exegesis of a specific report. Every new scholarly contribution in this field is therefore valuable for enriching and preserving the integrity of this tradition. This study centers on a critical edition and analysis of Habbaṯ al-Maḥabba, a manuscript by Cemâl al-Khalwatî (d. 899/1494), one of the most prominent Ottoman Sufi scholars of the 9th/15th century. The work is a commentary on the hadith,“When Allah loves a servant, no sin can harm him.”Like his other single-hadith commentaries, Khalwatî adopts a distinctly Sufi approach in this treatise, focusing on the esoteric meanings embedded in the hadith. Moreover, variations of this narration appear in different sources, sometimes in the extended form,“One who repents from sin is like one who has never sinned; when Allah loves a servant, no sin can harm him,”and sometimes with only the first part. One of the primary objectives of this research is to identify and evaluate the sources of this hadith.
Benzer Tezler
- Cemâl-i Halvetî'nin tasavvufî mesnevîleri (Metin-İnceleme)
Cemâl-i Halvetî of the mystic masnavis (Text-Review)
LEYLA ALPTEKİN SARIOĞLU
Doktora
Türkçe
2013
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH AZMİ BİLGİN
- Cemal-i Halvetî ve Risâle-i Sûfiyye adlı eseri
Cemal Halveti and his book named Risale-i Sufiyye
NİYAZİ ELMAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİYAZİ BEKİ
- Cemal-i Halveti hayatı, eserleri, tasavvufi düşüncesi ve cemaliyye kolu
Başlık çevirisi yok
MUHARREM ÇAKMAK
- Bâyezîd-i Rûmî, hayatı, eserleri, Mecâlis ve Risâle-i Âdâb-ı Sülûk (İnceleme-metin-sözlük)
Bâyezîd-i Rûmî, his life, works, Mecâlis and Risâle-i Âdâb-ı Sülûk (Examination-text-dictionary)
FATİH GÜLEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
- Batı Anadolu'da Halvetilik (XV-XVII. yüzyıllar)
Halvetism in Western Anatolia (XV-XVII. centuries)
EYÜP AHMET KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEMAL RAMAZAN HAYKIRAN