Cumhuriyet dönemi edebi metinlerinde depremin psikolojik yansımaları: Kübler Ross'un yas süreci bağlamında şiir, roman, hikâye ve piyes incelemesi
The psychological reflections of earthquakes in Republican era literary texts: An analysis of poetry, novels, short stories, and play in the context of Kübler-Ross's grief process
- Tez No: 980589
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARANA OKTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye cumhuriyet tarihi 1939 Erzincan, 1983 Erzurum, 1999 Kocaeli-Gölcük ve 2023 Kahramanmaraş depremleri gibi birçok büyük felakete tanıklık etmiştir. Bu felaketlerde ani ölümler yaşanmış, bireyler güvenli alanlarının yıkılışına şahit olmuştur. Bunların sonucunda depremin etkilerinin yalnızca fiziksel yıkımla sınırlı kalmadığı; yakınlarını kaybeden, enkaz altında ölümle burun buruna gelen ve büyük travmalara tanık olan bireylerin psikolojik durumlarının da büyük önem taşıdığı anlaşılmıştır. Bu doğrultuda yas sürecinin sağlıklı yönetilmesi için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Cumhuriyet Dönemi edebiyatında yer alan şiir, roman, hikâye ve piyeslerinde de yas sürecinin izleri görülmektedir. Bu çalışmada, deprem gibi büyük bir travmatik olayın insan psikolojisi üzerindeki etkileri edebî eserler üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Karakterlerin yas sürecini nasıl deneyimlediği ve yazarların bunu eserlerine nasıl yansıttığı, İsviçreli Psikiyatrist Elisabeth Kübler-Ross'un beş evreden oluşan yas modeli çerçevesinde ele almıştır. Bu modele göre, bireyler ölümle karşı karşıya kaldıklarında veya birinci derece yakınlarını kaybettiklerinde inkâr-izolasyon, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme aşamalarından geçmektedirler. Ancak bu aşamalar her birey için farklı sıralama, biçim ve sürelerde yaşanabilmektedir. Bunlardan sırasıyla depresyon, öfke ve inkâr edebî eserlere en çok yansıyan evreler olurken kabullenme ve pazarlık en az yansıyandır. Bunların Kübler-Ross''un yas evreleriyle paralel olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, depremin Cumhuriyet Dönemi edebiyatındaki karakterlerin ruh dünyasına etkilerini ve bunların edebî metinlerdeki yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The history of the Republic of Turkey has witnessed many major disasters such as the 1939 Erzincan, 1983 Erzurum, 1999 Kocaeli-Gölcük, and 2023 Kahramanmaraş earthquakes. In these disasters, sudden deaths occurred, and individuals witnessed the destruction of their safe spaces. Consequently, it has been understood that the effects of earthquakes are not limited to physical destruction; the psychological conditions of individuals who lost their loved ones, faced death under the rubble, and witnessed severe trauma are also of great importance. Accordingly, various studies have been conducted to ensure the healthy management of the grieving process. Traces of the grieving process are also observed in poetry, novels, stories, and dramas of the Republican Era literature. In this study, the psychological effects of a major traumatic event such as an earthquake on human psychology have been examined through literary works. How characters experience the grieving process and how authors reflect this in their works will be discussed within the framework of the five-stage grief model developed by Swiss psychiatrist Elisabeth Kübler-Ross. According to this model, individuals facing death or the loss of first-degree relatives pass through the stages of denial-isolation, anger, bargaining, depression, and acceptance. However, these stages may be experienced in different sequences, forms, and durations for each individual. Among these stages, depression, anger, and denial are most frequently reflected in literary texts, whereas acceptance and bargaining are least represented. It has also been determined that the representation of these stages in literature does not always align with Kübler-Ross's original model. This study aims to investigate the effects of earthquakes on the inner worlds of characters in Republican Era literature and their reflections in literary texts.
Benzer Tezler
- Yaşar Nabi Nayır'ın tiyatrolarında yapı ve izlekler
Structure and themes in Yaşar Nabi Nayir's theaters
HATİCE YEŞİLCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF AYDOĞDU
- Anadolu sahası Türk hâlk edebiyatı metinlerinde kölelik ve esaret izlekleri
The themes of slavery and captivity in Anatolian field Turkish folk literature texts
EKİN PINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Bilimi (Folklor)Ankara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REYHAN GÖKBEN SALUK
- Roman ve hikâye yazarı Nur Tahsin Salor'un hayatı ve eserleri
The life and works of novel and short story author's Nur Tahsin Salor
MERYEM ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN İNCİ ELÇİ
- Bir anlatım unsuru olarak 'parçalanma' ve 1970 sonrası Türk romanına yansıma biçimleri
'Fragmentation' as a narration element and its reflections on Turkish novel after 1970's
EMEL ARAS
Doktora
Türkçe
2022
Karşılaştırmalı EdebiyatDüzce ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECAİ ÖZCAN
- Erken Cumhuriyet Dönemi tiyatro metinlerinde milli ve cinsel kimlikler
National and gender identities at theatre scripts in the Early Republican Period
MELTEM ÖZKEKLİK KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. EMİNE ZEYNEP SUDA