Osmanlı Devleti'nde modern nüfus teşkilatının kuruluşu (1830-1914)
The establishment of the modern population organization in the Ottoman Empire (1830-1914)
- Tez No: 980688
- Danışmanlar: PROF. DR. SAYİM TÜRKMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Nüfus, Osmanlı Devleti, Teşkilat, Ceride Nezareti, Defter, Tahrir, Population, Ottoman State, Organization, Ceride Ministry, Defter, Tahrir
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı modernleşmesinin temel unsurlarından birisi Nüfus Sisteminin yeniden ve Batı normlarında tesis edilmesidir. Tanzimat ile başlayan bu çalışmalar müesseselerin teşkil edilmesi ile sağlıklı ve düzenli bir şekilde ifa edilmeye başlamıştır. Bilindiği üzere Osmanlı Devleti (Devlet-i Aliyye-i Osmani)'nin toprak, vergi, askerlik ve nüfus yönetimi kurulduğundan itibaren Tımar Sistemi diye bilinen kayıt sistemi ile gerçekleştirilmekte idi. Devletin askeri, ekonomik ve gelecek projeksiyonları fetihler neticesinde tutulan tahrir defterlerinden elde edilen bilgiler ile yapılmakta idi. Bu kayıtlar içerisinde devletin toprak bilgisi, nüfus bilgisi ve vergi bilgisi kayıt altına alınmıştı. Her zaman hassasiyet ve önemine binaen ihtimam ile korunmakta idi. Bu defterlerin barındırdığı bilginin hassasiyetinden dolayı önce divan-ı hümayunun yan odasında daha sonralarda ise fetihler neticesinde sayıca fazlalaşması nedeniyle Topkapı Sarayının çok yakınında bulunan İbrahim Paşa Sarayının bir bölümüne taşınıp 19. yüzyıla hatta 20. yüzyılın sonlarına kadar muhafaza edilmiştir. Zaman içerisinde sistemdeki değişik sebepler ve meydana gelen aksaklıklar nedeniyle farklı modeller denenmiş ancak muvaffak olunamamıştır. Devletin ileri gelenleri nihai bir çözüm olarak Batı'da uygulanan sistemleri örnek alarak yeni bir toprak ve nüfus yönetim sistemine geçmek üzere TANZİMAT dediğimiz düzenlemeleri yapmak durumunda kalmıştır. Yeni nizamnameler ve teşkilatlar kurularak halen günümüzde de varlığını sürdüren müesseselerin temeli atılmıştır. Bunların en mühimlerinden birisi de Nüfus Teşkilatıdır. Ceride Nezareti olarak kurulan daha sonra değişik isimler adı altında hizmet veren bu kurum günümüzde Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü çatısı altında ülkemizde insan varlığını yönetmekte ve kayıt altında tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
One of the fundamental elements of Ottoman modernization is the reestablishment of the Population System in accordance with Western norms. These efforts, which began with the Tanzimat, began to be carried out in a healthy and orderly manner with the establishment of institutions. As it is known, the land, tax, military and population management of the Devlet-i Aliyye-i Osmani were carried out with the registration system known as the Timar System since its establishment. The military, economic and future projections of the state were made with the information obtained from the tahrir books kept as a result of the conquests. The state's land information, population information and tax information were recorded in these records. They were always protected with care due to their sensitivity and importance. Due to the sensitivity of the information contained in these books, they were first kept in the side room of the imperial council and later, due to their increase in number as a result of the conquests, they were moved to a section of the İbrahim Paşa Palace, which is very close to the Topkapı Palace, and preserved until the 19th century and even the end of the 20th century. Over time, different models were tried due to different reasons and disruptions in the system, but they were not successful. As a final solution, the state leaders had to make the regulations we call TANZIMAT to move to a new land and population management system by taking the systems applied in the West as an example. New regulations and organizations were established and the foundations of the institutions that still exist today were laid. One of the most important of these is the Population Organization. Founded as the Ceride Nezareti, this institution, which later served under different names, currently manages and records the human existence in our country under the roof of the General Directorate of Population and Citizenship Affairs.
Benzer Tezler
- XIX. yüzyılda Zir kazasının nüfus defterlerive nüfus yapısı
Population registers and population structure of Zir district in the 19th century
HASAN ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ÇINAR
- Hüdavendigar Vilayeti'nin kuruluşu, teşkilatı ve idaresi
The foundation, organization and management of Hüdavendigar Country
ÜKKAŞE KADAN
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
- Ziraat bankası'nın taşradaki yüzü: şube yapıları ve bağlamları
The face of ziraat bankasi in the periphery: branch buildings and their context
AYŞE MERVE ÇİLİNGİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KUBAN TOKGÖZ
- Şehir planlamanın kurumsallaşmasında bir kamu mimarı: Mithat Yenen (1908-1987)
A public architect in the institutionalization process of urban planning: Mithat Yenen (1908-1987)
AYŞE BİLGE KEÇEBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL