Osmanlı'da Tanzimat Dönemi'nde rütbe ve nişan verilen kişiler üzerine istatistikî bir çalışma
A statistical study on people granted rank and order during the Ottoman Tanzimat period
- Tez No: 980959
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Başarıyı ödüllendirme Osmanlı Devlet geleneğinde devletin son zamanlarına kadar devam etmiştir. Bu ödüllendirmenin en önemli yöntemlerinden biri olan nişan ve rütbe ile ödüllendirme Osmanlı Devleti'nde önceden var olmakla birlikte asıl etkisini Tanzimat Dönemi'nde göstermiştir. II. Mahmut döneminden kalan Nişan-ı İftihar ile birlikte Sultan Abdulmecid döneminde çıkarılan Nişan-ı İmtiyaz ve Mecidi Nişanı, Abdulaziz döneminde verilen Nişan-ı Ali İmtiyaz ve Nişan-ı Osmani ile bunların rütbeleri Tanzimat Dönemi'nde ödüllendirme amacıyla kullanılan başlıca nişanlardır. Osmanlı Devleti'nde toplum tarafından değerli görülen, devletin veya veren kişinin büyüklüğünü, önemini gösteren bazı semboller vardır. Osmanlı'nın ilk padişahları güzel işler başaran devlet adamlarını veya halktan birilerini onore etmek için devleti temsil eden sorguç, tuğ, avize ve çelenk gibi değerli eşyalar kendilerine takdim edilirdi. Bu durum nişan ve rütbe sistemi olarak kullanılmıştır. Tanzimat Dönemi ile birlikte gerçek anlamda nişanlar tasarlanmış ve çıkarılmıştır. Çıkarılan nişanların her birinin ayrı ayrı rütbeleri hesaplanmıştır. Bazı nişanlar kaydı hayat koşulu ile verilen kişilerde kaldıktan sonra devlete geri teslim edilirken, bazıları ise nişan sahiplerinin ailelerine miras bırakılacak şekilde verilmiştir. Hak sahiplerine verilen nişanlarla birlikte bazen bir miktar para ödüllendirme karşılığı verilmiştir. Her nişanı ve nişanın rütbelerini almaya hak kazanmanın belli bazı kriteri vardı. Mecidi Nişanı'nda olduğu gibi bazı nişanların verilme kriterlerini, usul ve esaslarını düzenleyen nizamnameleri hazırlanmış iken Nişan-ı Ali İmtiyaz'ın böyle bir nizamnamesi bulunmamaktadır. Sultan Abdulmecid Dönemi'nde padişahın adı ile çıkarılan Mecidi Nişanı Tanzimat Dönemi'nde en çok verilen nişandır. Tanzimat Dönemi'nde devlet kurumlarında yaşanan bazı sorunlar nişan ve rütbe sisteminin bozulmasını etkilemiştir. Nişan verme kriterlerinin dikkate alınmadığı bu dönemde çok sayıda kişiye nişan verilmiştir. Bu durum hak etmeyen bazı kişilerin torpil ve para ile nişan sahibi olmalarına yol açmıştır. Nişan verilen kişi sayısında büyük bir artışın yaşanması devlet ekonomisi üzerinde önemli bir yük olmuştur.
Özet (Çeviri)
The tradition of rewarding achievement continued into the Ottoman state's final years. One of the most important methods of this reward, the awarding of medals and ranks, existed before the Ottoman Empire but gained its true impact during the Tanzimat period. The main decorations used for awarding during the Tanzimat period included the Nişan-ı İftihar (Order of Honor) from the reign of Mahmud II, the Nişan-ı İmtiyaz (Order of Honor) and the Medjidi (Order of Honor) issued during the reign of Sultan Abdulmecid, the Nişan-ı Ali İmtiyaz (Order of Honor) and the Nişan-ı Osmani (Order of Honor) awarded during the reign of Abdulaziz, and their respective ranks. The Ottoman Empire had certain symbols valued by society, symbolizing the greatness and importance of the state or the donor. The first Ottoman sultans would present valuable items representing the state, such as crests, tuğs (tuğs), chandeliers, and wreaths, to honor statesmen or members of the public who had accomplished good deeds. This practice became a system of medals and ranks. During the Tanzimat period, actual medals were designed and issued. Each of these medals was assigned a separate rank. Some decorations were returned to the state after being retained by the recipients on a life-conditional basis, while others were awarded to the recipients as inheritances. The decorations were sometimes awarded to eligible recipients in exchange for a monetary reward. Each decoration and its rank met specific criteria for qualifying. While regulations regulating the awarding criteria, procedures, and principles of some decorations, such as the Medjidie Order, were prepared, the Nişan-ı Ali İmtiyaz lacked such regulations. The Medjidie Order, issued in the Sultan's name during the reign of Sultan Abdulmecid, was the most frequently awarded decoration during the Tanzimat period. Certain problems within state institutions during the Tanzimat period contributed to the deterioration of the decoration and rank system. During this period, when the criteria for awarding decorations were disregarded, numerous individuals were awarded decorations. This led to some undeserving individuals being awarded decorations through nepotism and monetary incentives. The significant increase in the number of people awarded decorations placed a significant burden on the state's economy.
Benzer Tezler
- Sicill-i ahvâl defterlerine göre Kıbrıslı devlet memurları (1879-1909)
According to sicill-i ahval book Cyprus state officers (1879-1909)
EMİNE ÇELİKKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NECATİ ÇAVDAR
- Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e Uşak kazasında ilmȋ ve kültürel hayat (1839-1908)
Scientific and cultural life in the Uşak town from tanzimat upto second constitutional monarchy (1839-1908)
VELİ DOMBAYCI
Doktora
İngilizce
2016
DinDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞEKER
- Sicill-i Ahvâl kayıtlarına göre Kayseri doğumlu Gayrimüslim Osmanlı devlet adamları (h. 1255/m. 1839-40–h. 1300/m. 1882-83)
Assesment of Non-Muslim Ottoman state officials born in Kayseri according to Sicill-i Ahvâl records (h. 1255/m. 1839-40 – h. 1300/m. 1882-83)
YAĞMUR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
TarihNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN SARAÇ
- Sicill-i Ahvâl kayıtlarına göre Orta Anadolu (Nevşehir, Kırşehir, Niğde ve Aksaray) doğumlu gayrimüslim Osmanlı devlet memurları
Real estate Ottoman state born in Central Anatolia (Nevşehir, Kırşehir, Niğde and Aksaray) according to Sicill-i Ahvâl records
ZEYNEP ÜNSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TarihNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN SARAÇ
- Yazılı anlatıma ilişkin bir eser: Ahmet Rasim'in İlâveli Hazîne-i Mekâtib Yahud Mükemmel Münşeat adlı eserinin incelenmesi ve metni (s. 1-195)
A piece of art about written expression: Examination of page 1-195 of the book of Ahmet Rasim named as“İlâveli Hazîne-i Mekâtib Yahud Mükemmel Münşeat”and the text
FATMA ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıBalıkesir ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHATTİN KAHRAMAN