Azim Hace'nin hikmetleri (inceleme-metin-dizin)
The hikmets of Azim Hace (analysis-text-index)
- Tez No: 981058
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SAIDBEK BOLTABAYEV, PROF. DR. LAYLO RAUPOVA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, XIX. yüzyılın önemli mutasavvıf şairlerinden Azim Hace'nin Hikmet adlı eseri dil bilimsel açıdan değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, söz konusu eserin transkripsiyonlu metnini hazırlamak, metnin dil özelliklerini belirlemek ve söz varlığını dizin hâlinde ortaya koymaktır. Konunun seçilmesinde, şimdiye kadar yapılan çalışmaların çoğunlukla eserin edebî ve tasavvufi yönüne odaklanmış olması, dil incelemelerinin ise son derece sınırlı kalması etkili olmuştur. Çalışmada taşbaskı nüsha esas alınmış, okunması güç olan veya silinmiş kısımlar bağlam yardımıyla çözümlenmiş, gerekli durumlarda sözlüklerden yararlanılmıştır. İnceleme sonucunda eserin dilinde sade Türkçe unsurların güçlü biçimde korunduğu, ancak Arapça ve Farsça kökenli dinî-tasavvufi terimlerin de önemli bir yer tuttuğu görülmüştür. Ses bilgisi bakımından ünlü ve ünsüzlerde çeşitli değişmelerin, morfoloji açısından ise eklerin kullanımında dikkat çekici örneklerin bulunduğu kaydedilmiştir. Çalışmanın birinci bölümü giriş niteliği taşımaktadır. İkinci bölümde eser üzerinde yapılan dil incelemesi yer almaktadır. Üçüncü bölüm Hikmet'in transkripsiyonlu metnini ihtiva etmektedir. Dördüncü bölümde eserin gramatikal-dizin sözlüğü hazırlanmıştır. Ayrıca taşbaskı nüshanın tıpkıbasımı da ilave edilmiştir. Eserin söz varlığı üzerine yapılan dizin çalışması, yalnızca metnin kelime kadrosunu ortaya çıkarmakla kalmamış, aynı zamanda XIX. yüzyıl Türkçesinin dil yapısı hakkında da yeni veriler sağlamıştır. Böylelikle Hikmet, hem geleneği sürdüren hem de kendi döneminin dil özelliklerini yansıtan bir metin olarak değerlendirilebilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the work Hikmetler by Azim Hace, one of the prominent Sufi poets of the 19th century, has been examined from a linguistic perspective. The main objective of the research is to prepare a scholarly edition of the text, to identify its linguistic features, and to compile its vocabulary in the form of an index. The choice of this topic was influenced by the fact that previous studies have largely focused on the literary and mystical aspects of the work, while its linguistic features have remained insufficiently explored. The lithographic copy of the work was taken as the basis of this study. The parts that were difficult to read or erased were resolved through contextual analysis, and dictionaries were consulted when necessary. As a result of the analysis, it has been observed that the text preserves plain Turkish elements strongly, while also containing a significant number of Arabic and Persian religious and mystical terms. In terms of phonetics, various vowel and consonant changes have been identified, while in terms of morphology, noteworthy uses of affixes have been detected. The index prepared on the vocabulary of the work not only revealed the lexical inventory of the text but also provided new insights into the linguistic structure of 19th-century Turkish and the expression patterns of mystical discourse. Thus, Hikmetler can be considered both as a continuation of tradition and as a text reflecting the linguistic features of its own period.
Benzer Tezler
- “تفسير القرآن”للمصري محمد شمس الدين الشافعي: ( من اول سورة الحج الى نهاية سورة النور)دراسة و تحقيق
Semseddin Muhammed b. Abdullah el-Makdisi eş-Şafii'nin Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim Isimli Escrinin Tahkik ve Incelemesi (el-Hace Suresinin Başinan en-Nur Suresinin Sonuna Kadar
SAAD ADIL SALEH SALEH
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YACOUB
- Doğu Karadeniz bölgesinde trametes (fomes) pini (thore ex.fr.) fr.'nin yayılışı konukçuları ve zararı üzerine araştırmalar
Stydies on distribution, hosts and damage of trametes (fomes) pini (thore ex.fr.) fr. in the eastern black-sea region of Turkey
MEHMET ABATAY
- Tanzimat`tan Cumhuriyet'e İstanbul'da Latin Katolik yapıları
Latin Catholic buildings in Istanbul (From Tanzimat to Republican era)
SEZİM SEZER SEVİNÇ
Doktora
Türkçe
1997
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA GERMANER
- Azim Divanı (inceleme- metin)
Başlık çevirisi yok
ABUZER DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SADIK ARMUTLU
- Azerbaycan resim eğitiminin gelişmesinde Azerbaycan Azim Azimzade devlet ressamlık mektebinin önemi
Azerbaijan state art school Azim Azimzade importance of perseverance image education in the development of Azerbaijan
DERYA UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. MEZAHİR AVŞAR