Şizofreni hastalarında sosyal işlevselliğin belirleyicisi olarak tedavi edilmemiş psikoz süresi, hastalık süresi ve atak sayısının incelenmesi
An examination of duration of untreated psychosis, illness duration, and number of episodes as determinants of social functioning in patients with schizophrenia
- Tez No: 981172
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESİN EVREN KILIÇASLAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Sosyal İşlevsellik, Tedavi Edilmemiş Psikoz Süresi (DUP), Hastalık Süresi, Atak Sayısı, Schizophrenia, Social Functioning, Duration of Untreated Psychosis (DUP), Illness Duration, Number of Episodes
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, şizofreni hastalarında sosyal işlevselliğin belirleyicileri olarak tedavi edilmemiş psikoz süresi (DUP), hastalık süresi ve atak sayısının sosyal işlevsellik düzeyi üzerindeki etkilerini retrospektif olarak incelemektir. Bu kapsamda, söz konusu değişkenlerin şizofreni hastalarının sosyal işlevsellik düzeylerini ne ölçüde ve hangi yönde etkilediğinin ortaya konulması hedeflenmektedir. Yöntem: Bu çalışma, retrospektif ve tarama modelinde planlanmış tanımlayıcı-analitik nitelikte bir klinik araştırmadır. Araştırma, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda yürütülmüştür. Örneklemi, Mayıs–Ekim 2025 tarihleri arasında poliklinik, servis ve Toplum Ruh Sağlığı Merkezi (TRSM) birimlerine başvuran, DSM-5 ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 75 hasta oluşturmuştur. Sosyal işlevsellik FAST ile değerlendirilmiş; semptom şiddeti PANSS, depresif belirtiler CDSS ile ölçülmüş; DUP ise Nottingham Onset Schedule (NOS) kayıtlarına dayalı olarak hesaplanmıştır. Veriler klinik dosyalar, takip kayıtları ve yüz yüze uygulanan ölçekler aracılığıyla elde edilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 27 programında yapılmış; normal dağılım göstermeyen veriler için Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri kullanılmış, ilişkiler korelasyon analizleriyle incelenmiş ve anlamlı değişkenler doğrultusunda lineer regresyon analizi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışma etik kurul onayıyla yürütülmüş ve Helsinki Bildirgesi ilkelerine uyulmuştur. Bulgular: Korelasyon analizleri sonucunda tedavi edilmemiş psikoz süresi (DUP), hastalık süresi ve atak sayısı ile FAST toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Çoklu doğrusal regresyon analizinde, DUP, hastalık süresi ve atak sayısının FAST toplam puanları üzerinde bağımsız ve anlamlı yordayıcılar olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Şizofreni hastalarında tedavi edilmemiş psikoz süresi, hastalık süresi ve atak sayısının artması, sosyal işlevsellik düzeyinde anlamlı bozulma ile ilişkili bulunmuştur. Bulgular, erken tanı ve tedaviye zamanında erişimin sosyal işlevselliğin korunmasında belirleyici olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to retrospectively examine the effects of duration of untreated psychosis (DUP), illness duration, and number of episodes on social functioning in patients with schizophrenia. Specifically, the study sought to determine the extent and direction of the associations between these clinical variables and levels of social functioning. Methods: This study was designed as a retrospective, cross-sectional, descriptive-analytic clinical investigation. It was conducted at the Department of Psychiatry, İzmir Kâtip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital. The sample consisted of 75 patients who were diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 criteria and met the inclusion criteria, and who presented to outpatient clinics, inpatient units, or the Community Mental Health Center (CMHC) between May and October 2025. Social functioning was assessed using the Functioning Assessment Short Test (FAST); symptom severity was evaluated with the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS); depressive symptoms were measured using the Calgary Depression Scale for Schizophrenia (CDSS); and DUP was calculated based on records from the Nottingham Onset Schedule (NOS). Data were obtained from clinical files, follow-up records, and scales administered through face-to-face interviews. Statistical analyses were performed using SPSS version 27. As the data were not normally distributed, Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests were used. Associations were examined using correlation analyses, and variables showing significant associations were entered into linear regression models. Statistical significance was set at p<0.05. The study was approved by the institutional ethics committee and conducted in accordance with the Declaration of Helsinki. Results: Correlation analyses revealed statistically significant positive associations between FAST total scores and duration of untreated psychosis, illness duration, and number of episodes (p<0.05). Multiple linear regression analysis demonstrated that DUP, illness duration, and number of episodes were independent and significant predictors of FAST total scores. Conclusion: Longer duration of untreated psychosis, longer illness duration, and a higher number of episodes were significantly associated with poorer social functioning in patients with schizophrenia. These findings underscore the critical role of early diagnosis and timely access to treatment in preserving social functioning.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastalarının bakım veren yükü ve hasta cinsiyetinin bakım veren yüküne etkisi
The caregiver burden of schizophrenia patientsand the effect of patient gender on caregiver burden
RECEP BAŞARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
UZMAN İKBAL İNANLI
- Şizofreni hastalarının tedavisinde kullanılan uzun etkili intramusküler antipsikotik ilaçların, hastalığın erken veya geç döneminde başlanmasının bakım veren yüküne etkisi
The effect of early or late start of long-acting intramuscular antipsychotic drugs used in the treatment of schizophrenia patients on caregiver burden
DİLARA ÇIRAKMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Ersin Hatice KARSLIOĞLU
- Şizofreni hastalarında sosyal işlevselliğin bilişsel işlevler ve algılanan duygusal dışavurum ile ilişkisi
Social functioning in schizophrenia patients and its relationship between cognitive functioning and level of expressed emotion
AYLİN YURDAKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiSinir Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERNA BİNNUR AKDEDE
- Şizofreni hastalarında iç görünün bireysel ve sosyal performans ile ilişkisi
The impact of insight on social functioning in patients with schizophrenia
DURSUN HAKAN DELİBAŞ
- Şizofreni hastalarında sosyal bilişi değerlendirme görüşmesi'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
The Turkish validity and reliability study of the observable social cognition – a rating scale in individuals with schizophrenia
ZEYNEP ÖZASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ