Aşağılık ve üstünlük kompleksi ile sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişkide sosyal medya kullanım süresinin aracı rolü
The mediating role of duration of social media usage in the relationship between ınferiority and superiority complex and social appearance anxiety
- Tez No: 981234
- Danışmanlar: DR. LEYLA ALMA KOÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital teknolojilerin günlük hayatta yaygın bir şekilde kullanılması ve günlük hayata bütünleşmiş olması, tüm yaş gruplarında ekran tabanlı faaliyetlerin artmasına neden olmuştur. Genellikle ekran süresi olarak adlandırılan bu olgu, sosyal medya etkileşimi ve çevrimiçi oyunlardan video akışı ve internet taramasına kadar çok çeşitli etkinlikleri kapsamaktadır. Ekran süresindeki bu artışın yanı sıra, özellikle sosyal medya kullanımının psikolojik sonuçlarına olan ilgi de son zamanlarda artış göstermiştir (Oswald ve ark., 2020). Mevcut araştırma, aşağılık kompleksi, üstünlük kompleksi ve sosyal görünüş kaygısı gibi psikolojik yapılar arasındaki karmaşık ilişkilere ve bu ilişkilerde Instagram ekran süresinin potansiyel aracılık rolüne odaklanmaktadır. Araştırılan temel varsayım, aşağılık ve üstünlük duygularının sosyal görünüş kaygısı üzerindeki etkisinde Instagram ekran süresinin aracı rolüdür. Mevcut araştırmada ayrıca yapısal eşitlik modellemesi (YEM) çerçevesinde değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkisi de incelenmiştir. YEM analizi sonuçlarına göre, Instagram ekran süresinin aşağılık ve üstünlük kompleksi ile sosyal görünüş kaygısı arasındaki ilişkide aracı bir rol oynamadığı belirlenmiştir. Aşağılık kompleksi ve üstünlük kompleksi, sosyal görünüş kaygısını anlamlı bir şekilde yordamıştır. Aşağılık kompleksi ile Instagram ekran süresi arasındaki ilişki ise negatif yönlüdür. Yapılan YEM analizi psikolojik faktörlerin ekran süresi ile olan ilişkilerinin karmaşık bir yapı olabileceğini ve psikolojik bireysel kavramların sosyal görünüş kaygısı üzerine olan etkisinin -Instagram kullanımından ziyade- asıl faktör olabileceği fikrini vermiştir. Gelecekteki araştırmalar, aşağılık ve üstünlük komplekslerinin başka hangi psikolojik kavramlarla ilişkili olduğunu ve Instagram'da sadece görünüm odaklı içeriğe maruz kalmak gibi Instagram kullanımının ve Instagram'da geçirilen sürenin daha özellikli bir şekilde araştırmak yoluyla bu karmaşık ilişkiyi açıklamada alan yazına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
The widespread integration of digital technologies in daily life has led to an increase in screen-based activities across all age groups. This phenomenon, most referred as screen time, covers a wide range of activities, from social media interaction and online gaming to video streaming and internet browsing. Alongside, research interests about psychological consequences of specific social media use has also recently increased (Oswald et al., 2020). The current research focuses on the complex relationships between psychological constructs such as inferiority complex, superiority complex, and social appearance anxiety and the potential mediating role of Instagram screen time. In the current study, the relationship between the variables was also examined within the framework of structural equation modeling (SEM). According to the results of SEM analysis, inferiority and superiority complex did not play a mediating role in the relationship between inferiority and superiority complex and social appearance anxiety, whereas inferiority and superiority complex significantly predicted social appearance anxiety. The relationship between inferiority complex and Instagram screen time was negatively correlated. SEM analysis suggested that the relationship between psychological factors and screen time may be a complex structure and that the effect of psychological self concepts may be the main factor of social appearance anxiety rather than Instagram usage. Future research could contribute to the literature with explaining these complex relationships by investigating what other psychological concepts are related to inferiority and superiority complexes and investigating Instagram usage and screen time more specifically, such as investigating people who are only exposed to appearance-oriented content.
Benzer Tezler
- Alfred Adler'in aşağılık kompleksi ve üstünlük kompleksi kuramı üzerinden çocuk edebiyatı eserlerindeki karakterlerin incelenmesi
Examination of characters in children's literature works based on Alfred Adler's inferiority complex and superiority complex
SÜMEYRA POLAT EYİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuş Alparslan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RUKİYE IŞIK AYDIN
- Din psikolojisi açısından 'Alfred Adler Psikolojisi'nin değerlendirilmesi
An evaluation of 'Adlerian psychology' in terms of the psychology of religion
ALİ ENGİN UYGUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ATALAY
- Bireysel psikoloji bağlamında Fuat Sezgin'in hayatına ilişkin psikobiyografik bir değerlendirme
A psychobiographical evaluation on the life of Fuat Sezgin in the context of individual psychology
HİCRET ÇAKMAK GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FelsefeDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CİHAD KISA
- Nezihe Meriç'in öykülerinin psikanalitik açıdan incelenmesi
A psychoanalytic analysis of Nezihe Meriç's stories
İDRİS YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YALÇINKAYA
- Adalet Ağaoğlu'nun romanlarının psikanalitik yöntemle incelenmesi
Analysis of Adalet Agaoglu's novels using apsychoanalytic approach
ELİF GÜN
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Medeniyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SECAATTİN TURAL