18. Yüzyıl Osmanlı hukukunda kadın köleler
Enslaved women in the 18th-Century Ottoman Law
- Tez No: 981991
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM KAFİ DÖNMEZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Tarih, Din, Law, History, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kölelik, Osmanlı hukuku, Osmanlı'da Harem Cariyeler, İslam hukuku, Şeriye sicilleri, Slavery, Ottoman law, Osmanlı'da Harem Cariyeler, Islamic law, Court registers
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 18. yüzyıl Osmanlı toplumunda kadın kölelerin haklarını, sorumluluklarını, sosyal konumlarını ve karşılaştıkları problemleri İstanbul kadı sicilleri, şeyhülislam fetvaları ve kanunnamelerden hareketle fıkhi bir bakış açısıyla incelemektedir. Araştırma, Osmanlı toplumunda önemli bir yere sahip olan kölelik ve özellikle cariyelikle ilgili uygulamaların hukuki arka planını ortaya koymak amacıyla, kadı sicillerinde yer alan kadın kölelere dair davaları tematik olarak tasnif etmekte ve bu konuları fetvalar ve kanunnamelerdeki hükümler ile Hanefi fıkıh literatüründeki teorik bilgilerle karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Bu çerçevede İstanbul kadı sicilleri, şehirdeki köle nüfusunun yoğunluğu, dava sayısı ve çeşitliliğinin fazlalığı ile toplumun farklı kesimlerinden örnekler içermesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, kadı sicilleri, şeyhülislam fetvaları, kanunnameler ve fıkıh literatürüne dayalı analizlerle, fıkıh kitaplarındaki teorik hükümler ile Osmanlı'daki uygulamaların ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koymayı ve görülen farklılıkların arkasındaki toplumsal ve hukuki nedenleri açıklamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the rights, responsibilities, social status, and challenges of enslaved women in 18th-century Ottoman society from a legal perspective, drawing on Istanbul court records, the fatwa collections of the chief muftis (şeyhülislams), and imperial law codes (kanunnames). The research aims to reveal the legal background of slavery, particularly focusing on enslaved women, who held an important place in Ottoman society, by thematically classifying court records involving enslaved women and analyzing them comparatively with related rulings found in fatwas, legal codes, and Hanafi fiqh sources. In this context, the Istanbul court records hold particular significance due to the city's large slave population, the high number and diversity of cases, and the representation of different social groups within them. Through an analysis of court records, şeyhülislam fatwas, kanunnames, and fiqh literature, this study seeks to determine the extent to which the theoretical principles of Islamic jurisprudence overlapped with Ottoman legal practice and to explain the social and legal factors underlying any observed differences.
Benzer Tezler
- 178 numaralı Ankara Şer'iyye Sicilinin (H.1202-1205/M.1787-1791) transkripsiyon ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of Ankara Sharia Registry of number 178 (H.1202-1205/M.1787-1791)
EBRU ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihÇankırı Karatekin ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİM YÖRÜK
- 18. yüzyıl Konya şer'iyye Sicilleri bağlamında Osmanlı kadınlarının miras hukuku meseleleri (1750-1800
Ottoman womens inheritance law practices in the context of 18th century Konya Court Records (1750-1800)
AYŞE ŞİMŞEK
- Osmanlı ceza hukukunda cinsel şiddet: Teori ve pratik (17. ve 18. yüzyıl)
Sexual violence in Ottoman criminal law: Theory and practice (17th and 18th century)
MERYEM BEKTAŞ
Doktora
Türkçe
2025
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ BARDAKOĞLU
- İslam Hukukunda sürgün cezası ve Osmanlı Dönemi uygulaması
Exile of punishment in Islamic Law and Ottoman Period application
AHMET OKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HukukErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET GAYRETLİ
- 18. yüzyılda Osmanlı'da kadın (Diyarbekir ve Ayıntab karşılaştırmalı örneği)
Women in the Ottoman in the 18th century (Diyarbekir and Ayıntab comparative example)
MİNE KARTAL
Doktora
Türkçe
2022
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK SÖYLEMEZ