Yukarı Dicle Havzası Roma Dönemi mimari yapıları
Roman Period Architectural Structures of the Upper Tigris Basin
- Tez No: 981999
- Danışmanlar: PROF. DR. DUYGU SEVİL AKAR TANRIVER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arkeoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Mezopotamya'nın kuzeyinde yer alan Yukarı Dicle Havzası'nda Roma İmparatorluğu ile Parthlar ve Sasaniler arasındaki uzun süreli mücadelenin izlerini incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu, Roma İmparatorluğu'nun bölgeye hangi amaçlarla geldiği ve burada kalıcı bir mimari–kültürel miras bırakıp bırakmadığıdır. Çalışmada, antik kaynakların eleştirel okunması, modern arkeolojik bulguların (özellikle Ilısu Barajı kurtarma kazıları) değerlendirilmesi ve coğrafi–stratejik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Amida, Çattepe, Nisibis, Zerzevan, Bezabde, Arzanene, Martyropolis, Cepha ve Anastasiopolis gibi kale ve garnizon merkezleri; bunları destekleyen yollar ve köprüler ile tekil örnekler olan tiyatro ve Mithras tapınağı ele alınmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Roma, yalnızca doğu sınırlarını güvence altına almak için değil, aynı zamanda İpek Yolu ticaretini denetlemek amacıyla da bölgede varlık göstermiştir. İnşa edilen yapılar salt askerî garnizonlar olmayıp, yerel halkın da katılımıyla şekillenmiş; Roma üslubu ile yerel geleneklerin etkileşimi sonucunda çok katmanlı bir miras günümüze ulaşmıştır. Bu tez, Roma'nın Yukarı Dicle Havzası'ndaki varlığını askerî–stratejik boyutlarını yanı sıra kültürel ve sosyal yönleriyle de ele almakta; böylece bölgeye dair yeni ve bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the traces of the long–standing struggle between the Roman Empire and the Parthian–Sasanian powers in the Upper Tigris Basin, located in the northern part of Mesopotamia. The central research question concerns the purposes of Rome's presence in the region and whether it left a permanent architectural and cultural legacy. The study employs a combination of methods, including the critical reading of ancient sources, the evaluation of modern archaeological evidence (particularly the Ilısu Dam salvage excavations), and geo–strategic analyses. The analysis focuses on fortresses and garrison centers such as Amida, Çattepe, Nisibis, Zerzevan, Bezabde, Arzanene, Martyropolis, Cepha, and Anastasiopolis; the supporting networks of roads and bridges; as well as singular examples such as the Erzen theatre and the Mithraic temple. The findings demonstrate that Rome was present in the region not only to secure its eastern frontier but also to control the Silk Road trade. The constructed fortifications were not merely military garrisons but were shaped with the participation of local communities, resulting in a multi–layered heritage formed by the interaction of Roman building practices and local traditions. By addressing Rome's presence in the Upper Tigris Basin not only in military–strategic terms but also in its cultural and social dimensions, this dissertation offers a new and comprehensive assessment of the region.
Benzer Tezler
- Diyarbakır Şeyh Safa (İparlı) Camii yapı topluluğu
Diyarbakir Sheikh Safa (İparli) Mosque collection
SONGÜL BAROTCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERMİN ŞAMAN DOĞAN
- Eski ve yeni dönem arkeolojik araştırmalar ve yazılı kaynaklar ışığında Sultantepe Höyüğü'nün olası kültürel tarihi
The possible cultural history of Sultantepe Höyük in the light of preliminary and recent archaeological research and written records
AKARCAN GÜNGÖR
- A forgotten borderland: The upper tigris between Septimius Severus and Anastasius I
Unutulmuş sınır: Septimius Severus ile Anastasius I arasında Yukarı Dicle
LEYLA YORULMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Tarihİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. JULIAN BENNETT
- Yukarı Fırat Havzası Roma Dönemi kalıntıları
Roman ruins onthe upper Tigrits Basin
ABDULKADİR BİNİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
ArkeolojiDicle ÜniversitesiArkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VECİHİ ÖZKAYA
- VI. yüzyıl Bizans-Sasani mücadelesinde Yukarı Dicle havzası
6. century Byzantine-Sassanid wars and Upper Tigris basin
SÜHA KONUK