Türkiye'de bağımsız denetim yapan yeminli mali müşavirlerde sabitlenme etkisinin araştırılması
Investigation of the fixation effect on certified accountants conducting independent audits in Türkiye
- Tez No: 982089
- Danışmanlar: PROF. DR. SELAHATTİN KARABINAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada temel olarak, sabitlenme önyargısı çerçevesinde yeminli mali müşavirlerin vergisel denetim kapsamındaki deneyimlerinin ve alışkanlıklarının, bağımsız denetim sürecine etkisi olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmanın temel araştırma sorusu "geçmişte vergi denetimi yapmış olan yeminli mali müşavirlerde sabitlenme olgusu var mıdır? Varsa bağımsız denetim sürecini nasıl etkilemektedir?'' şeklinde ifade edilmiştir. Bu bağlamda çalışmada, derin ve nitelikli bilgi elde etmeye uygun bir yöntem olan nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Bu çalışmada yarı yapılandırılmış soru formları aracılığıyla derinlemesine mülakat yöntemi uygulanmıştır. Türkiye'de bağımsız denetim yapan yeminli mali müşavirler üzerinde, sabitlenme önyargısının bağımsız denetim uygulamalarına yansımaları incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin yorumlayıcı fenomenoloji modeli benimsenmiş; amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen katılımcılarla gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler, MAXQDA 2024 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu vergi denetimi tecrübesine sahip halihazırda bağımsız denetim yapan 24 yeminli mali müşavir oluşturmaktadır. Yapılan analizler, vergi denetimi tecrübesine sahip yeminli mali müşavirlerin bağımsız denetim sürecinde sabitlenme önyargısı taşıdığını ortaya koymaktadır. Katılımcı ifadeleri incelendiğinde, çoğu katılımcının bağımsız denetim karar alma sürecinde vergi odaklı düşündüğü ve referans noktası olarak vergi denetimini benimsediği görülmüştür. Bu durum, mesleki alışkanlıkların etkisini koruduğunu ve kararların büyük ölçüde bu doğrultuda şekillendiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bağımsız denetim sürecinde belirli bir deneyim kazanıldıktan sonra vergi odaklı bakış açısının ve sabitlenme önyargısının zamanla azaldığı tespit edilmiştir. Yapılan araştırma ile birlikte, yeminli mali müşavirlerin bağımsız denetim sürecinde sabitlenme eğilimleri göstermeleri, çalışmanın en kritik çıktıları arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
This research mainly examines whether the experiences and habits of certified public accountants within the scope of tax audits affect the independent audit process within the framework of anchoring bias. The main research question of the study was stated as“Is there a fixation bias among certified public accountants who have conducted tax audits in the past? If so, how does it affect the independent audit process?”In this context, the qualitative research method was chosen, as it is a method suitable for obtaining in-depth and qualified information. In-depth interviews were conducted using semi-structured questionnaires in this study. The impact of fixation bias on independent auditing practices was examined among certified public accountants conducting independent audits in Turkey. The interpretative phenomenological model of qualitative research was adopted; data obtained from interviews conducted with participants selected through a purposive sampling method was analyzed using the MAXQDA 2024 program. The study group consisted of 24 certified public accountants with tax audit experience who are currently conducting independent audits. The analyses revealed that certified public accountants with tax audit experience exhibit a fixation bias during the independent audit process. An examination of participant statements revealed that most It was observed that the participant focused on taxes and adopted tax auditing as a reference point during the independent audit decision-making process. This suggests that professional habits remain influential, and decisions are largely shaped accordingly. Furthermore, it was determined that the tax-focused perspective and anchoring bias diminish over time after gaining a certain amount of experience in the independent audit process. The research reveals that certified public accountants tend to anchor themselves in the independent audit process, which is among the most critical outcomes of the study.
Benzer Tezler
- Denetçilerin sorumlulukları: Türkiye'de yeminli mali müşavirler ile bağımsız denetçilerin sorumlulukları üzerine bir araştırma
Responsibilities of auditors: A research on responsibilities of sworn-in certified public accountant and independent auditors in Turkey
OĞUZ ALP UYANIK
- 1989 yılından günümüze Türkiye' de vergi denetiminde yeminli mali müşavirlik kurumunun etkinliği
The effectiveness of certified public accountants institution in tax inspection in Turkey from 1989 onwards
SELİN ERTÜRK
- Türkiye'deki finansal tablo denetim planlaması uygulamalarının uluslararası denetim standartlarına uygunluğu ve bir araştırma
A study on the suitability of the financial table audit planning practices to the international audit standards in Turkey
BELGİN MERİÇ
- Türkiye'de bağımsız dış denetimin gelişimi ve yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile getirilen düzenlemeler
Başlık çevirisi yok
ŞABAN UZAY
