Sporcuların rehabilitasyon sürecindeki psikolojik tutumlarının q metodu ile analizi
An analysis of the psychological attitudes of athletes during the rehabilitation process using the q method
- Tez No: 982244
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ FATMA ÇOLAKOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Spor, Psychology, Physiotherapy and Rehabilitation, Sports
- Anahtar Kelimeler: Q metodu, Spor yaralanmaları, Q method, Athletic injuries
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, sporcuların rehabilitasyon sürecinde geliştirdikleri psikolojik tutum ve inançları belirlemektir. Bu araştırmanın çalışma grubu belirlenirken, nitel araştırmalarda sınırlı kaynakların en verimli biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla bilgi açısından zengin durumların seçilmesine olanak tanıyan amaçlı örneklem tercih edilmiştir. Örneklem grubunu spor yaralanması geçirmiş, fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinde olan, 18 yaş ve üzeri, en az beş yıllık spor geçmişine sahip gönüllü 40 sporcu oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler, Q metoduna özgü analiz aşamaları izlenerek değerlendirilmiştir. Katılımcılardan toplanan Q sıralamaları, 2,58x1/√30 formülü ile hesaplanan“0.47”anlamlılık sınır değerine göre PQMethod - 2.35 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, spor yaralanması sonrası rehabilitasyon sürecine ilişkin sporcu deneyimlerinin homojen bir yapı sergilemediğini; aksine, psikososyal dinamikler açısından belirgin şekilde ayrışan dört temel bakış açısının varlığını ortaya koymuştur. Bulgular,“İyimser ve Mücadeleci”,“Sosyal Destekten Yoksun ve Yalnız”,“Kaygılı ve Bedensel Olarak Güvensiz”ve“Bireysel ve Fırsat Odaklı”olarak tanımlanan bu faktörlerin; sosyal destek algısı, kaygı düzeyi, motivasyonel kaynaklar ve yaralanmaya yüklenen anlam gibi değişkenler etrafında şekillendiğini göstermiştir. Bulgular, tüm sporculara uygulanabilecek tek tip bir psikolojik destek modellerinin yetersiz kalabileceğini açıkça göstermektedir. Sporcuların hangi psikososyal faktör profiline daha yakın olduklarının erken dönemde belirlenmesi, müdahale planlarının kişiye özel olarak yapılandırılmasını ve etkinliğinin artırılmasını sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to identify the psychological attitudes and beliefs developed by athletes during the rehabilitation process. In determining the study group, purposive sampling was employed, which enables the selection of information-rich cases to ensure the efficient use of limited resources in qualitative research. The sample consisted of 40 volunteer athletes who had experienced a sports injury, were undergoing physical therapy and rehabilitation, were aged 18 or above, and had at least five years of sporting experience. The data obtained in the study were evaluated by following the analysis procedures specific to Q methodology. The Q-sorts collected from participants were analyzed using the PQMethod 2.35 program, based on the significance threshold value of“0.47,”calculated with the formula 2,58×1/√30. The findings revealed that athletes' experiences regarding the rehabilitation process after sports injury did not display a homogeneous structure; rather, they demonstrated four distinct viewpoints that differed noticeably in terms of psychosocial dynamics. These factors—defined as“Optimistic and Resilient,”“Socially Unsupported and Isolated,”“Anxious and Physically Insecure,”and“Individualistic and Opportunity-Oriented”—were found to be shaped around variables such as perceived social support, anxiety level, motivational resources, and the meanings attributed to injury. Overall, the findings clearly indicate that a uniform psychological support model may be insufficient for all athletes. Identifying the psychosocial factor profile to which athletes are closest at an early stage may enable the development of individualized intervention plans and enhance their effectiveness.
Benzer Tezler
- Paralimpik sporcuların spora ilk adımları: Karşılaşılan uluslararası, psikolojik ve sosyal zorluklar
Paralympic athletes' first steps into sport: International, psychological and social challenges encountered
MEHMET KORAY ÇATAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporBartın ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP YILDIRIM
- Ön çapraz bağ cerrahisi geçirmiş profesyonel kadın hentbol oyuncularının iyileşme ve spora dönüş sürecinde yaşadıkları tecrübeler
Recovery and return to sport after anterior cruciate ligamentreconstruction: Professional female handball players' experiences.
TANSEL KOYUNOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Fizyoterapi ve RehabilitasyonKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGEN ARAS
- Profesyonel voleybolcularda antrenman sonrası uygulanan soğuk kompresyonun kas oksijen saturasyonuna ve sıçrama performansına etkisi
The effect of cold compression on muscle oxygen saturation and jump performance after training in professional volleyball players
KÜBRA AKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Fizyoterapi ve RehabilitasyonKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL TAMER
- Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu geçiren rekreasyonel sporcularda izokinetik diz kas kuvvetinin yaşam kalitesi, spora dönüş ve günlük yaşam aktiviteleri ile ilişkisi
Association between isokinetic knee strength and quality of life, return to sports and activities of daily living in recreational athletes undergoing anterior cruciate ligament reconstruction
İREM AKINCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. GİZEM İREM KINIKLI
- COVID pandemisinde odyologlar: Rehabilitasyon merkezi ve işitme cihazı merkezinde çalışma şartlarının değerlendirilmesi
Audiologists in the covid pandemic: Evaluation of working conditions in A rehabilitation center and hearing aid center
HALİME KADİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Gelişim ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELVA ZEREN