2000 sonrası Türkiye'de postdramatik tiyatronun gelişimi: İki oyun yazarının yapıtları üzerinden bir değerlendirme
The development of postdramatic theatre in Turkey after2000: An evaluation through the works of two playwrights
- Tez No: 982700
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BÜLENT SEZGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İleri Oyunculuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2000 sonrası Türkiye'de postdramatik tiyatronun gelişimini, Hans- Thies Lehmann'ın kuramsal çerçevesi ve iki çağdaş oyun yazarının eserleri üzerinden incelemektedir. Lehmann'ın Postdramatik Tiyatro adlı eserinde tanımladığı postdramatik tiyatro, dramatik metnin merkezi konumunu yitirerek sahneleme öğelerinin (görsel, işitsel, bedensel, mekânsal) eşdeğer düzeyde önem kazandığı, çizgisel olmayan anlatılar, episodik yapılar, kolaj/montaj estetiği, çoklu disiplinlerin entegrasyonu ve doğrudan seyirciyle etkileşimin öne çıktığı bir tiyatro anlayışını ifade eder. Bu biçimsel dönüşüm, 1960'lardan itibaren izleyicinin katılımını içeren anlık performans etkinlikleri (happening), performans sanatı, Fluxus hareketleri ve deneysel tiyatro pratikleriyle ivme kazanmıştır. Postdramatik tiyatronun tematik boyutunda bellek, kimlik, ötekilik, birey-toplum gerilimi ve toplumsal çatışma gibi konular ön plandadır. Araştırma, Berkun Oya'nın Pentax ve Murat Mahmutyazıcıoğlu'nun Istırap Korosu adlı oyunlarını, postdramatik tiyatronun biçimsel ve tematik unsurları bağlamında incelemiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, doküman incelemesi ve metin analizi teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, her iki yazarın da Lehmann'ın tanımladığı postdramatik öğeleri Türkiye'nin toplumsal, kültürel ve politik bağlamıyla harmanlayarak özgün bir sahne dili geliştirdiğini göstermektedir. Bu durum, 2000 sonrası Türk tiyatrosunun yalnızca biçimsel yenilikler açısından değil, aynı zamanda toplumsal hafıza ve ideolojik tartışmaların sahneye taşınması bakımından da önemli bir dönüşüm yaşadığını ortaya koymaktadır. iv Bu çalışmanın temel sınırlılığı, postdramatik tiyatronun Türkiye'de henüz kuramsal olarak yeterince sistematize edilmemiş olmasıdır. Ayrıca analiz edilen oyunlar, iki yazarla sınırlı tutulmuştur; farklı tiyatro toplulukları ve yazarların incelenmesi, çalışmanın kapsamını genişletecek gelecekteki araştırmalara kapı aralamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the development of postdramatic theatre in Turkey after 2000 through Hans-Thies Lehmann's theoretical framework and the works of two contemporary playwrights. In Postdramatic Theatre, Lehmann defines a theatrical mode in which the dramatic text loses its centrality, while staging elements (visual, auditory, corporeal, spatial) gain equal importance. Nonlinear narratives, episodic structures, collage/montage aesthetics, the integration of multiple disciplines, and direct audience interaction are emphasized. This formal shift gained momentum in the 1960s through performance practices such as happenings, Fluxus, performance art, and experimental theatre. On the thematic level, postdramatic theatre often addresses memory, identity, otherness, the tension between individual and society, and social conflict. The research analyzes Berkun Oya's Pentax and Murat Mahmutyazıcıoğlu's Istırap Korosu in relation to these formal and thematic features. Using a qualitative approach with document analysis and textual interpretation, the findings indicate that both playwrights adapt Lehmann's concepts to Turkey's social, cultural, and political context, creating an original stage language. This demonstrates that post-2000 Turkish theatre undergoes a transformation not only in terms of form but also in how it engages with social memory and ideological debates. The main limitation of this study is that postdramatic theatre in Turkey has not yet been sufficiently systematized at the theoretical level. Moreover, the analysis is restricted to two playwrights; examining other authors and theatre groups would expand the scope and open new avenues for future research.
Benzer Tezler
- 2000 sonrası Türkiye' de yaşanan finansal krizlerin işletmelerin dış ticaret işlemleri (ithalat-ihracat-ödeme-tahsilât) üzerine etkileri ve Kütahya Porselen San. A.Ş. uygulaması
Effects of post-2000 financial crises in turkey on foreign trade operations of enterprises (import-export-payment-receipt ) and Kütahya Porselen Industry Inc. Application
ÖMÜR ÖZKUK
- 2000 sonrası Türkiye de e-Devlet yapılanması ve uygulamaları: Sağlık Bakanlığı örneği
Reconstruction and application of e-state in Turkey after 2000s: A model: Ministry of Health
ABDULKADİR ZAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Kamu YönetimiDokuz Eylül ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞERMİN ATAK
- 2000 sonrası Türkiye'de cari açık probleminin bir analizi ve çözüme yönelik alternatif öneriler
An analysis of current account deficit problem of Turkey after 2000 and alternative suggestions of solution
BÜLENT İLHAN
- 2000 sonrası Türkiye'de komedyen sineması
Comedian cinema in Turkey after the year 2000
EMRE GENCELLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sahne ve Görüntü SanatlarıAnadolu ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CANAN ULUYAĞCI
- 2000 sonrası Türkiye'de yoksulluk ve yoksullukla mücadele politikaları
Poverty and fighting poverty policies in Turkey after 2000
TUĞBA TÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
EkonomiSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HİDAYET ÜNLÜ