Türk ve Yunan yazarların izinde Marmara Adası
Marmara Island from perspectives of Turkish and Greek authors
- Tez No: 982758
- Danışmanlar: PROF. DR. DAMLA DEMİRÖZÜ ALEXANIAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Batı Dilleri ve Edebiyatı, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Marmara Adası, toplumsal bellek, kültürel bellek, mülteci belleği, post-bellek, mübadele, ada kimliği, Yunanca edebiyat, Türkçe edebiyat, mekân ve bellek, Marmara Island, social memory, cultural memory, refugee memory, postmemory, population exchange, island identity, Greek literature, Turkish literature, space and memory
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Yunan Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Marmara Adası'nı merkeze alarak Türkçe ve Yunanca edebî metinlerde ada ve ada insanına ilişkin toplumsal belleğin nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Çalışma kapsamında, üçü Yunan (Petros Afthoniatis, Theofanis Theofanidis, Apostolos Domvros) ve ikisi Türk (Samih Rifat, Yaman Koray) olmak üzere beş yazarın eserleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Başlıkta Türk ve Yunan yazarlar ekseninde ikili bir yapı ima edilse de analizler her iki edebî gelenekte Marmara'ya dair anlatıların kendi içlerinde önemli farklılıklar, özgün perspektifler ve çok katmanlı bellek kurguları barındırdığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın zamansal çerçevesi, adalı Rumların Yunanistan'a göçüne kadar uzanan dönem ile 1922 göçü ve 1923 mübadelesi sonrasında adada oluşan yeni toplumsal düzenin belirginleştiği 1924 sonrası süreç olarak belirlenmiştir. Bu tarihsel eşik, Marmara Adası'na ilişkin belleğin en yoğun biçimde dönüştüğü bir kırılma noktası olarak ele alınmıştır. Göç ve mübadele sonrasında mekânın bellek içinde taşınır hâle gelmesi, adalılık deneyiminin ise“kaybedilen memleket”ekseninde şekillenen mülteci belleği üzerinden yeniden kurulması, çalışmanın temel bulguları arasındadır. Yunan yazarlar arasında Afthoniatis doğrudan tanıklık eden mülteci belleğini, Theofanidis yerinde kalanların toplumsal belleğini, Domvros ise sonraki kuşaklara özgü post-bellek deneyimini temsil etmektedir. Türk yazarlar cephesinde Samih Rifat, Marmara'yı parçalı ve çağrışımsal bir bellek alanı olarak kurarken; Yaman Koray, ada mekânını emek, denizcilik ve geçim ekonomisi bağlamında tarihsel ve toplumsal bir sahne olarak ele almaktadır. Bu farklı anlatı konumları, Marmara Adası belleğinin tekil ve sabit bir yapıdan ziyade, kuşaklar, diller ve deneyimler arasında dönüşen çok katmanlı bir olgu olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, Marmara Adası'nı Yunanca ve Türkçe edebiyatlar arasında karşılaştırmalı ve çift dilli bir perspektifle ele alarak, ada belleğinin süreklilikler, iii kopuşlar ve boşluklar üzerinden nasıl yeniden kurulduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, Marmara Adası'nı yalnızca tarihsel bir coğrafyanın ötesinde farklı dillerde ve kuşaklarda yazılmaya devam eden bir bellek mekânı olarak konumlandırarak, toplumsal bellek çalışmalarına özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how social memory related to the island and its inhabitants is represented in Turkish- and Greek-language literary texts, taking Marmara Island as its central focus. Within this framework, the works of five authors,three Greek (Petros Afthoniatis, Theofanis Theofanidis, Apostolos Domvros) and two Turkish (Samih Rifat, Yaman Koray) are analyzed through a comparative approach. Although the title suggests a binary structure based on Turkish and Greek authors, the analysis demonstrates that narratives of Marmara in both literary traditions contain internally differentiated perspectives, distinctive approaches, and multilayered constructions of memory. The temporal scope of the study is defined by two main periods: the era leading up to the migration of the island's Greek Orthodox population to Greece, and the post-1924 period, following the 1922 migration and the 1923 population exchange, during which a new social order on the island became consolidated. This historical threshold is approached as a critical moment in which memory related to Marmara Island underwent its most intense transformation. Among the central findings of the study is the observation that, after migration and population exchange, space became portable within memory, while island identity was reconfigured through refugee memory structured around longing and nostalgia for the“lost homeland.”Among the Greek authors examined, Afthoniatis represents refugee memory shaped by direct testimony; Theofanidis embodies the social memory of those who remained; and Domvros exemplifies a post-memory experience characteristic of later generations. On the Turkish side, Samih Rifat constructs Marmara as a fragmented and associative memory space, whereas Yaman Koray approaches the island as a historical and social stage shaped by labor, seafaring practices, and subsistence economy. These differing narrative positions reveal that the memory of Marmara Island is not a singular v or fixed entity, but rather a dynamic, multilayered phenomenon transformed across generations, languages, and lived experiences. In conclusion, this thesis offers a comparative and bilingual reading of Marmara Island within Greek- and Turkish-language literatures, demonstrating how island memory is continuously reconstructed through processes of continuity, rupture, and absence. By situating Marmara Island not merely as a historical geography but as a memory space continually rewritten across languages and generations, the study makes an original contribution to the field of social and cultural memory studies.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Modern Türk romanında parodi
Parody in modern Turkish novel
SERKAN ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL KEFELİ
- Propontis'in güneyindeki antik kentlerin kuruluş mitosları
Foundation myths of the ancient cities in the south of Propontis
ZEYNEP ŞORAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TÜRK
- Şeyyad Hamza Mi`rac-name
Başlık çevirisi yok
GÜLTEN FEŞEL GÜZELIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. METİN AKAR
- Tasos Athanasiadis ve Niobe'nin Çocukları romanında Anadolu
Anatolia, Turks and cultural living together culture in the historical romants of Tasos Athanasiadis
TOUGMPA MOURAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Batı Dilleri ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiBalkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM KELAĞA AHMET