Tasavvufî düşüncede sayı sembolizmi (Mevlânâ ve Yunus Emre örneği)
The symbolism of numbers in sufi thought (The cases of Rumi and Yunus Emre)
- Tez No: 982789
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA ÇAKMAKLIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tasavvuf Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tasavvufî düşüncede sayı sembolizminin araştırıldığı bu çalışmada öncelikle sayı sembolizminin tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Birçok din ve uygarlık sayılara büyük önem atfetmiştir. Kutsal kitaplardan edebiyata, felsefeden astrolojiye, mitolojiden mistik düşüncelere kadar her alanda sayı sembolleri kullanılmıştır. İslâm dünyasında matematikte en önemli isimlerden biri olan el-Hârizmî ise algoritmanın kurucusu olarak bilinir. O, sistematik cebir çalışmalarını yapan ve İslâm dünyasında ilk kullanan isim olmuştur. Aynı iki sayı birbirinden çıkarıldığında âlemde bir boşluk oluşmadığını temsil etmek için sıfırı“0”şeklinde göstermiştir.Batı dünyasının ünlü matematik, fizik ve felsefecilerinden İslâm medeniyetindeki alimlere kadar yapılan matematiksel çalışmalarda, sayı, geometrik şekil, harf ve sembollerde tasavvuftaki ayân-ı sabite kavramının mevcudiyeti gösterilmeye çalışılmıştır. Batılı bazı bilginlerin matematiksel kavramlardan yola çıkarak kâinatı, Tanrı'nın varlığının ispatı olarak gördükleri vurgulanmıştır. İslâm medeniyetinde de Allah'ın varlığının ve tecellisinin ispatını sayılardan yola çıkarak gösteren mutasavvıların bu konudaki görüşlerine yer verilmiştir. Sayı mistisizmi başlığı altında kadim medeniyetlerden günümüz dünyasına kadar harf ve sayıların gizli ve bâtınî ilimlerde yer aldığı görülmüştür. Bu ilimlerin İslâm dünyasına etkileri araştırılmıştır. Sayıları kullanarak gelecekten haber alma veya mevcut duruma müdahale etme niyeti ile yapılan ritüeller incelenmiştir. Sayılar ve gayb arasındaki bağlantı incelenmiş ayrıca değişik medeniyetlerce yapılan tablo ve vefkler arasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmuştur. Geleceği ve varlığın gelecekle olan bağlantılarını merak eden insanoğlunun harf ve sayılara farklı anlam ve semboller atfettiği vurgulanmıştır. Tasavvufî literatürde sayıların, insanın ruhsal ve duygusal dünyasındaki etkileri bu çalışmanın üzerinde durduğu noktalarından biridir. İhvân-ı Safâ topluluğunun sayı sembolizminden faydalanarak gizli ilimleri öğrenme isteklerine değinilmiş ayrıca Hurûfîlik düşüncesi ele alınmıştır. Bu bağlamda şiir ve metinlerinde değişik metaforları kullanan sufîlerden Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Yunus Emre'nin eserlerinde kullandıkları sayı sembolizmi araştırılmıştır. Yunus Emre ve Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin eserlerindeki sayı sembolizmi, bu değerli düşünürlerin tasavvufî öğretilerinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Tez, sayıların mistik anlamlarını ve bu sayıların tasavvufî düşüncedeki yerini daha derinlemesine anlamayı hedeflemektedir. Bu iki mutasavvıfın eserlerinde sayıların temsil ettiği terimler karşılaştırılmış ve buna dair yorumlamalar yapılmıştır. Sonuç olarak, bu tez çalışması, tasavvufî düşüncede sayıların ne kadar önemli ve anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study on number symbolism in Sufi thought, first of all, the historical development of number symbolism is discussed. Many religions and civilizations have attached great importance to numbers. Number symbols have been used in every field, from holy books to literature, from philosophy to astrology, from mythology to mystical thoughts. One of the most important names al-Khwarizmi, in mathematics in the Islamic world, is known as the founder of the algorithm. He was the first to do systematic algebra studies and to use them in the Islamic world. He showed zero as“0”to represent that when the same two numbers are subtracted from each other, there is no gap in the universe Mathematical studies, from renowned mathematicians, physicists, and philosophers of the Western world to scholars in Islamic civilization, have attempted to demonstrate the presence of the Sufi concept of the fixed signs in numbers, geometric shapes, letters, and symbols. It has been emphasized that some Western scholars, drawing on mathematical concepts, view the universe as proof of God's existence. The views of Sufis in Islamic civilization, who also use numbers to demonstrate the existence and manifestation of God, are also included. Under the heading of number mysticism, letters and numbers have been found to have a place in secret and esoteric sciences from ancient civilizations to the present day. The influence of these sciences on the Islamic world has been explored. Rituals performed with the intention of using numbers to divine the future or intervene in the present have been examined. The connection between numbers and the unseen has been examined, and the similarities and differences between paintings and wafks created by different civilizations have been revealed. It has been emphasized that human beings, curious about the future and the connections between existence and the future, have attributed different meanings and symbols to letters and numbers. The impact of numbers on the human spiritual and emotional world in Sufi literature is one of the points of focus of this study. The Ikhwan al-Safa community's desire to learn esoteric sciences by utilizing number symbolism is also discussed, as is the idea of Hurufism. In this context, the number symbolism used in the works of Mevlana and Yunus Emre, two Sufis who employ various metaphors in their poems and texts, was investigated. The number symbolism in the works of Yunus Emre and Mevlana Celaleddin-i Rumi contributes to a better understanding of the Sufi teachings of these esteemed thinkers. This thesis aims to provide a deeper understanding of the mystical meanings of numbers and their place in Sufi thought. The terms represented by numbers in the works of these two Sufis are compared and interpreted accordingly. Ultimately, this thesis reveals the significance and significance of numbers in Sufi thought.
Benzer Tezler
- Sâinüddin İbn Türke'nin varlık anlayışı
Sāin al-dīn İbn Turka's understanding of existence
MESUT SANDIKÇI
Doktora
Türkçe
2017
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN NURİ KÜÇÜK
- İmge ontolojisi ve homo sembolikus: Necip Fazıl Kısakürek örneği
Image ontology and homo sembolicus: The case of Necip Fazıl Kısakurek
ESRA ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FelsefeMuş Alparslan ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH IŞIK
- Muhyiddin er-Rûmî el-Halvetî ve Devâiru'l Maârif isimli eserine göre tasavvuf düşüncesi
Sheikh Muhyiddin al-Rumi al-Khalveti and his book Davâir al-Maârif and his sufi thought
FATMA TUNÇ YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. HÜR MAHMUT YÜCER
- Karagöz Musikisi'ndeki 20 eserin müzikal açıdan incelenmesi
A musical examination of 20 pieces in Karagöz Music
SEVDA GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MüzikHaliç ÜniversitesiTürk Musikisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDENİZ EKMEN
- Mihrâb Dergisi'nin 1-10. sayıları: İnceleme-metin
Mihrâb Magazine's 1-10. issues: Review-text
OSMAN AKGÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜNYAMİN AYÇİÇEĞİ