Şeyh Nimr Bakır el Nimr'in idamının ikili ve bölgesel boyutlarıyla İran-Suudi Arabistan ilişkilerine etkileri
The impact of Sheikh Nimr Baqir al-Nimr's execution on Iran–Saudi Arabia relations: Bilateral and regional dimensions
- Tez No: 982874
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERHAN AFACAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ortadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2016'da Şii din adamı Şeyh Nimr Bakır el-Nimr'in idamı, İran–Suudi Arabistan ilişkilerinde yaşanan diplomatik kopuşun doğrudan tetikleyicisi olmuştur. Bununla birlikte bu olay, tek başına yeni bir çatışma hattı üretmekten ziyade, süregelen rekabeti besleyen bir dönüm noktası üzerinden görünür kılmış ve mezhepsel anlatıları derinleştiren bir unsur haline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu idamın iki ülke arasındaki rekabeti hangi mekanizmalar üzerinden derinleştirdiğini ve bu rekabetin vekâlet savaşları, ekonomik politikalar ve ittifak dengeleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Tez, Realist teori çerçevesinde, devletlerin güvenliklerini maksimize etme eğiliminin güvenlik ikilemi dinamikleriyle nasıl birleştiğini ortaya koyarak, Orta Doğu'daki güç siyasetinin işleyişine dair özgün bir perspektif sunmaktadır. Araştırma, nitel yöntemle tasarlanmış bir vaka çalışması yaklaşımına dayanmaktadır. 2016–2023 dönemini kapsayan inceleme; diplomatik belgeler, uluslararası haber ajansları, akademik literatür ve resmi açıklamalar üzerinden gerçekleştirilen içerik analizi ile yürütülmüştür. Analiz, Yemen, Suriye, Bahreyn ve Lübnan gibi sahalarda yoğunlaşan vekâlet savaşlarının, tarafların karşılıklı tehdit algısını nasıl güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nin bölgedeki etkisinin azalması ve çatışmaların maliyetlerinin artmasıyla, iki ülkenin pragmatik diplomasiye yöneldiğini göstermektedir. Bu bağlamda, 2023 Pekin Mutabakatı yalnızca diplomatik ilişkilerin yeniden tesisi değil, aynı zamanda Çin'in yükselen bir arabulucu güç olarak Orta Doğu güvenlik mimarisinde yeni bir denge unsuru haline gelişinin de göstergesidir. Araştırma, İran-Suudi Arabistan ilişkilerinin son on yıldaki seyrini Realist bir perspektifle analiz ederek, bölgesel güvenlik mimarisindeki dönüşümleri anlamaya katkı sunmaktadır. Bu çalışma, özellikle mezhepsel rekabet, vekâlet savaşları ve çok kutuplu güç dengelerinin kesişim noktasında Orta Doğu'da istikrar ve işbirliği ihtimallerine dair önemli çıkarımlar ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Within the context of structural dynamics that deepen existing tensions, the 2016 execution of Shia cleric Sheikh Nimr Bakir al-Nimr directly triggered the diplomatic rupture in Iran–Saudi Arabia relations. However, rather than creating a new line of conflict on its own, this event served as a turning point that catalyzed the ongoing rivalry and became an element that fueled sectarian narratives. This study examines the mechanisms through which the execution deepened competition between the two countries and the effects of this competition on proxy wars, economic policies, and alliance balances. Within the framework of Realist theory, the thesis offers a unique perspective on the workings of power politics in the Middle East by revealing how states' tendency to maximize their security intersects with the dynamics of the security dilemma. The research is based on a case study approach designed using qualitative methods. The study, covering the period 2016–2023, was conducted through content analysis of diplomatic documents, international news agencies, academic literature, and official statements. The analysis reveals how proxy wars concentrated in areas such as Yemen, Syria, Bahrain, and Lebanon have strengthened the mutual threat perception of the parties. The findings show that with the decline of US influence in the region and the rising costs of conflict, the two countries have turned to pragmatic diplomacy. In this context, the 2023 Beijing Agreement is not only a reestablishment of diplomatic relations but also an indication of China's emergence as a rising mediating power and a new balancing factor in the Middle East security architecture. The study contributes to understanding the transformations in the regional security architecture by analyzing the course of Iran-Saudi Arabia relations over the past decade from a Realist perspective. This study reveals important insights into the possibilities for stability and cooperation in the Middle East, particularly at the intersection of sectarian competition, proxy wars, and multipolar power balances.
Benzer Tezler
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- Şeyh İlahi'nin Esrar - Namesi: Hayatı - eserleri - inceleme - metin
Başlık çevirisi yok
HAYATİ YAVUZER
- Şeyh Galib'in tarih manzumeleri: İnceleme - metin
Başlık çevirisi yok
MUHSİN MACİT
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TURGUT KARABEY
- Şeyh Sa'di Şirazi ve Mülemma'at türü
Başlık çevirisi yok
MAHMOOD YASİN KHALAF
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
DilbilimAnkara ÜniversitesiFars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜRSEL ÖZTÜRK