Geri Dön

Türkiye'de sosyal medya kullanımından kaynaklanan dijital karbon ayak izinin hesaplanması ve çevresel etkilerinin değerlendirilmesi

Calculation of digital carbon footprint and assessment of environmental impacts arising from social media use in Turkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 983168
  2. Yazar: ALEYNA GÜVEN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA AYKAÇ ÖZEN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Son yirmi yılda dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte sosyal medya platformları, bireylerin günlük yaşamlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Sosyal medya, yalnızca bireyler arası iletişimi değil; aynı zamanda haber alma, pazarlama, kamuoyu oluşturma, e-ticaret ve dijital eğlence süreçlerini de içermektedir. Dijital hizmetlerin giderek artan veri gereksinimi, bilgi ve iletişim teknolojileri alanında enerji tüketiminin hızla yükselmesine yol açmıştır. Özellikle yüksek çözünürlüklü (HD/4K) video izleme, canlı yayınlar ve görsel içerik temelli sosyal medya platformları kullanıcı başına düşen enerji tüketimini ciddi biçimde artırmaktadır. Türkiye özelinde bakıldığında, sosyal medya kullanım oranları dünya ortalamasının üzerinde seyretmektedir. 2024 yılı itibarıyla ülke nüfusunun yaklaşık %80'i sosyal medya platformlarını aktif olarak kullanmakta; kişi başı haftalık sosyal medya kullanım süresi 21 saatin üzerine çıkmaktadır. Ancak bu yüksek dijital kullanım oranına rağmen, sosyal medya kullanımının çevresel etkilerine yönelik akademik çalışmalar son derece sınırlıdır. Bu bağlamda, bu çalışma Türkiye'de yaygın olarak kullanılan Instagram, YouTube, Facebook, TikTok, WhatsApp, Twitter, Telegram, Snapchat, Messenger ve LinkedIn gibi çok çeşitli platformlarda video izleme, hikâye görüntüleme, mesajlaşma, sesli/görüntülü arama ve belge paylaşımı gibi farklı etkinlik türleri için ayrıntılı karbon emisyon hesaplamaları sunmaktadır. Hesaplamalar doğrultusunda her bir platformun neden olduğu dijital karbon salımı belirlenmiş ve toplam dijital karbon ayak izi tahmin edilmiştir. Çalışmanın diğer bir yönü ise, Türkiye'de farklı özelliklere sahip 10 şehirde kullanıcı sayısı, kullanım alışkanlıkları ve ağ altyapısının niteliği (Wi-Fi, 4G, 5G kullanımı) dikkate alınarak yıllık emisyon miktarları hesaplanmıştır. Sonuçlar, Türkiye'de sosyal medya kullanımının dijital karbon ayak izinin özellikle video merkezli aktiviteler nedeniyle ciddi seviyelere ulaştığını ve ağ teknolojisinin emisyonların belirleyici unsuru olduğunu ortaya koymuştur. 5G ve Wi-Fi altyapısına geçiş ile yüksek çözünürlüklü video tüketiminin azaltılmasına yönelik davranışsal değişikliklerin emisyonlarda %95'e varan azalma sağlayabileceği görülmüştür. Elde edilen bulgular, sosyal medya kullanım alışkanlıklarının dijital karbon salınımına önemli düzeyde katkı sağladığını ve farkındalık düzeyinin artırılması gerektiğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Over the past two decades, the acceleration of digitalization has made social media platforms an integral part of individuals' daily lives. Social media now encompasses not only interpersonal communication but also news consumption, marketing, public opinion formation, e-commerce, and digital entertainment processes. The growing data demand of digital services has led to a rapid increase in energy consumption in the field of information and communication technologies. High-resolution (HD/4K) video streaming, live broadcasts, and visually intensive social media platforms, in particular, significantly increase energy consumption per user. In the context of Türkiye, social media usage rates exceed the global average. As of 2024, approximately 80% of the population actively uses social media platforms, and the average weekly usage time exceeds 21 hours per person. Despite this high level of digital engagement, academic studies examining the environmental impacts of social media use remain extremely limited. In this regard, the present study provides detailed carbon emission calculations across a wide range of commonly used platforms in Türkiye—including Instagram, YouTube, Facebook, TikTok, WhatsApp, Twitter, Telegram, Snapchat, Messenger, and LinkedIn—for various activity types such as video watching, story viewing, messaging, voice/video calling, and document sharing. Based on these calculations, the digital carbon emissions associated with each platform were quantified, and the total digital carbon footprint was estimated. Another dimension of the study involves calculating annual emission levels for ten cities in Türkiye with different characteristics, taking into account user numbers, usage patterns, and network infrastructure (Wi-Fi, 4G, 5G). The findings reveal that Türkiye's digital carbon footprint from social media use has reached substantial levels, primarily driven by video-centered activities, and that network technology is a critical determinant of emissions. Transitioning to 5G and Wi-Fi infrastructure, combined with behavioral changes such as reducing high-resolution video consumption, can reduce emissions by up to 95%. Overall, the results demonstrate that social media usage habits significantly contribute to digital carbon emissions and underscore the need to raise public awareness in this field.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    925009

    Disinformation in the post-truth era: A comparative analysis of the European Union, Türkiye and Brazil's instruments and practices for combating online disinformation

    Hakikat sonrası çağda dezenformasyon: Avrupa Birliği, Türkiye ve Brezilya'nın çevrim içi dezenformasyonla mücadeleye yönelik araç ve pratiklerinin karşılaştırmalı analizi

    İREM ŞARDAŞLAR

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    İletişim BilimleriAnkara Üniversitesi

    Latin Amerika Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BESİME PINAR ÖZDEMİR

  2. Tez No

    980370

    Yeni medyanın açık kaynak istihbaratında kullanılması

    Open source intelligence in the age of new media

    MUHAMMED ULANMIŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Uluslararası İlişkilerİstanbul Arel Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ALİ BİLGİN VARLIK

  3. Tez No

    414752

    Küresel yeni medya kavramlarının Türkçeleşme süreci

    The Transfer process of global new media notions to Turkish

    KASIM CAN DAĞLIOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    İletişim Bilimleriİstanbul Bilgi Üniversitesi

    Medya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ERKAN SAKA

  4. Tez No

    604704

    Using interactive video technology in corporate training

    İnteraktif video teknolojisinin kurumsal eğitimde kullanımı

    KEREM TORUN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Bilim ve TeknolojiBahçeşehir Üniversitesi

    Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TUFAN ADIGÜZEL

  5. Tez No

    973709

    A content analysis of fatwās on social media: fiqh-based approaches of leading fatwā councils

    Önde gelen fetva kurumlarının sosyal medyaya dair fetvalarının analizi

    EMİNE UMAÇ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Hukukİbn Haldun Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TUBA ERKOÇ BAYDAR

Geri Dön