İbn Kayyim el-Cevziyye'ye göre bir hadisin mevzû olduğunu gösteren genel kurallar -el-Menârü'l-Münîf adlı eseri özelinde
General rules showing that a hadith is mavzu according to Ibn al-Qayyim al-Jawziyya -specifically in his work called al-Manarul-Munif-
- Tez No: 983202
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULVEHHAB GÖZÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, İbn Kayyim el-Cevziyye, Metin tenkidi, Mevzû hadis, el-Menârü'l-Münîf, Hadith, Ibn Qayyim al-Jawziyya, Textual criticism, Mevzu hadith, al-Manār al-Munīf
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gümüşhane Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İbn Kayyim el-Cevziyye'nin (ö. 751/1350) hadiste metni tenkidine dair sistematik kurallar geliştirdiği el-Menârü'l-Münîf fi's-Sahîh ve'd-Daîf adlı eserini merkeze alarak, uydurma hadislerin tespiti ve sınıflandırılması için metodolojik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. İbn Kayyim'in eseri, sened tenkidi gibi karmaşık disiplinlere girmeden metin bazlı analize imkân veren öncü kaynaklardan biri olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, öncelikle müellifin biyografisi, ilmî şahsiyeti ve hocası İbn Teymiyye (ö. 728/1328) ile ilişkisini sosyopolitik bağlamda inceleyerek onun bağımsız bir âlim kimliğini ortaya koyar. Araştırmada ayrıca uydurma hadislerin tarihsel kökenleri, erken dönem siyasî krizlerle (Hz. Osman ve Hüseyin'in şehadeti gibi) ilişkilendirilerek, bu olayların hadis uydurma faaliyetlerini nasıl tetiklediği analiz edilmiştir. Metin tenkidi ilminin tanımı, tarihsel evrimi ve İslâm âlimlerinin bu alana katkıları vurgulanarak, oryantalistlerin“sadece sened tenkidi yapıldığı”iddiası çürütülmüştür. el-Menârü'l-Münîf'in metodolojik analizi, İbn Kayyim'in metin tenkidine dair dört kategoride kural geliştirdiğini göstermektedir: 1) Kavramsal tanımlar, 2) Açık kurallar, 3) İma yoluyla çıkarılan ilkeler, 4) Eleştirilen kurallar. Bu sınıflandırma, hadislerin sahih-zayıf ayrımında kullanılabilecek pratik bir rehber niteliğindedir. Çalışma, özellikle hadis ilmi uzmanı olmayan araştırmacılar ve genel okuyucu kitlesi için erişilebilir bir kaynak sunmayı hedeflemekte, böylece uydurma rivayetlerin ayıklanmasına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to provide a methodological framework for the identification and classification of fabricated hadiths by focusing on Ibn Qayyim al-Jawziyya's (d. 751/1350) work al-Manār al-Munīf fī al-Ṣaḥīḥ wa al-Ḍaʿīf, which develops systematic rules for the textual criticism of hadiths. Ibn Qayyim's work is recognized as a pioneering source that enables text-based analysis without delving into complex disciplines such as isnād (chain of transmission) criticism. The study first examines the author's biography, scholarly identity, and relationship with his teacher Ibn Taymiyya within a sociopolitical context, establishing his independent intellectual stature. The historical origins of fabricated hadiths are analyzed in connection with early political crises (e.g., the martyrdom of Caliphs ʿUthmān and Ḥusayn), demonstrating how these events catalyzed hadith fabrication activities. The definition, historical evolution, and contributions of Islamic scholars to the science of textual criticism are emphasized, thereby refuting orientalist claims that“only isnād criticism was practiced.”A methodological analysis of al-Manār al-Munīf reveals Ibn Qayyim's development of four categories of rules for textual criticism: 1) conceptual definitions, 2) explicit rules, 3) principles inferred implicitly, and 4) critiqued rules. This classification serves as a practical guide for distinguishing between authentic (ṣaḥīḥ) and weak (ḍaʿīf) hadiths. The study seeks to offer an accessible resource for non-specialist researchers and general readers, thereby contributing to the elimination of spurious narrations.
Benzer Tezler
- İbn Kayyim el-Cevziyye'de nefis terbiyesi
Self-discipline according to Ibn Qayyim al-Jawziyya
ÖMER FARUK LAFAKOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEHMİ SOĞUKOĞLU
- İbn Kayyim El-Cevziyye'ye göre muhâkeme usulü (et-turuku'l-hükmiyye bağlamında)
Methodology of judgement accordi̇ng to Ibn Qayyim Al-Jawziyya (in the context of et-turuq-hukmiyyah)
ÖMER TOZAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH ÇOLAK
- دور العبادة في تحقيق الصحة النفسية عند ابن قيم الجوزية
İbn Kayyım el-Cevzıyye'ye göre ibadetin ruh sağlığına ulaşmadaki rolü
USAMAH ALJIHADI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KHALED DUGHIM
- İbn Kayyim El-Cevziyye Ve Hüseyin Remzi'ye Ait“Tıbb-ı Nebevi”kaynaklı eserlerin karşılaştırması
Comparison Of“Prophetic Medicine”sourced works of Ibn Qayyim Al-Jawziyya And Huseyin Remzi
ABDURRAHİM KUŞÇUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FelsefeÇankırı Karatekin ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN YILDIZ
- Abdürraûf el-Münâvî ve Şerhu Menâzili's-Sâirîn adlı eserinin analizi
Analysis of Abdurraûf al-Munavi's and Serhu Menazili's-Sâirîn
MAHMUT ÖZTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÇOBAN