Osmanlı imaret-i âmire sisteminin işleyişi ve İstanbul II. Bayezid imareti
The functioning of the ottoman imperial imaret system and the II. Bayezid imaret in Istanbul
- Tez No: 983363
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP TARIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: İmaretler, Külliye, İstanbul II. Bayezid İmareti, Zaviye, Misafir, Medrese Talebeleri, Ottoman Imarets, Kulliye, Istanbul II. Bayezid Imaret, Zawiya, Guest, Students of Madrasas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZ OSMANLI İMARET-İ ÂMİRE SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ VE İSTANBUL II. BAYEZİD İMARETİ BİLAL ERBİL Bu çalışmada, Osmanlı imaretleri sosyal çevreleriyle birlikte değerlendirilerek kültür tarihi bağlamında incelenmiştir. XVI. yüzyılda Osmanlı idarecileri ile imaret kullanıcıları arasındaki ilişkilerle kurumun şekillenme süreci yanında imaretlerin kökenleri de çalışılmıştır. Ayrıca II. Bayezid İmareti örneği üzerinden müessesenin yapısı ele alınmıştır. İmaretlerin kökenleri ve oluşum süreci, vakfiyeler ile dönemin tarihî kaynakları temel alınarak Osmanlı öncesi tasavvufi yapılarla bağlantıları ortaya konmuştur. Vakfiyeler ve birincil kaynaklar üzerinden, XVI. yüzyıldaki kullanıcı profilleri, tayin mekanizmaları ve ortaya çıkan yeni uygulamalar değerlendirilmiştir. Kurumun işleyişini ve yapısını açıklamak için de en büyük imaretlerden biri olan II. Bayezid İmareti'nin vakfiyesi ve müfredat defterleri kullanılmıştır. Araştırma, imaretlerin Osmanlı öncesindeki tasavvuf kurumlarından ve kuruluş dönemi Anadolu'sundaki sosyal çevreden etkilenerek ortaya çıktığını ve XVI. yüzyılda padişahlar, Osmanlı bürokratları, külliye yöneticileri ve kullanıcılar arasındaki etkileşimle bir imparatorluk kurumu olarak yeniden biçimlendiğini ortaya koymaktadır.“İmaret-i Âmire”olarak anılan bu kurumların, vakıf yoluyla fakat Osmanlı bürokratlarının kontrolü altında, dönemin sosyal ihtiyaçlarına uyum sağlayacak şekilde yönetildiği görülmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT THE FUNCTIONING OF THE OTTOMAN IMPERIAL IMARET SYSTEM AND THE II. BAYEZID IMARET IN ISTANBUL BİLAL ERBİL This study examines Ottoman imperial soup kitchens (imarets) within their social context in sixteenth-century Istanbul, offering a cultural history analysis. It explores the origins of these royal imarets, their formation shaped through the interactions between Ottoman administrators and users during the sixteenth century, and the institutional structure of the II. Bayezid Imaret as a case study. The process by which imarets acquired an institutional identity is examined through endowment deeds (vakfiyes) and contemporary historical sources, with particular attention to their roots in pre-Ottoman Sufi institutions. Based on these primary sources, the study analyzes user profiles, appointment mechanisms, and newly emerging practices in the sixteenth century. The functioning of the institution is evaluated through the vakfiye and inventory registers (müfredat defterleri) of the II. Bayezid Imaret, considered one of the most advanced examples of its time. The research reveals that imarets emerged under the influence of pre-Ottoman Sufi traditions and the social milieu of early Ottoman Anatolia. By the sixteenth century, these institutions had been reshaped through the dynamic interactions among sultans, Ottoman bureaucrats, complex administrators of the waqf complex(kulliye), and the users of imarets. The study further demonstrates that these establishments—referred to as imaret-i âmire—were effectively administered by Ottoman bureaucrats within the framework of the waqf system, adapting to the evolving social needs of the period.
Benzer Tezler
- Osmanlı arşiv belgeleri ışığında 22 Mayıs 1766 İstanbul depremi ve ardından gerçekleştirilen yapı onarımları
The İstanbul earthquake of 22 May 1766 and building repairs that followed. An evaluation based on Ottoman documents
DENİZ MAZLUM
- Eyüp Semtinde 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı devri anıtsal mimarisi
18 Th. and 19 Th. century Ottoman monumental architecture in Eyüp
KEREM TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ÖZER
- II. Abdülhamid Dönemi kara harp sanayii (1876-1908)
Military industry in the reign of AbdülhamidII
FATİH TETİK
- Bir geçiş dönemi olarak İstanbul`da 3. Ahmet Devri mimarisi
Ottoman architecture in İstanbul during the period of Ahmet 3. (1703-1730)
GÜLÇİN CANCA
Doktora
Türkçe
1999
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİ SÖNMEZ
- Subhi Mehmet Efendi 1148-1152/1736-1739 savaşı tarihi (tahkikli neşir)
History of 1148-1152/1736-1739 war by Subhi Mehmet Efendi (verificated edition)
DEMET TELEK KİRİŞ