Sürücü-yol dinamiği etkileşimi esas alınarak yol güvenliğinde yeni yaklaşımların belirlenmesi
Determining new approaches in road safety based on driver-road dynamics interaction
- Tez No: 983454
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER FARUK CANSIZ, PROF. DR. MEHMET FATİH CAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Trafik, Ulaşım, Civil Engineering, Traffic, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İskenderun Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, karayolu geometrik tasarımında yaygın olarak kullanılan fizik ve geometri temelli klasik değerlendirme yaklaşımlarına ek olarak, sürücü davranışı ve tepkilerini yansıtan psikofizyolojik göstergeleri de kapsayan güvenlik odaklı bütüncül bir analiz yaklaşımı geliştirmektir. Bu doğrultuda, mevcut karayolu tasarım kriterlerinin sürücü güvenliği açısından yeterliliği eleştirel bir bakış açısıyla sorgulanmış ve insan faktörünü merkeze alan alternatif bir değerlendirme çerçevesi ortaya konulmuştur. Araştırma kapsamında, Türkiye'nin Hatay iline ait trafik kaza tutanakları ayrıntılı biçimde incelenmiş ve trafik kaza noktaları (TKN) belirlenmiştir. Belirlenen kritik yol kesimlerinin geometrik özellikleri, karayolu tasarımında kullanılan fiziksel ve geometrik esaslara dayalı formüller aracılığıyla analiz edilmiş; ardından bu kesimler sürücü simülasyon ortamına aktarılmış ve gerçek sürücülerle kontrollü deneysel sürüş testleri gerçekleştirilmiştir. Simülasyon sürecinde sürücülerin nabız değerleri akıllı saatler aracılığıyla, yüz termal renk dağılımları ise termal kamera sistemleri kullanılarak eşzamanlı biçimde kaydedilmiş; böylece sürücülerin psikofizyolojik tepkilerini temsil eden çok katmanlı ve bütünleşik bir veri seti oluşturulmuştur. Yol geometrik özellikleri, güzergâh koşulları ve sürücülerin deneyimsel niteliklerinin; hızlanma davranışı, yüz termografisi ve nabız değişimleri üzerindeki etkileri doğrusal karma modeller (DKM) kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, geometrik açıdan yeterli kabul edilen bazı yol kesimlerinde dahi sürücülerde belirgin fizyolojik stres tepkilerinin ortaya çıkabildiğini göstermiştir. Ayrıca, incelenen değişkenler arasında sürücü nabız değerlerini açıklayan modelin en yüksek uyumu sağladığı belirlenmiş; en düşük AIC (19051,66) ve BIC (19683,71) değerlerinin nabız modeline ait olduğu ortaya konulmuştur. Bu sonuçlar, trafik güvenliği analizlerinde yalnızca trafik kaza noktalarının belirlenmesinin yeterli olmadığını; buna ek olarak, sürücülerin fizyolojik ve bilişsel tepkilerini yansıtan“psikofizyolojik kaza noktalarının”da tanımlanmasının kritik bir gereklilik olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu çalışma, karayolu güvenliğinin değerlendirilmesinde yalnızca fiziksel tasarım kriterlerine dayalı yaklaşımların yetersiz kaldığını ve sürücülerin psikofizyolojik tepkilerinin analiz sürecine bütüncül biçimde dâhil edilmesi gerektiğini göstermiştir. Geliştirilen sürücü odaklı analiz yaklaşımı, insan faktörünü karayolu geometrik tasarım süreçlerine entegre ederek daha güvenli, kapsamlı ve çağdaş bir değerlendirme modeli sunmuştur.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study is to develop a safety-oriented and holistic analytical framework that extends beyond conventional physics- and geometry-based evaluation approaches widely used in highway geometric design by incorporating psychophysiological indicators reflecting driver behavior and responses. In this context, the adequacy of existing highway design criteria in terms of driver safety has been critically examined, and an alternative evaluation framework centered on the human factor has been proposed. Within the scope of the research, traffic accident reports from Hatay Province, Türkiye, were examined in detail, and traffic accident spots (TAS) were identified. The geometric characteristics of the identified critical road segments were analyzed using physical and geometric formulations commonly employed in highway design. Subsequently, these segments were transferred into a driving simulation environment, where controlled experimental driving tests were conducted with real drivers. During the simulation process, drivers' heart rate data were recorded in real time using smartwatches, while facial thermal color distributions were simultaneously captured using thermal camera systems, resulting in a multi-layered and integrated dataset representing drivers' psychophysiological responses. The effects of road geometric features, route conditions, and drivers' experiential characteristics on speed behavior, facial thermography, and heart rate variations were analyzed using Linear Mixed Models (LMMs). The findings indicate that pronounced physiological stress responses may occur even on road segments that are considered geometrically adequate according to conventional design criteria. Moreover, among the examined dependent variables, the heart rate model exhibited the highest model fit, with the lowest AIC (19,051.66) and BIC (19,683.71) values. These results demonstrate that identifying traffic accident locations alone is insufficient for comprehensive traffic safety assessment and highlight the critical necessity of additionally defining“psychophysiological accident spots”that reflect drivers' physiological and cognitive responses.
Benzer Tezler
- Seat backrest vibration improvement of a commercial vehicle
Bir ticari araç koltuğunun sırt titreşimlerinin iyileştirilmesi
AHMET AVŞAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK EROL
- Coriolis tipi kütlesel debimetrelerde basınç kaybının modellenmesi
Modelling pressure loss of coriolis type flowmeter
ATA EFEKAN BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEVENT ALİ KAVURMACIOĞLU
- Safety analysis and deep reinforcement learning implementation for an automatic emergency braking system
Otomatik acil fren sistemi için güvenlik analizi ve derin pekiştirmeli öğrenme uygulaması
TALHA ENES ERCAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiMekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA DOĞAN
- Otonom araçlar ile yayalar arası iletişim için lazer tabanlı projektör bildiri sistemi geliştirilmesi
Developing laser based projector notification system for communication between autonomous vehicles and pedestrians
BARIŞ ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDİNÇ ALTUĞ
- Ride quality evaluation methods for off-road vehicles
Yol dışı taşıtlar için sürüş kalitesinin değerlendirme yöntemleri
HANDE TÜTÜNCÜ ÇALKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGEN AKALIN