Amfetamin ve metamfetaminin kanda LC-MS/MS ile analitik metot validasyonu ve gerçek örneklere uygulanması
Analytical method validation of amphetamine and methamphetamine in blood by LC-MS/MS and its application to real samples
- Tez No: 983717
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜLYA KARADENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Adli Tıp, Forensic Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Adli Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Adli Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Psikoaktif madde olarak tanımlanan yasadışı uyutucu, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı hem küresel düzeyde hem de ülkemizde giderek artan bir yaygınlık göstermektedir. Bu tür maddelerin kullanımının önlenmesi kadar, kullanım sonrası bireylerdeki varlığının kalitatif ve kantitatif olarak doğru biçimde tespit edilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, hızlı, güvenilir ve bilimsel temellere dayanan toksikolojik analiz yöntemlerine duyulan ihtiyaç giderek artmaktadır. Adli bilimler, bu ihtiyaca yanıt verebilmek amacıyla en güncel bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip ederek, yüksek doğruluk ve kesinlikte sonuçlar elde etmeye yönelik çalışmalar yürütmektedir. Zira yargı mercileri, olayların aydınlatılmasında ve adil kararların verilmesinde kesin ve güvenilir kanıtlara ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışma, kanda amfetamin ve metamfetaminin tespiti amacıyla katı faz ekstraksiyonu (SPE) yöntemi kullanılarak sıvı kromatografisi-tandem kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) sistemine dayalı analitik bir metodun geliştirilmesi ve validasyonunu kapsamaktadır. Toksikolojik analizlerde güvenilir ve geçerli sonuçların elde edilmesi, adli bilimler açısından büyük önem taşımakta olup, bu doğrultuda geliştirilen yöntemlerin uluslararası validasyon kriterlerine uygunluğu temel bir gerekliliktir. Yöntemin seçiciliği, kör kan örnekleri üzerinde yapılan analizlerle değerlendirilmiş; amfetamin ve metamfetamin için herhangi bir interferans gözlemlenmemiştir. Doğrusal çalışma aralığı 1–200 ng/mL olarak belirlenmiş, korelasyon katsayıları amfetamin için 0,996, metamfetamin için ise 0,992 olarak saptanmıştır. Tespit limitleri (LOD) sırasıyla amfetamin için 0,46 ng/mL, metamfetamin için 0,31 ng/mL; tayin limitleri (LOQ) ise amfetamin için 0,95 ng/mL, metamfetamin için 0,65 ng/mL olarak hesaplanmıştır. Yöntemin tekrarlanabilirliği, gün içi ve günler arası analizlerle değerlendirilmiş ve %RSD değerleri %15'in altında bulunmuştur. Geri kazanım oranları amfetamin için %93,28–%111,87; metamfetamin için %105,15–%115,17 aralığında gerçekleşmiştir. +4 °C'de otomatik örnekleyici ile yapılan 7 günlük kararlılık çalışması ve -20 °C'de 6 ay süresince gerçekleştirilen uzun dönem kararlılık çalışmasında sapma oranları <%10 olarak belirlenmiştir. Elde edilen tüm validasyon parametreleri, toksikolojik analizlerin validasyonuna yönelik uluslararası rehberlerde belirtilen kabul edilebilir sınırlar içerisinde yer almaktadır. Bu doğrultuda, geliştirilen yöntemin amfetamin ve metamfetaminin kan örneklerinde güvenilir biçimde tespit ve tayini için geçerli olduğu ortaya konmuştur. Valide edilen metot, gerçek adli örneklerde başarıyla uygulanmış olup, adli olguların aydınlatılmasına bilimsel katkı sağlayacak niteliktedir.
Özet (Çeviri)
The use of illicit sedative, narcotic, and stimulant substances classified as psychoactive drugs is increasingly prevalent both globally and within our country. In addition to preventing the use of such substances, accurately identifying their presence in individuals, both qualitatively and quantitatively, is of critical importance. In this context, the demand for rapid, reliable, and scientifically grounded toxicological analysis methods is steadily growing. Forensic sciences aim to meet this need by closely following the latest scientific and technological developments and conducting studies to obtain highly accurate and precise results. Judicial authorities require definitive and trustworthy evidence to clarify incidents and ensure fair rulings. This study encompasses the development and validation of an analytical method based on solid phase extraction (SPE) and liquid chromatography–tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) for the detection of amphetamine and methamphetamine in blood samples. Obtaining reliable and valid results in toxicological analyses is of critical importance in forensic sciences, and the conformity of developed methods to international validation criteria is a fundamental requirement. The method's selectivity was evaluated through analyses of blank blood samples, and no interference was observed for amphetamine and methamphetamine. The linear range was established between 1–200 ng/mL, with correlation coefficients of 0.996 for amphetamine and 0.992 for methamphetamine. The limits of detection (LOD) were calculated as 0.46 ng/mL for amphetamine and 0.31 ng/mL for methamphetamine; the limits of quantification (LOQ) were 0.95 ng/mL and 0.65 ng/mL, respectively. Repeatability of the method was assessed through intra-day and inter-day analyses, with %RSD values found to be below 15%. Recovery rates ranged from 93.28% to 111.87% for amphetamine and from 105.15% to 115.17% for methamphetamine. Stability studies conducted at +4 °C using an autosampler over 7 days and long-term storage at −20 °C for 6 months revealed deviation rates of less than 10%. All validation parameters obtained fall within the acceptable ranges defined by international guidelines for toxicological method validation. Accordingly, the developed method has been demonstrated to be valid for the reliable detection and quantification of amphetamine and methamphetamine in blood samples. The validated method was successfully applied to real forensic cases and is expected to contribute significantly to the elucidation of forensic investigations.
Benzer Tezler
- Postmortem kan örneklerinde bazı psikoaktif maddelerin LC-MS/MS ile kantitatif tayini ve metot validasyonu
Quantitative determination and method validation of some psychoactive substances in postmortem blood samples by LC-MS/MS
ŞAFAK UZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Adli TıpMarmara ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ECE KÖK YETİMOĞLU
DOÇ. DR. OYA YETER
- Uyuşturucu madde analizinde tükürük, idrar, kan örneklerinde kullanılan tarama ve doğrulama yöntemlerinin laboratuvar ve klinik bakış açısından değerlendirilmesi
The evaluation of screening and verification methods used in saliva, urine, blood samples in the drugs analysis in terms of laboratory and clinical view
GAMZE AVCIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
BiyokimyaAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA MERİÇ YILMAZ
- Opioid kullanım bozukluğunda idrar ve tükürük numunelerinde yasaklı madde analizlerinin karşılaştırılması
Comparison of illicit drugs analysis in urine and saliva samples in opioid use disorder
İLKNUR ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
BiyokimyaHacettepe ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI PINAR
- Metamfetamine spesifik DNA aptamerinin geliştirilmesi
Development of methamphetamine specific DNA aptamer
EZGİ MAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmEge ÜniversitesiMadde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP EVRAN
- Amfetamin tipi stimülanların idrarda analizine yönelik katı faz mikroekstraksiyon yöntemi geliştirilmesi
Development solid phase microextraction method for analysis of amphetamine type stimulants in urine
RUKİYE ASLAN
Doktora
Türkçe
2021
Adli TıpEge ÜniversitesiMadde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR
DOÇ. DR. HASAN ERTAŞ