Cizre'de tasavvuf kültürü
Sûfî culture in Cizre
- Tez No: 983895
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖKBULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Cizre, Tasavvuf, Tarikatlar, Medrese-Tekke Bütünleşmesi, Tasavvuf Kültürü, Cizre, Sufism, Sufi Orders, Madrasa-Tekke Integration, Sufi Culture
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez,“Cizre'de Tasavvuf Kültürü”başlığı altında giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin önemi, amacı, yöntemi ve kullanılan kaynaklara dair değerlendirmeler yer almaktadır. Birinci bölümde Cizre'nin tarihî arka planı, coğrafi konumu ve ilmî yapıları camiler, medreseler ve türbeler ele alınmakta; şehrin İslam medeniyeti içindeki yeri ortaya konmaktadır. İkinci bölümde, Cizre'de faaliyet gösteren tarikatlar ve önde gelen sûfî şahsiyetler incelenmektedir. Nakşibendiyye'nin Hâlidiyye kolu merkeze alınarak Şeyh Hâlid-i Cezerî ve Bâsret Dergâhı, Seydâ ailesi, Derşevîler ve diğer Nakşî silsileler ayrıntılı biçimde değerlendirilmektedir. Bunun yanında Kâdiriyye ve Rifâiyye tarikatlarının temsilcileri ve bu yapıların bölgedeki irşâd faaliyetleri de ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, Cizre'de tasavvuf kültürünün toplumsal, ahlâkî ve kültürel boyutlarına odaklanmaktadır. Bu çerçevede Molla Cezerî ve Fakih-i Teyrân gibi sûfî-şairlerin eserleri üzerinden tasavvufî düşüncenin edebî yansımaları incelenmekte zikir meclisleri, bayramlar, menkıbeler, türbe ziyaretleri ve halk inanışları analiz edilmektedir. Ayrıca tasavvufun sanat, müzik, mimari ve güncel sosyo-politik yaşama etkileri ortaya konulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis, titled“Sufism Culture in Cizre,”consists of an introduction, three main sections, and a conclusion. The introduction includes an evaluation of the thesis's significance, purpose, methodology, and sources used. The first section examines Cizre's historical background, geographical location, and scholarly structures, including mosques, madrasas, and shrines, revealing the city's place within Islamic civilization. The second section examines the Sufi orders active in Cizre and prominent Sufi figures. Focusing on the Khalidiyya branch of the Naqshbandiyya, Sheikh Khalid al-Jazari and the Basret Lodge, the Seyda family, the Dershevis, and other Naqshbandi lines are examined in detail. Representatives of the Qadiriyya and Rifa'iyya orders and their activities in the region are also discussed. The third section focuses on the social, moral, and cultural dimensions of Sufi culture in Cizre. Within this framework, the literary reflections of Sufi thought are examined through the works of Sufi poets such as Molla Cezerî and Fakih-i Teyrân, and dhikr gatherings, holidays, legends, tomb visits, and folk beliefs are analyzed. Furthermore, the influence of Sufism on art, music, architecture, and contemporary socio-political life is revealed.
Benzer Tezler
- Molla Ahmedi Cezeri'de tasavvuf düşüncesi
Sufi thought in Molla Ahmedi Cezeri
ŞEHNAZ ABAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVDET KILIÇ
- Xizna We'zan: Dîwançeya Hilmî (Şêx Ehmed Hilmîyê Dêrşewî) -Metn û lêkolîn-
Hizna Va'zan: Hilmî (Şeyh Ahmed Hilmî Derşevî) divançesi -Metin ve inceleme-
İBRAHİM ATMACA
Yüksek Lisans
Kürtçe
2020
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN ADAK
- Xizna We'zan: Dîwançeya Hilmî (Şêx Ehmed Hilmîyê Dêrşewî)-metn û lêkolîn-
Hızna Va'zan: Hilmî (Şeyh Ahmed Hilmî Derşevî) Divançesi-metin ve inceleme-
İBRAHİM ATMACA
Yüksek Lisans
Kürtçe
2020
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN ADAK
- Tasavvufta konuşma ve sohbet âdâbı
The etiquette of conversation and discourse in sufism
ERDEM ÖKTEMUS
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHİME CANGÜZEL GÜNER ZÜLFİKAR
- Molla Ahmed el-Cezerî'nin divanında İslam inanç esasları
Principles of Islamic belief in the divan of Mullah Ahmed al-Jazeri
EYUP TABARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinFırat Üniversitesiİlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT GÖKALP