Bir Bektaşi babası: Hasan Basri Baba ve divânı
A Bektashi baba: Hasan Basri Baba and his divân
- Tez No: 984384
- Danışmanlar: PROF. DR. FAHRİ MADEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Religion, Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Alevilik, Bektaşilik, Dini folklor, Edebiyat, Türk halk edebiyatı, Türk halk şiiri, Alawiism, Bektashism, Religious folklore, Literature, Turkish public literature, Turkish folk poetry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Alevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Alevi-Bektaşi edebiyatı, XIV. yüzyıldan günümüze dek özgün şiir üslubuyla dikkat çeken, kendine has değerler ve şairler yetiştirmiş köklü bir edebî gelenektir. Bu edebiyatın önemli temsilcileri arasında yer alan Bektaşi şairlerin kaleme aldıkları divânlar, Bektaşiliğin temel ilkelerini, inanç esaslarını ve öğretilerinin derinliğini anlamak açısından önemli birer kaynak niteliğindedir. Hz. Ali, Ehlibeyt ve On İki İmam sevgisi, Kerbelâ hadisesi, teberrâ-tevellâ anlayışı gibi Alevi-Bektaşi inanç sisteminin temel kavramları bu şiirlerde yoğun biçimde işlenmektedir. Bektaşiliğin güçlü bir şekilde varlık gösterdiği merkezlerden biri olan Üsküdar, bu yönüyle birçok değerli şahsiyete ev sahipliği yapmıştır. 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla birlikte Bektaşilik yasaklanmış; bu durum, özellikle İstanbul'daki Bektaşi topluluklarını derinden etkilemiştir. Tahkikatlar, sürgünler ve baskılar sonucu faaliyetleri durma noktasına gelen tarikât, Sultan Abdülaziz devrinde sınırlı ölçüde yeniden canlanmıştır. Bu çalkantılı dönemde yaşayan Hasan Basri Baba, Üsküdar'da yağlıkçılıkla uğraşırken aynı zamanda Bektaşi şiirine anlamlı katkılar sunmuştur. Onun ardında bıraktığı divân, Bektaşi inancını ve öğretisini bütün yönleriyle yansıtan değerli bir metin olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Hasan Basri Baba'nın divânında Alevilik ve Bektaşiliğe dair unsurları tespit etmek ve bu unsurları edebî ve inançsal bağlamda değerlendirmektir.
Özet (Çeviri)
Alevism–Bektashi Literature is a deep-rooted literary tradition that, since the 14th century, has drawn attention with its unique poetic style and has produced its own distinctive values and poets. The divâns (poetic collections) written by Bektashi poets, who are among the prominent representatives of this tradition, serve as significant sources for understanding the fundamental principles, belief systems, and spiritual teachings of Bektashism. Central concepts of the Alevi-Bektashi belief system—such as love for Imam Ali, the Ahl al-Bayt, and the Twelve Imams, the tragedy of Karbala, and the notions of tabarrā and tawallā—are intensely reflected in these poems. Üsküdar, one of the major centers where Bektashism flourished, has hosted many important figures in this regard. Following the abolition of the Janissary Corps in 1826, Bektashism was officially banned, which deeply affected Bektashi communities, particularly in Istanbul. As a result of investigations, exiles, and various pressures, the order's activities came to a near standstill; however, it experienced a limited revival during the reign of Sultan Abdulaziz. Living during this turbulent period, Hasan Basri Baba worked as a yağlıkçı (cloth merchant) in Üsküdar while also making meaningful contributions to Bektashi poetry. The divân he left behind stands as a valuable text that comprehensively reflects Bektashi faith and doctrine. The aim of this study is to identify the elements related to Alevism and Bektashism in Hasan Basri Baba's divân and to evaluate these elements in both literary and doctrinal contexts.
Benzer Tezler
- Türkiye Selçukluları döneminde Ahilerin devlet ve toplum ilişkileri
State and society relations of Ahis in the period of Turkish Seljuk
OSMAN SAVAŞ ÇETİNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RIFAT İLHAN ÇELİK
- Büyük Selçuklu Devleti bürokrasisinde Nizâmülmülk etkisi
The effect of Nizamulmulk on the Great Seljuk State office
HACER ZEKİYE KARAARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihHitit Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NADİR KARAKUŞ
- Koçu Baba Ocağı'na ait bir risale (Çeviri yazı-inceleme-tıpkıbasım)
A treatise belonging to Koçu Baba Ocağı (Transcription text-analysis-facsimile)
NAZMİYE SAKARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArşivNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiAlevi Bektaşi İlmi Kaynakları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLGAR BAHARLU
- Azbi Baba Divanı (inceleme-metin)
Collected poems of Azbi Baba (study-text)
MEHMET EROL
Doktora
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. KEMAL YÜCE
- Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'nın Dîvânı
Başlık çevirisi yok
AKİF YAKIŞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH AYDIN