Hedonik, faydacı ve gösterişçi tüketime yönelik tutumlar Ankara örneği
Attitudes towards hedonic, utilitarian, and conspicuous consumption (Ankara case study)
- Tez No: 984778
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAHİN DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Hedonik, Faydacı, Gösterişçi, Statü, Ankara, Hedonic, Utilitarian, Conspicuous, Status, Ankara
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çankırı Karatekin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalıması, Ankara'da beş farklı ilçede, 500 kişi ile yüz yüze anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Hedonik, faydacı ve gösterişçi tüketime yönelik üç ayrı ölçek kullanılarak ölçüm yapılmıştır. Hedonik tüketim ölçeği; hedonik etki, dürtüsel eğilim, hedonik adaptasyon, kimlik yansıması ve edilgenlik durumu alt boyutlarından oluşmaktadır. Faydacı tüketim ölçeği; hedef odaklılık ve kontrol odaklılık boyutlarından oluşmaktadır. Gösterişçi tüketim ölçeği ise tek boyutludur. Analizler SPSS 27 paket programı ile analiz edilmiş ve regresyon tekniği kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına bakıldığında, Kadınlar, erkeklere göre, 18-24 yaş grubunda yer alanlar, 25-40 ve 41 yaş üzeri gruba göre daha yüksek hedonik etki tutumuna sahiptir. Kadınlar, erkeklere göre, 41000 TL ve üzeri kazanca sahip olanlar, 10000 TL altı gelire sahip olanlara, göre daha fazla dürtüsel eğilim tutumuna sahiptir. Kadınlar, erkeklere göre, bekâr olanlar, evli olanlara göre, 41000 TL üzeri gelire sahip olanlar 10000 TL altı gelire sahip olanlar göre daha yüksek hedonik adaptasyon tutumuna sahiptir. Kadınlar, erkeklere göre daha yüksek kimlik yansıması tutumuna sahiptir. Kadınlar, erkeklere göre, lise ve altı eğitim düzeyine sahip olanlar, üniversite ve üzeri eğitime sahip olanlara göre, Çankaya'da yaşayanlar ise Yenimahalle ve Altındağ'da yaşayan katılımcılara göre daha yüksek edilgenlik durumu tutumuna sahiptir. Erkekler, kadınlara göre, Lise ve altı eğitim düzeyine sahip olanlar, Üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip olanlara göre, Keçiören'de yaşayanlar ise Çankaya'da yaşayanlara göre daha yüksek hedef odaklılık tutumuna sahiptir. Erkekler, kadınlara göre, evli olanlar, bekârlara göre, 41 yaş üzeri olanlar, 18-24 yaş grubuna göre, Keçiören'de yaşayanlar, Çankaya'da yaşayanlara göre daha yüksek Kontrol Odaklılık tutuma sahiptir. Çankaya'da yaşayanların, Keçiören, Yenimahalle ve Mamak'ta yaşayanlara göre daha yüksek gösterişçi tüketim tutumuna sahip oldukları tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis study was conducted in Ankara with 500 participants from five different districts through face-to-face surveys. Three distinct scales were used to measure hedonic, utilitarian, and conspicuous consumption tendencies. The Hedonic Consumption Scale consists of five sub-dimensions: hedonic effect, impulsive tendency, hedonic adaptation, identity reflection, and passivity status. The Utilitarian Consumption Scale includes two sub-dimensions: goal orientation and control orientation. The Conspicuous Consumption Scale is one-dimensional. Data were analyzed using the SPSS 27 software, employing regression techniques. The analysis results reveal that women, compared to men, and individuals aged 18–24, compared to the 25–40 and 41+ age groups, exhibit higher levels of hedonic effect. Women, as well as participants with an income of 41,000 TL or more, compared to those earning below 10,000 TL, demonstrate stronger impulsive tendencies. Similarly, women, single individuals, and those with higher income levels (above 41,000 TL) show greater hedonic adaptation. Women also score higher than men in identity reflection. Furthermore, women, those with lower educational attainment (high school or below), and participants residing in Çankaya (compared to those in Yenimahalle and Altındağ) display higher passivity status. On the other hand, men, compared to women, individuals with lower education levels, and residents of Keçiören (compared to those in Çankaya) exhibit higher goal orientation. Men, married individuals, participants over 41 years of age, and those living in Keçiören show higher control orientation. Finally, participants residing in Çankaya demonstrate stronger conspicuous consumption tendencies than those living in Keçiören, Yenimahalle, and Mamak. These findings highlight the demographic and spatial variations in hedonic, utilitarian, and conspicuous consumption attitudes in Ankara, reflecting broader socio-economic and cultural consumption dynamics within the city.
Benzer Tezler
- Hedonik ve faydacı tüketim bağlamında tüketici davranışlarının incelenmesi: Gençlerin hedonik tüketim eğilimlerini belirlemeye yönelik bir araştırma
A research on investigation of the consumer behaviours in context of hedonic and utilitarian consumption: Determining the hedonic consumption tendency of the youth
MİNE YAŞAR
- Hedonik ve faydacı tüketimin plansız satınalma ve gösterişçi alışveriş üzerine etkisinin incelenmesi; Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi örneği
Investigation of the effect of hedonic and beneficiary consumption on unplanted purchasing and pregnant shopping; Ağri İbrahim Çeçen University example
MEHMET SADDAM YARDIMCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeAğrı İbrahim Çeçen Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KADANALI
- Akademisyenlerin satın alma davranışında karar dinamikleri ve duygusal zekânın rolü: Selçuk Üniversitesi örneği
Decision dynamics in purchasing behavior of academicians and the role of emotional intelligence: The case of Selçuk University
ARZU KAZAZ
Doktora
Türkçe
2019
ReklamcılıkSelçuk ÜniversitesiReklamcılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AŞİNA GÜLERARSLAN ÖZDENGÜL
- E-sporun ekonomik ve sosyal boyutları: Karma yöntemle e-sporcuların tüketim eğilimlerinin incelenmesi (Ölçek geliştirme çalışması)
Economic and social dimensions of e-sports: Investigating the consumption tendencies of e-sports players using mixed methods (The scale development study)
OĞUZHAN GÜL
Doktora
Türkçe
2024
EkonomiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜHAL YURTSIZOĞLU
- Hedonik tüketim reklamlarının nöropazarlama açısından eye-tracking ile incelenmesi
Investigation of hedonic consumption ads by eye-tracking in terms of neuromarketing
SELİN EMÜL