Katılım endeksindeki hisse senetleri ve bu hisseleri içeren yatırım fonları için arındırma işlemi: Türkiye için yeni bir model önerisi
Purification process for stocks in the participation index and investment funds containing these stocks: A new model proposal for Türkiye
- Tez No: 984791
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET SARAÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bankacılık, Din, Ekonomi, Banking, Religion, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslam dini her alanda olduğu gibi finansal yatırımlarda da birtakım ilke ve kurallar belirlemiş ve bu kurallar çerçevesinde işlemlerin gerçekleştirilmesini zorunlu tutmuştur. Dolayısıyla İslam dinine mensup bir yatırımcı herhangi bir finansal yatırımda bulunurken bu yatırımını İslami çerçeveye uygun gerçekleştirmelidir. Ancak bu yatırımcılar günümüzde ticari ve finansal eylemlerde her ne kadar yukarıda zikredilen İslamî çerçeveye uygun davranmaya çalışsalar da, kendi irade ve kontrolleri dışındaki faktörler sonucu bu çerçeveye uygun olmayan gelir ve giderlere maruz kalmaktadırlar. Fıkıhta genel kabul görmüş olan anlayışa göre bu şekilde istem dışı İslam'a uygun olmayan gelire maruz kalanlar bu geliri tespit edip bunu şahsi menfaat alanından çıkarmalı ve infak etmelidir. Günümüzde fıkhen uyumlu hisse senetleri ve bu hisse senetlerini içeren yatırım fonlarına yatırım yapıldığı takdirde elde edilen mahzurlu gelirin tespit ve arındırma yöntemleri üzerinde tam bir ittifak bulunmamaktadır. Dolayısıyla çalışmada dünya genelinde yaygın olarak kullanılan arındırma yöntemleri ve Türkiye'de kullanılan arındırma yöntemi incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı katılım hisse senedi ve/veya bu hisse senetlerini içeren yatırım fonlarına yatırım yapılması sonucu elde edilen mahzurlu gelirlerin elden çıkarılmasına yönelik hâlihazırda dünya ve Türkiye tarafından kullanılan çeşitli arındırma metotlarında eksiklik bulunup bulunmadığını tespit etmek ve eğer eksiklik varsa söz konusu eksikliğin giderilmesi için yeni arındırma modeli önerisinde bulunmaktır. Çalışmada bu temel amaca ulaşırken basamak teşkil ettiği için sermaye piyasalarının İslamileştirilmesi noktasında niçin katılım hisse senetlerinin tercih edildiği, dünyada ve Türkiye'de katılım hisse senetleri ve bu hisse senetlerini içeren yatırım fonları özelinde İslami finansın sektöre nazaran ne konumda olduğu ve arındırmaya konu olan dünyada ve Türkiye'de fıkhen uyumlu hisse senetleri ve bu hisse senetlerini içeren yatırım fonlarının aktif büyüklüklerinin ne seviyede olduğu sorularına da cevap aranmaktadır. Bu çalışma; önerdiği arındırma metoduyla, katılım endeksindeki hisse senetlerinden ve/veya katılım hisse senedi içeren yatırım fonu yatırımlarından elde edilen mahzurlu gelirlere ilişkin arındırma tutarının daha isabetli bir şekilde hesaplanması ve özellikle enflasyonist ülkelerde ilgili tutarın alım gücünün korunması bakımından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
Islam has determined certain principles and rules in financial investments, as in every field, and requires transactions to be carried out within the framework of these rules. Therefore, when an investor who belongs to the Islamic religion makes any financial investment, he must make this investment in accordance with the Islamic framework. However, even though these investors try to act in accordance with the Islamic framework mentioned above in their commercial and financial actions today, they are exposed to income and expenses that do not comply with this framework as a result of factors beyond their will and control. According to the generally accepted understanding in fiqh, those who are involuntarily exposed to income that is not compatible with Islam must identify this income, remove it from the field of personal interest and donate it to charity. Today, there is no complete consensus on the methods of detecting and purifying the non-permissible income obtained by investing in fiqh-compliant stocks and investment funds containing these stocks. Therefore, in the study, purification methods commonly used around the world and the purification method used in Türkiye were examined. The main purpose of the study is to determine whether there are any deficiencies in the various purification methods currently used by the world and Türkiye for the disposal of non-permissible income obtained as a result of investing in participation stocks and/or investment funds containing these shares, and if there is a deficiency, to propose a new purification model to eliminate the deficiency. Since it constitutes a step in achieving this basic goal of the study; Answers are also sought to the questions of why participation stocks are preferred at the point of Islamization of capital markets, what is the position of Islamic finance compared to the sector in terms of participation stocks and investment funds containing these stocks in the world and in Türkiye, and what is the level of asset size of the fiqh-compliant stocks and the investment funds containing these stocks in the world and in Türkiye that are subject to purification. This study is important with the purification method it proposes, as it calculates more accurately the purification amount for non-permissible income obtained from stocks in the participation index and/or investment fund investments containing participation stocks and preserves the purchasing power of the relevant amount, especially in inflationary countries.
Benzer Tezler
- Katılım model portföy endeksi şirketlerinde sistematik risk ölçümü
Systematic risk measurement in participation model portfolio index companies
YEŞİM GÜLSÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeÇankırı Karatekin Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERCAN HATİPOĞLU
- The effects of investor sentiment on conditional volatility of asset returns: evidence from international stock markets
Yatırımcı duyarlılığının varlık getirilerinin koşullu değişkenliğine etkisi: uluslararası borsalardan örnekler
UTKU UYGUR
Doktora
İngilizce
2015
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKTAY TAŞ
- İslami yatırım araçlarının performans ölçümü ve makroekonomik göstergelere duyarlılıklarının analizi
Performance measurement of islamic investment instruments and sensitivity analysis to macroeconomic indicators
RECEP ÇAKAR
Doktora
Türkçe
2020
BankacılıkTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GÜL
- Fama-French 5 faktör modelinin katılım endeksi üzerinde incelenmesi
The investigation of the Fama-French 5 factor model on the katilim index
OSMAN KARTAL
- İslami üç faktör varlık fiyatlama modeli; Katılım endeksi üzerine bir uygulama
Islamic three factor asset pricing model: An application on participation index
SEDEF SONDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeDüzce Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSTEMİ ÇÖMLEKÇİ