Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının annelerin psikolojik esneklik düzeyine etkisi
The effect of an acceptance and commitment therapy-based psychoeducation program on mothers' psychological flexibility levels
- Tez No: 985380
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET ÜBEYDULLAH ÖZTABAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: ACT, Anneler, Kabul Ve Kararlılık Terapisi, Psikolojik Esneklik, Psikolojik Katılık, ACT, Acceptance and Commitment Therapy, mothers, psychological flexibility, psychological inflexibility
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, araştırmacı tarafından geliştirilen Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli bir psikoeğitim programının, annelerin psikolojik esneklik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Psikoeğitim programının uygulama sürecinden önce, programın içerik ve yapısının işleyişine yönelik ön değerlendirme amacıyla 5-6 kişilik gruplarla sınırlı sayıda oturum gerçekleştirilmiştir. Bu oturumlarda, program kapsamında yer alan egzersizler uygulanmış ve içerik ön uygulama niteliğinde gözden geçirilmiştir. Araştırmanın asıl uygulaması, İstanbul ili Sultangazi ilçesinde bir ortaokulda öğrenim gören çocukların anneleriyle yürütülmüştür. Basit rastgele atama ile 10 kişilik deney ve 10 kişilik kontrol grubu oluşturulmuştur. Altı oturumdan oluşan grup çalışması yalnızca deney grubuna uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri kullanılmıştır. Araştırmada, deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön test ve son test ölçümleriyle 2x2'lik deneysel desen benimsenmiştir. Verilerin analizi SPSS 27 programı aracılığıyla, grup büyüklükleri dikkate alınarak parametrik olmayan analiz tekniklerinden Mann-Whitney U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, psikolojik esnekliği geliştirmeye yönelik yürütülen grup çalışması, deney grubundaki katılımcılar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı farklar ortaya koymasa da özellikle psikolojik katılık boyutunda anlamlı gelişmeler gözlenmiştir. Örneklem büyüklüğünün sınırlı olması, yalnızca psikojik esneklik değişkeninin olması, istatistiksel anlamlılığın elde edilmesini zorlaştırmış olabilir; ancak elde edilen bulgular, programın olumlu etkilerine işaret etmektedir. Öte yandan, kontrol grubunda her iki ölçekte de puan düşüşleri tespit edilmiştir. Bu bulgular, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli psikoeğitim programının annelerin psikolojik esneklik düzeylerini artırmada etkili bir müdahale olabileceğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, alanyazındaki benzer çalışmalarla birlikte tartışılmış ve uygulayıcılara yönelik çeşitli önerilere yer verilmiştir. Elde edilen sonuçların, anne-çocuk iletişimini destekleyici yönde katkı sağlayabileceği ve okul temelli önleyici ruh sağlığı hizmetlerinde bu tür programlara daha fazla yer verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of a psychoeducation program based on Acceptance and Commitment Therapy (ACT), developed by the researcher, on mothers' levels of psychological flexibility. Prior to the implementation of the psychoeducation program, a limited number of preliminary sessions were conducted with groups of 5–6 participants to evaluate the content and structure of the program. During these sessions, exercises included in the program were applied and reviewed in a pre-implementation format. The main application of the study was carried out with mothers of middle school students in the Sultangazi district of Istanbul. Using simple random assignment, 10 participants were allocated to the experimental group and 10 to the control group. The group intervention, consisting of six sessions, was applied only to the experimental group, while the control group did not receive any intervention. Data was collected using the Personal Information Form and the Multidimensional Psychological Flexibility Inventory. A 2x2 experimental design was adopted, with pre-test and post-test measurements administered to both the experimental and control groups. The data were analyzed using SPSS 27 software, and due to the small sample size, non-parametric tests (Mann-Whitney U and Wilcoxon Signed-Rank Test) were employed. According to the analysis results, although the group intervention designed to enhance psychological flexibility did not yield statistically significant differences in the experimental group overall, meaningful improvements were observed specifically in the dimension of psychological inflexibility. The limited sample size and the focus on a single variable—psychological flexibility—may have restricted the statistical power of the findings; nevertheless, the results suggest that the program has a positive impact. In contrast, a decrease in scores was observed in both scales within the control group. These findings indicate that an ACT-based psychoeducation program may be an effective intervention for increasing psychological flexibility in mothers. The findings were discussed in relation to similar studies in literature, and several recommendations were presented for practitioners. The results suggest that such programs may contribute positively to mother-child communication and should be more widely integrated into school-based preventive mental health services.
Benzer Tezler
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının karar verme stilleri üzerindeki etkisi
The effect of psycho-training programme related acceptance and commi̇tment therapy on decision making styles
MUSTAFA ERCENGİZ
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ HAYDAR ŞAR
- Kabul ve Kararlılık Terapisi yönelimli psikoeğitim programının olumsuz değerlendirilme korkusu üzerindeki etkisi
Effectiveness of acceptance and commitment therapy oriented psychoeducational program on fear of negative evaluation
EROL UĞUR
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KOÇ
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının akran zorbalığı üzerindeki etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy oriented psycho-education program on peer bullying
ABDULLAH YALNIZ
Doktora
Türkçe
2019
PsikolojiSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT İSKENDER
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının üniversite öğrencilerinin psikolojik esneklik düzeyi üzerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy oriented psychoeducation program on psychological flexibility level of university students
YASEMİN ÇAKIR
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE KUMCAĞIZ
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının iş stresi ve anlamlı iş deneyimi üzerine etkisi
The effect of an acceptance and commitment theraphy oriented psychoeducation program on job stress and meaningfull work experience
OKAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU KÜMBÜL GÜLER