Millî Şef dönemi basınında Lozan kutlamaları ile arşiv belgerine yansıması
Commemorations of Lausanne in the press of the National Chief era and their reflections in archival documents
- Tez No: 985381
- Danışmanlar: PROF. DR. HASİP SAYGILI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk İnkılap Tarihi, History of Turkish Revolution
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmanın giriş kısmında I. Dünya Savaşı ile Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasına giden süreç ele alınıp açıklanmıştır. Daha sonra Mustafa Kemal Atatürk döneminde antlaşmanın yıldönümlerinin nasıl kutlandığından bahsedilirken, çalışmanın amacının ve yönteminin ne olduğu ifade edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde literatürde“Millî Şef”olarak anılan, 1938-1946 yıllarında Cumhurbaşkanlığı görevinde bulunan İsmet İnönü döneminde Lozan Barış Antlaşması'nın yıldönümlerinde Türk basınında nasıl kutlandığı ve konuyla ilgili yazılmış köşe yazıları incelenmiştir. Yazılan yazılarda özellikle Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'nda izlediği tarafsızlık politikasını meşrulaştırmak ve İsmet İnönü'nün karizmatik bir lider olduğunu halka kabullendirmek için Lozan Barış Antlaşması'nda Türkiye aleyhine hiçbir maddesi olmadığı ifade edilmiş ve İnönü'nün tek başına bu başarıyı sağladığı üzerinde durulmuştur. Türkiye'nin savaş sırasında tarafsız olmasını ve büyük bir yıkımdan uzak durmasını Lozan Barış Antlaşması sayesinde olduğu sürekli vurgulanmış ve Lozan Barış Antlaşması ile İstanbul'un fethi eş değer tutulmuştur. Bu sürecin daha iyi anlaşılabilmesi adına da Antonio Gramsci'nin“Hegemonya Teorisi”kullanılarak yaşanan süreç açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise 1923 ile 1950 yılları arasında kutlamalara dair bulunan arşiv kaynakları incelenmiştir. İnceleme sonucunda iki alt başlık meydana gelmiştir. Birincisi“Devlet Ricali Arasında Gerçekleşen Kutlamalar”ikincisi ise“Halkevleri ve Halkodalarında Gerçekleşen Kutlamalar”olmuştur. İlk başlık tamamen arşiv kaynaklarından oluşurken ikinci alt başlıkta daha geniş bir perspektif sunabilmek adına Halkevleri ve Halkodaları üzerine yapılmış akademik çalışmalardan da faydalanılmıştır. Birçok önemli bulguya ulaşılmıştır. Lozan gününün İsmet İnönü'nün cumhurbaşkanı olmasından sonra inanılmaz bir artış ile kutlanmış olmasıdır. Atatürk döneminde Lozan Barış Antlaşması'na dair kutlamalarda kullanılan dil sade ve sıradanken, İsmet İnönü döneminde durum tam tersidir. Öncellikle antlaşmanın değeri ve önemi sürekli vurgulanırken, antlaşmanın tek kahramanı olarak İnönü görülür. Bununla birlikte Halkevleri ve Halkodalarının Cumhuriyet Halk Partisi'nin tamamen isteği doğrultusunda hareket ettiğidir. Bu durumda kutlamalar sırasında yapılan konuşmaların düşünce özgürlüğü çerçevesinde gerçekleşmediğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In the introduction part of the study, the process leading to the World War I and the signing of the Lausanne Peace Treaty is discussed and explained. Then, it is mentioned how the anniversaries of the treaty were celebrated during the reign of Mustafa Kemal Atatürk, and the purpose and method of the study are stated. In the first part of the study, how the Lausanne Peace Treaty was celebrated in the Turkish press during the period of İsmet İnönü, who served as the President of the Republic between 1938 and 1946 and who is referred to as the 'National Chief' in the literature, and the columns written on the subject were analysed. In order to legitimise Turkey's policy of neutrality in the Second World War and to make the public accept İsmet İnönü as a charismatic leader, it was stated that there was no article in the Lausanne Peace Treaty against Turkey and it was emphasised that İnönü alone achieved this success. It was constantly emphasised that it was thanks to the Lausanne Peace Treaty that Turkey remained neutral during the war and avoided a great destruction, and the Lausanne Peace Treaty was equated with the conquest of Istanbul. In order to better understand this process, Antonio Gramsci's 'Hegemony Theory' was used to explain the process. In the second part, archival sources on the celebrations between 1923 and 1950 were analysed. As a result of the examination, two sub-headings emerged. The first one is“Celebrations Among State Officials”and the second one is“Celebrations in Public Houses and Community Centres”. While the first subheading consists entirely of archival sources, in the second subheading, academic studies on Halkevleri and Halkodaları were also utilised in order to provide a broader perspective. Many important findings were reached. The fact that Lausanne Day was celebrated with an incredible increase after İsmet İnönü became the president. While the language used in the celebrations of the Lausanne Peace Treaty during Atatürk's reign was plain and ordinary, the situation was exactly the opposite under İsmet İnönü. First of all, the value and importance of the treaty is constantly emphasised and İnönü is seen as the only hero of the treaty. In addition to this, Halkevleri and Halkodas acted in line with the wishes of the Republican People's Party. This shows that the speeches made during the celebrations did not take place within the framework of freedom of thought.
Benzer Tezler
- Hakimiyet-i Milliye Ve Ulus Gazetelerine göre Milli Şef İsmet İnönü'nün“İmajının Cilalanması”açısından Lozan Barış Anlaşmasının yıldönümleri (1923-1950)
According to Hakimiyet-i Milliye and Ulus Newspapers, anniversaries of Lausanne Peace Treaty interms of“Polishing the Image”of National Chief İsmet İnönü (1923-1950)
MERVE TURAN
- Kastamonu basınında Adalet Partisi (1965-1973)
Justice Party in Kastamonu press (1965-1973)
ELİF UYSAL IRMAK
