Üç boyutlu BT görüntüleri üzerinden yapılan fasiyal ve kraniyal ölçümlerin cinsiyet ve boy tahmini için kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi ve fotogrametrik olarak uygulanması
Evaluation of the usability of facial and cranial measurements obtained from three-dimensional computed tomography images for sex and stature estimation and their application by photogrammetry
- Tez No: 985397
- Danışmanlar: PROF. DR. TUNÇ KUTOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Anatomi, Anatomy
- Anahtar Kelimeler: Adli tıp, Anatomi, Boy, Cinsiyet tayini, Kraniyofasiyal yapı, Forensic medicine, Anatomy, Body height, Sex determination, Craniofacial morphology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Anatomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Adli antropoloji, anatomi ve radyolojik bilimlerde kafa ve yüz yapılarının doğru biçimde analiz edilmesi; boy, yaş ve cinsiyet gibi parametrelerin tahmin edilmesi ile yapılan kimliklendirme çalışmalarının en kritik aşamalarından biridir. Kraniofasiyal morfoloji; yaş, cinsiyet ve etnik köken gibi biyolojik değişkenlerle yakından ilişkili olup, özellikle cinsiyet ve boy tahmininde yüksek ayırt edici değere sahiptir. Türk toplumuna özgü kraniyofasiyal ölçüm verilerinin sınırlı olması, hem anatomi hem de adli kimliklendirme çalışmalarında yerel referans değerlerin oluşturulmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, üç boyutlu bilgisayarlı tomografi verilerinden elde edilen kraniyal ve fasiyal ölçümler kullanılarak cinsiyet ve boy tahmini yapılmasını, oluşturulan regresyon denklemlerinin fotoğraflanmış olan kuru kafatasları üzerinde fotogrametrik olarak uygulanabilirliğini ortaya koymayı ve Türk popülasyonuna özgü morfometrik veriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, 202 bireye ait üç boyutlu bilgisayarlı tomografi görüntüleri retrospektif olarak incelenmiştir. Görüntüler üzerinden norma frontalis, norma lateralis ve norma basalis'ten tanımlanan anatomik noktalar arasındaki lineer ve açısal parametreler ölçülmüştür. Elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics 29 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçümler öncelikle tanımlayıcı istatistiklerle değerlendirilmiş, ardından univariate (tek değişkenli) ve multivariate (çok değişkenli) diskriminant analizleri uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, zygionlar arası mesafe ve Nazofrontal açı gibi cinsiyet tahmininde yüksek ayırt edici güce sahip (p<0.001) ölçüm parametreleri belirlenmiştir. Bu parametrelere dayanarak cinsiyet tahmininde kullanılabilecek hem her parametre için ayrı univariate, hem de bazı parametrelerin birleştirildiği multivariate özgün modeller oluşturulmuştur. Ayrıca, boy tahmini için yapılan regresyon analizlerinde çeşitli kraniyofasiyal ölçümlerin boy uzunluğunu öngörmede anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu verilerden boy tahmininde kullanılabilecek özgün regresyon denklemleri geliştirilmiştir. Bu denklemlerin boyu doğru tahmin etme oranları %14.7 ve %33 olarak bulunmuştur (R2=0.147 ve R2=0.33) Çalışmanın ikinci aşamasında, radyolojik ölçümlerden elde edilen bu denklemler, uygun şekilde fotoğraflanmış on adet kuru kafatası üzerinde fotogrametrik olarak uygulanmıştır. Fotogrametrik ölçümler bilgisayar destekli görüntü analiz programı (imageJ) kullanılarak yapılmış ve radyolojik verilerden elde edilen regresyon denklemleri bu kemiklere uygulanarak kimliklendirme girişimleri gerçekleştirilmiştir, ayrıca bu kimliklendirme girişimleri osteolojik kaynaklara göre morfolojik olarak da desteklenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, üç boyutlu bilgisayarlı tomografi temelli kraniyometrik ölçümlerin hem cinsiyet hem de boy tahmininde yüksek doğruluk sağladığı belirlenmiştir. Fotogrametrik uygulamaların ise bu modellerin saha koşullarında kimliklendirme amacıyla etkin biçimde kullanılabileceğini göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, dijital antropometri ve adli kimliklendirme alanlarında üç boyutlu radyolojik ve fotogrametrik yöntemlerin birlikte kullanımının güvenilir, erişilebilir ve uygulanabilir bir yaklaşım sunduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Türk toplumuna özgü kraniyofasiyal morfometrik referans değerlerin oluşturulmasına katkı sağlamış olup, gelecekte yapılacak anatomik, adli ve antropolojik araştırmalar için bilimsel bir temel oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
In forensic anthropology, anatomy, and radiological sciences, accurate analysis of cranial and facial structures represents one of the most critical stages in identification studies aimed at estimating parameters such as stature, age, and sex. Craniofacial morphology is closely related to biological variables including age, sex, and ethnicity, and possesses a particularly high discriminative value in sex and stature estimation. The limited availability of craniofacial measurement data specific to the Turkish population necessitates the establishment of local reference values for both anatomical and forensic identification studies. This study aimed to estimate sex and stature using cranial and facial measurements obtained from three-dimensional computed tomography data, to assess the applicability of the derived regression equations on photographed dry skulls through photogrammetric methods, and to provide morphometric data unique to the Turkish population. In this context, computed tomography images of 202 individuals were retrospectively examined. Linear and angular parameters defined between anatomical landmarks were measured. Data analysis was conducted using IBM SPSS Statistics 29. The measurements were first evaluated through descriptive statistics, followed by univariate and multivariate discriminant analyses. These analyses identified several parameters, such as the bizygomatic distance and nasofrontal angle, as highly discriminative variables for sex estimation (p < 0.001). Based on these parameters, both univariate models for individual variables and multivariate models combining selected parameters were developed for sex prediction. For stature estimation, regression analyses demonstrated that several craniofacial measurements were significantly correlated with body height, allowing the derivation of original regression equations. The accuracy of these equations in predicting stature was found to be between 14.7% and 33% (R² = 0.147–0.33). In the second phase, the regression equations derived from radiological measurements were photogrammetrically applied to ten photographed dry skulls. Photogrammetric measurements were performed using the ImageJ software, and identification attempts were made by applying the regression equations to these skulls. Morphological evaluations based on osteological references were also incorporated to support these findings. In conclusion, our craniometric measurements demonstrated high accuracy in estimating both sex and stature. Photogrammetric applications further revealed that these models can be effectively utilized for identification purposes under field conditions. The results indicate that the combined use of radiological and photogrammetric approaches offers a reliable, accessible, and practical method in digital anthropometry and forensic identification. This study contributes to the establishment of population-specific craniofacial morphometric reference data for the Turkish population and provides a scientific foundation for future anatomical, forensic and anthropological research.
Benzer Tezler
- Fasiyal deformitelerin tıbbi görüntü işleme teknikleri ile bilgisayarlı tomografi verilerinden cerrahi planlama modellerinin geliştirilmesi
Development of surgical planning models from computed tomography data with medical image processing techniques of fasial deformities
NİYAZİ UĞUR ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
BiyomühendislikSüleyman Demirel ÜniversitesiBiyomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYTÜL SOFU
- Kalkaneus kırıkları sanders sınıflamasının ortopedi asistanları tarafından öğrenilmesi ve yorumlanması: Bilgisayarlı tomografi görüntüleri, üç boyutlu baskı ve sanal gerçeklik gözlükleri ile yapılan kıyaslamalı bir çalışma
Enhancing orthopedic resident competency in calcaneal fracture evaluation with sanders classification: A comparative study of computed tomography, 3D printing, and virtual reality
METE ÖZER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Ortopedi ve Travmatolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNDER AYDINGÖZ
- Arterıa maxillarıs ve segmentlerinin üç boyutlu BT anjiyografi ile topografik olarak incelenmesi
Topographic examination of maxillary artery and its segments with three-dimensional CT angiography
FEYZANUR OCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
AnatomiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAnatomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BÜYÜKMUMCU
- Türk toplumunda Arteria facialis varyasyonları, referans noktalara uzaklığı ve belirli noktalardaki çapının üç boyutlu BT anjiyografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of variation, distance to reference points and diameter at specific points of the facial artery with three dimensional CT angiography in Turkish population
AHSEN KADRİYE TAŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
AnatomiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAnatomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDAT MEYDAN
- Beyin iskemik hasarlarının 3B (üç boyutlu) anatomik değerlendirilmesi ve klinik belirtiler ile korelasyonu
3D (three dimensional) evaluation of ischemic damaged brain area and correlation of them with clinical symptoms
NURİYE KURBETLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
NörolojiPamukkale ÜniversitesiAnatomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BÜLENT ÖZDEMİR
PROF. DR. YASİN ARİFOĞLU