Perinatal kaygı ve depresyon için bibliyoterapi odaklı ve internet üzerinden uygulanan bir müdahalenin geliştirilmesi ve etkilerinin incelenmesi
Developing and testing effects of an internet-delivered, bibliotherapy-focused intervention for perinatal anxiety and depression
- Tez No: 985476
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLAY DİRİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Perinatal dönemde kaygı ve depresyon en yaygın görülen iki psikolojik sorun olup, hem anne hem bebek açısından çeşitli psikolojik ve fiziksel olumsuzluklara yol açabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, perinatal döneme özgü olarak geliştirilen internet temelli bir bibliyoterapi programının kaygı, gebelikle ilişkili kaygı, depresyon, davranışsal aktivasyon, duygu düzenleme güçlüğü, endişe şiddeti ve algılanan sosyal destek üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışma, bekleme listesi kontrollü, tek-kör, rastgele atamalı bir desenle yürütülmüştür. Gestasyonel (gebelik) yaşı en fazla 30 hafta olan, nullipar (başka çocuğu olmayan), kaygı düzeyi yüksek, yaş ortalaması 30 olan 52 gebe katılımcı müdahale ve kontrol gruplarına rastgele atanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında geliştirilen müdahale, Bilişsel Davranışçı Terapi temelli ve duygu düzenleme, bilinçli farkındalık ve Birleşik Protokol ilkelerini içeren 10 modüllük bir bibliyoterapi programı olarak internet üzerinden sunulmuştur. Değerlendirmeler müdahale öncesi (T1), sonrası (T2) ve iki ay sonra izlemde (T3) yapılmıştır. Çalışmada Hastane Kaygı ve Depresyon Ölçeği, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği, Gebelikle İlişkili Kaygı Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Davranışsal Aktivasyon Depresyon Ölçeği, Endişe Şiddeti Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulanmıştır. Müdahalenin etkisini sınamak için 2(Müdahale ve kontrol grubu)×2(Müdahale öncesi ve sonrası) tekrar ölçümlü karma ANOVA (gerekli hallerde kovaryans analizi) uygulanmış ve kısmi eta-kare ile etki büyüklükleri raporlanmıştır. Müdahalenin uzun zamanlı etkileri müdahale grubu için tekrar ölçümlü ANOVA ile üç farklı zaman açısından (Öntesdt, sontest ve iki aylık izlem) değerlendirilmiştir. Ayrıca müdahale etkisini daha ayrıntılı değerlendirebilmek amacıyla hem intention-to-treat hem per-protokol analizleri yürütülmüş; bireysel düzeyde klinik olarak anlamlı iyileşmeler raporlanmış ve takip ölçümünde katılımcıların gebe ya da lohusa olma durumuna bağlı olası farklılıklar ek analizlerle incelenmiştir. Bulgular, kontrol grubuna kıyasla müdahale grubunda genel kaygı, gebelikle ilişkili kaygı ve alt boyutlarında ve ayrıca depresyon düzeyleri ve duygu düzenleme güçlüğünde ve endişe şiddetinde anlamlı azalma; davranışsal aktivasyon ilke algılanan sosyal destekte anlamlı artış olduğunu göstermiştir. Etki büyüklükleri genel olarak orta-yüksek düzeydedir; tüm değişkenlerdeki iyileşmenin önemli bir kısmının iki ay sonraki izlemede korunduğu görülmüştür. Ayrıca bireysel düzeyde klinik anlamlı değişimi değerlendiren analizler, duygu düzenleme değişkeni hariç olmak üzere müdahale grubundaki iyileşmenin kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu; takip ölçümünde ise katılımcıların gebe ya da lohusa olma durumunun müdahale etkisinde ek bir farklılık yaratmadığını göstermiştir. Katılımcıların geribildirimleri müdahaleden yüksek derecede memnun kalındığını göstermiştir. Sonuç olarak, internet temelli bibliyoterapi, perinatal dönemde uygulanabilir, kaygı ve depresyon başta olmak üzere, davranışsal aktivayon, duygu düzenleme güçlüğü, endişe ve algılanan sosyal desteğe ilişkin belirtileri iyileştirmede etkili bir müdahale seçeneğidir. Gelecek çalışmalar, farklı risk profillerinde, daha büyük örneklemlerle ve trimester alt gruplarıyla genellenebilirliği sınamalıdır.
Özet (Çeviri)
Anxiety and depression are the two most common psychological problems during the perinatal period and can lead to various psychological and physical adverse effects for both the mother and the baby. The aim of this study is to examine the effects of an internet-based bibliotherapy program developed specifically for the perinatal period on anxiety, pregnancy-related anxiety, depression, behavioral activation, emotion regulation difficulties, worry, and perceived social support. The study was conducted using a waiting list-controlled, single-blind, randomized assignment design. Fifty-two pregnant participants with a gestational age of up to 30 weeks, nulliparous (no other children), high anxiety levels, and an average age of 30 were randomly assigned to the intervention and control groups. The intervention developed for this thesis study was delivered online as a 10-module bibliotherapy program based on Cognitive Behavioral Therapy and incorporating the principles of emotion regulation, mindfulness, and the Unified Protocol. Assessments were conducted before the intervention (T1), after the intervention (T2), and at a two-month follow-up (T3). Hospital Anxiety and Depression Scale, Edinburgh Postnatal Depression Scale, Pregnancy-Related Anxiety Scale, Difficulties in Emotion Regulation Sclae-Brief Form, Behavioral Activation for Depression Scale, Brief Measure of Worry Severity and Multidimensional Scvale of Perceived Social Support were administered in the study. To test the effect of the intervention, a 2 (intervention and control group) × 2 (pre- and post-intervention) repeated measures mixed ANOVA (covariance analysis when necessary) was applied, and effect sizes were reported using partial eta-squared. The long-term effects of the intervention were evaluated for the intervention group using repeated measures ANOVA at three different time points (pre-test, post-test, and two-month follow-up). Furthermore, to evaluate the intervention effect in greater detail, both intention-to-treat and per-protocol analyses were conducted; clinically meaningful improvements at the individual level were reported, and potential differences based on participants' status as pregnant or postpartum at the follow-up measurement were examined in additional analyses. The findings showed a significant decrease in general anxiety, pregnancy-related anxiety and its subscales, as well as depression levels, emotion regulation difficulties, and worry severity in the intervention group compared to the control group; and a significant increase in perceived social support in behavioral activation. Effect sizes were generally moderate to high; a significant portion of the improvement in all variables was maintained at the two-month follow-up. Furthermore, analyses assessing clinically meaningful change at the individual level showed that improvement in the intervention group was significantly higher than in the control group, except for the emotion regulation variable; follow-up measurements showed that participants' status as pregnant or postpartum did not create an additional difference in the intervention effect. Participants' feedback indicated a high level of satisfaction with the intervention. In conclusion, internet-based bibliotherapy is a feasible intervention option during the perinatal period and is effective in improving symptoms related to anxiety and depression, behavioral activation, emotion regulation difficulties, worry, and perceived social support. Future studies should test its generalizability in different risk profiles, with larger samples and trimester subgroups.
Benzer Tezler
- Gebelik döneminde anksiyete ve depresyon için mobil izleme programı geliştirilmesi ve ilk üç aylık sonuçlarının değerlendirilmesi
Development of mobile monitoring program for anxiety and depression in pregnancy and evaluation of first three months results
YAVUZ SELİM OĞUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSakarya ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YAZICI
- Çocuk psikiyatrisi kliniğine başvuran hastalarla sağlıklı çocuklarda depresyon ve kaygı ilişkisi
Relation between depression and anxiety among healty children and patients consulted in child psychiatry clinic
HÜLYA ZANBAK
- Covid-19 pandemisinin gebe kadınlarda oluşturduğu depresyon ve anksiyetinin şiddetinin değerlendirilmesi
Evaluate the severi̇ty of anxi̇ety and depressi̇on i̇n pregnant women duri̇ng the covid-19 pandemi̇c
AYŞE GEREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Kadın Hastalıkları ve DoğumAkdeniz ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEM YAŞAR SANHAL
- Ankara ili Havacılar Aile Sağlığı Merkezi tarafından 1 yıl içinde takip edilen gebelerin eşlerinde doğum sonrası babalık depresyonu sıklığı
The frequency of postpartum paternal depression in the spouses of the pregnants who were been followed in a year period by Havacılar Family Health Center in Ankara
ELİF ÇAKMAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
- Gebelikte SARS-COV-2 RT-PCR pozitifliğinin gebelerin duygu durumuna etkisinin SCL 90 R ölçeği ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of SARS-COV-2 RT-PCR positivity in pregnancy on the emotional status of pregnancy with SCL 90 R scale
ARZU ÇETİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BİRTAN BORAN