Alkol kullanım bozukluğuna yönelik sanal gerçeklik temelli bir uygulama: ALCO-VR yazılımı uyarlama ve etkililik çalışması
A virtual reality-based application for alcohol use disorder: ALCO-VR software adaptation and effectiveness study
- Tez No: 985489
- Danışmanlar: PROF. DR. RABİA BİLİCİ, DR. ALEXANDRA GHITA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Alkolle ilgili bozukluklar, Aşerme, Kaygı, Sanal gerçeklik, İpucu, Alcohol-related disorders, Craving, Anxiety, Virtual reality, Clue
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Alkol kullanım bozukluğunda (AKB) maddeyle ilişkili ipuçları aşerme ve kaygı düzeyinde artışa neden olmaktadır. Maddeyle ilişkili ipuçlarına tekrarlı olarak maruz kalmak, bu ipuçları tarafından tetiklenen aşermeyi ve kaygıyı azaltmaktadır. Bundan dolayı aşermeyi tetikleyen bu ipuçlarını artırılmış bir gerçeklikle tekrar tekrar sunabilen uygulamalar önem kazanmaktadır. Bu amaçla; başka bir kültürde geliştirilerek klinik bir araç olarak kullanılan bir sanal gerçeklik yazılımının Türk kültürüne uyarlanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya yaşları 18-65 arasında birincil tanısı AKB olan 30 kişi ile Sosyal İçici olan 30 kişi katılmıştır. Çalışmada Kişisel Bilgi Formu, Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi, Penn Alkol Aşerme Ölçeği, Penn Alkol Aşerme Ölçeği-Sanal Gerçeklik Formu, Aşerme Tipolojisi Ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri, Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Testi, Görsel Analog Ölçeği ve Bulunuşluk Hissi Ölçeği kullanılmıştır. Veriler, Genelleştirilmiş Doğrusal Karma Modeller ile analiz edilmiştir. Bulgular: AKB grubu, Sosyal İçici grubuna kıyasla anlamlı derecede daha fazla aşerme düzeyine sahiptir. Ayrıca her iki grup için nötr ortamdaki aşerme düzeyleri arasında anlamlı fark yokken, nötr ortama kıyasla diğer tüm ortamlarda aşerme anlamlı derecede daha fazladır. Benzer şekilde AKB grubu, Sosyal İçici grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek kaygıya sahiptir. AKB grubunda, nötr ortam ile diğer ortamlar arasında anlamlı fark bulunmuştur. Sosyal İçici grubunda tüm ortamlarda düşük kaygı düzeyi ölçülmüş ve hiçbir ortam ikilisi arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür. Sonuç: ALCO-VR (TR) Türk kültüründe güvenilir bir şekilde ipucu reaktivitesini tetikleyebilmektedir. AKB'li bireylerde aşerme ve kaygıyı değerlendirmek için sanal gerçeklik tabanlı ipucuna maruz bırakma yaklaşımlarının ekolojik olarak geçerli olduğu ve tamamlayıcı araçlar olarak kullanılabileceği desteklenmiştir.
Özet (Çeviri)
Aim: In alcohol use disorder (AUD), substance-related cues cause an increase in craving and anxiety levels. Repeated exposure to substance-related cues reduces the craving and anxiety triggered by these cues. For this reason, applications that can repeatedly present these craving-triggering cues in an enhanced reality have gained importance. For this purpose, the adaptation of a virtual reality software, developed in another culture and used as a clinical tool, to Turkish culture was aimed. Materials and Methods: The study included 30 participants aged 18–65 with AUD and 30 Social Drinkers. The data collection tools included the Personal Information Form, Alcohol Use Disorders Identification Test, Penn Alcohol Craving Scale, Penn Alcohol Craving Scale–Virtual Reality Form, Craving Typology Questionnaire, State–Trait Anxiety Inventory, Generalized Anxiety Disorder-7 Test, Visual Analog Scale, and Presence Questionnaire. Data were analyzed using Generalized Linear Mixed Models. Results: The AUD group exhibited significantly higher craving levels compared to the Social Drinker group. Additionally, while there was no significant difference in craving levels between the two groups in the neutral environment, craving was significantly higher in all other environments compared to the neutral one. Similarly, the AUD group showed significantly higher anxiety levels than the Social Drinker group. In the AUD group, significant differences were found between the neutral and other environments. In contrast, the Social Drinker group showed low anxiety levels across all environments, with no significant differences between any pair of environments. Conclusion: ALCO-VR (TR) can reliably trigger cue reactivity in Turkish culture. This supports the ecological validity of virtual reality-based cue exposure approaches and their potential use as complementary tools to assess craving and anxiety in individuals with AUD.
Benzer Tezler
- Alkol kullanım bozukluğunda ruhsal sorunların ve kişilik özelliklerinin nüks risklerine olan etkisinin incelenmesi
Examining the impact of psychological issues and personality traits on relapse risks in alcohol use disorder
MUHAMMED YUSUF BABACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF HALDUN SOYGÜR
- Alkol ve madde kullanım bozukluğu tanılı hastalarda yaşamın anlamının sıkıntıya dayanma ve tedavi motivasyonuna etkisi
The effect of meaning in life on distress tolerance and treatment motivation in patients diagnosed with alcohol substance use disorder
SÜMEYYE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DÖNDÜ ÇUHADAR
- Sağlık çalışanı olan ve olmayan bireylerin madde kullanımına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of attitudes towards substance use of individuals who are and are not health workers
HİLMİ AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Hemşirelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE MERCAN
- Zorunlu göç eden bireylerin bağımlılık profili ile travma sonrası stres bozukluğunun ilişkisi
The relationship between the addiction profile of forced migration individuals and post traumatic stress disorder
PINAR ŞENADIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÇukurova ÜniversitesiBağımlılık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ÇAKIR
- Alkol kullanım bozukluğunda ruminasyon ve yürütücü işlevler arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relation between rumination and executive functions in alcohol use disorder
TUĞBA BOZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara ÜniversitesiSpor Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNCİ ÖZGÜR İLHAN