Dilbilimin transandantal zemini ve a priori ilkeleri üzerine bir deneme
An essay on the transcendental ground and a priori principles of linguistics
- Tez No: 985644
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET AYHAN ÇİTİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Dilbilim, Philosophy, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Analitik felsefe, Aydınlanma felsefesi, Dil felsefesi, Kıta felsefesi, Transandantal felsefe, Çağdaş felsefe, Analytical philosophy, Enlightenment philosophy, Philosophy of language, Continental philosophy, Transcendental philosophy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kant'ın transandantal felsefesinden hareketle dilin ve dilbilimin transandantal zeminlerini araştırmayı amaçlamaktadır. Dilsel yapının yalnızca psikolojik, tarihsel ya da ampirik açıklamalara indirgenemeyeceği; aksine, onu mümkün kılan a priori koşulların transandantal bir çözümleme aracılığıyla belirlenebileceği savunulmaktadır. Bu bağlamda Kant'ın transandantal estetik ve analitikte ortaya koyduğu biçimsel kategorilerden ilham alınmakta, ancak bu kategorilerin dilsel olguları açıklamak bakımından gerekli fakat yeterli olmadığı ileri sürülmektedir. Çalışma, dilin oluşumunu ve işleyişini mümkün kılan“transandantal fiiller”in —örneğin sayı, yer, sıra, yönelim, üç boyutluluk gibi— dilsel anlamın kuruluşundaki rolünü göstermeye yöneliktir. Bu kavramların, dilsel dizgenin biçimsel önkoşullarını belirlediği ve böylece dilbilimin de kendine özgü bir transandantal zemine ve a priori ilkelere sahip olduğu iddia edilmektedir. Sonuç olarak, çalışma, Kant'ın transandantal yöntemi ile modern dilbilimin kurucu ilkeleri arasında bir köprü kurarak, dilin ontolojik değil, transandantal bir fenomen olarak temellendirilebileceğini göstermeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to investigate the transcendental foundations of language and linguistics by drawing upon Kant's transcendental philosophy. It argues that linguistic structure cannot be reduced to psychological, historical, or merely empirical explanations, but must rather be grounded in the a priori conditions that make language possible. While the research takes inspiration from Kant's transcendental aesthetics and analytic, it maintains that Kant's framework, though necessary, is not sufficient for explaining linguistic phenomena. The study therefore introduces additional transcendental acts—such as number, place, order, orientation, and three-dimensionality—to reveal their constitutive role in the formation of linguistic meaning. These concepts are presented as formal preconditions that make linguistic systems possible, thereby suggesting that linguistics itself possesses a transcendental ground and a priori principles. Ultimately, this research seeks to establish a bridge between Kant's transcendental method and the foundational principles of modern linguistics, demonstrating that language can be grounded not ontologically, but transcendentally, as a condition for the possibility of meaning.
Benzer Tezler
- Film estetiğinde gerçekçi sinemanın fenomenolojisi
Phenomenology of realistic cinema in film aesthetics
CEM ÇINAR
- Dilbilimin Arap dil çalışmalarına etkisi - Tunus örneği
The impact of linguistics on Arabic language studies - the case of Tunisia
ESMA KAYA ASLAN
- Adli dilbilimin Türkiye'de kullanılabilirliği
Usability of forensic linguistics in Turkey
AYŞE SELCEN GÜÇHAN CABARRUBİA
- Yabancı dil eğitiminde konuşma zorluğunun aşılması açısından iletişimsel dilbilimin önemi
The importance of communicative linguistics in terms of ovewhelming difficulty in speaking in foreign language training
AHMET KÜÇÜK
