Akdeniz iklim koşullarında farklı reyhan (Ocimum basilicum L.) genotiplerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi
Identification of yield and some quality traits of different basil (Ocimum basilicum L.) genotypes in Mediterranean climate conditions
- Tez No: 985694
- Danışmanlar: PROF. DR. LEYLA SEZEN TANSI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Reyhan, Ocimum, Kemotip, Antioksidan aktivite, Sekonder metabolitler, Basil, Ocimum, Chemotype, Antioxidant activity, Secondary metabolites
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Reyhan, tropik ve subtropikal iklimlerde kendine özgü aroması ile yetişen en değerli tıbbi ve aromatik bitkilerden birisidir. Bölge koşullarına adapte olmuş, yüksek verimli ve belirli bir kimyasal profile sahip standardize edilmiş genotiplerin belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Akdeniz iklim koşullarında 90 farklı reyhan genotipinin verim ve kalite performanslarını değerlendirerek endüstriyel açıdan en uygun genotiplerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2023 ve 2024 yetiştirme dönemlerinde Çukurova Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Alanında augmented deneme desenine göre yürütülen çalışmada; agronomik ölçümler, spektrofotometrik analizler ve GC-MS ile uçucu yağ bileşen analizleri gerçekleştirilmiştir. Temel verim ve kalite özelliklerinde genotipler arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar saptanmıştır. MT30 ve MT76 genotipleri; taze herba verimi (sırasıyla 4177.67 kg/da ve 3514.90 kg/da), kuru herba verimi ve kuru yaprak verimi bakımından popülasyonun en üstün ve stabil genotipleri olarak belirlenerek, hesaplanan en yüksek kontrol ortalaması + en küçük güvenilir artış eşik değerlerini istikrarlı bir şekilde aşmıştır. Morfolojik açıdan MT72 ve MT80 en geniş yaprak alanına, MT89 ise en yüksek dallanma kapasitesine ulaşmıştır. Toplam fenolik madde, DPPH ve ABTS radikal süpürme aktiviteleri incelendiğinde; MT08, MT86, MT38 ve MT67 genotipleri yüksek biyoaktif bileşen içerikleriyle öne çıkmıştır. Uçucu yağ analizlerinde MT63 ve MT74 yüksek uçucu yağ oranı sunarken; popülasyonun genel kimyasal yapısı linalool, metil kavikol, sitral, metil sinamat ve öjenol olmak üzere beş ana kemotip altında toplanmıştır. Farklı kullanım amaçlarına hizmet eden üstün genotiplerin belirlendiği bu kapsamlı karakterizasyon çalışması; bir yandan ulusal ilaç ve kozmetik sanayisinin nitelikli hammadde ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlarken, diğer yandan gelecekteki ıslah programları için stratejik bir temel oluşturacaktır.
Özet (Çeviri)
Basil is one of the most valuable medicinal and aromatic plants grown in tropical and subtropical climates, known for its distinctive aroma. Determining standardized genotypes that are adapted to regional conditions, high-yielding, and possessing a specific chemical profile is of great importance. In this study, the aim was to identify the most industrially suitable genotypes by evaluating the yield and quality performances of 90 different basil genotypes under Mediterranean climatic conditions. The study was conducted according to the augmented experimental design at the Research and Application Area of Çukurova University during the 2023 and 2024 growing seasons. Agronomic measurements, spectrophotometric analyses, and essential oil component analyses via GC-MS were performed. Statistically significant differences were detected among the genotypes regarding basic yield and quality traits. Genotypes MT30 and MT76 were identified as the most superior and stable genotypes of the population in terms of fresh herb yield (4177.67 kg/da and 3514.90 kg/da, respectively), dry herb yield, and dry leaf yield, consistently exceeding the calculated threshold values (highest control mean + least significant increase). Morphologically, MT72 and MT80 achieved the largest leaf area, while MT89 reached the highest branching capacity. When total phenolic content, DPPH, and ABTS radical scavenging activities were examined, genotypes MT08, MT86, MT38, and MT67 stood out with their high bioactive component content. In essential oil analyses, while MT63 and MT74 presented high oil content, the general chemical structure of the population was grouped under five main chemotypes: linalool, methyl chavicol, citral, methyl cinnamate, and eugenol. This comprehensive characterization study, in which superior genotypes serving different usage purposes were identified, will contribute to meeting the high-quality raw material needs of the national pharmaceutical and cosmetic industries and will constitute a strategic foundation for future breeding programs.
Benzer Tezler
- Akdeniz koşullarında CROPGRO-kinoa modelinin performansının farklı sulama düzeylerinde belirlenmesi ve olası iklim değişikliğinin etkisinin değerlendirilmesi
Determining the performance of the CROPGRO-quinoa model under different irrigation levels and evaluating the effect of climate change on quinoa yield and yield components under Mediterranean conditions
ABDIWAHID ALI DHAKANE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. S. METİN SEZEN
- Cropgro-ayçiçek modelinin farklı sulama rejimlerindeki performansının belirlenmesi ve Akdeniz koşullarında iklim değişikliğinin ayçiçek üretimine etkisinin değerlendirilmesi
Determining the performance of the cropgro-sunflower model in different irrigation regimes and evaluating the effect of climate change on sunflower production in Mediterranean conditions
CLEVER MWIKA MAAMBO
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMİH METİN SEZEN
- Akdeniz koşullarında farklı tuzluluk ve sulama düzeylerinde quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) bitkisinin verim ve fizyolojik tepkilerinin araştırılması ve SALTMED modelinin test edilmesi
The investigation of yield and physiological responses of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) at different salinity and irrigation levels and evaluation of SALTMED model under Mediterranean conditions
ÇİĞDEM İNCE KAYA
Doktora
Türkçe
2015
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATTİLA YAZAR
- Akdeniz iklim koşullarında koruyucu bitki türü, tohumluk miktarı ve hasat zamanının çokyıllık suni mera karışımının ot verimi ve kalitesine etkileri
Effects of companion crop species, their sowing ratios and harvest times on hay yield and quality of a pasture mixture under Mediterranean climate conditions
HASAN BEYTULLAH DÖNMEZ
- Akdeniz iklim koşullarında bazı çok yıllık buğdaygillerin (miskantus, dallı darı, kargı kamışı, yumrulu yem kanyaşı) enerji bitkisi olarak kullanım olanakları
Use possibilities of some perennial grasses (miscanthus, switchgrass, giant reed, bulbous canary grass) as energy crops in mediterranean climate conditions
RECEP İRFAN NAZLI