Hacıhaliloğlu kayısı çeşidinin klon seleksiyonu ve moleküler karekterizasyonu
Clonal selection and molecular characterization of hacihaliloğlu apricot variety
- Tez No: 985736
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURHANETTİN İMRAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hacıhaliloğlu kayısı çeşidi yetiştiricilik açısından yüksek adaptasyon yeteneği, düzenli ve bol ürün vermesi, kurutmalık özellikleri açısından üstün kalitede olması sebebiyle üreticiler tarafından tercih edilmektedir. Ayrıca çeşit içi varyasyonun yüksek olması klon seleksiyonu çalışmalarında odak noktası olmasına neden olmuştur. Bu çalışma 2022-2025 yılları arasında Malatya ilinin 8 ilçesinde yürütülmüştür. Çalışmada 22 farklı Hacıhaliloğlu klonu ile kontrol olarak seçilen Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Ulusal Genetik Kaynaklar Parselinde yer alan standart Hacıhaliloğlu çeşidi kullanılmıştır. Çalışmada klonların morfolojik, fenolojik ve meyve kalite özellikleri değerlendirilmiş, moleküler düzeyde yapılan analizde DArT tekniği kullanılarak klonlar arasındaki genetik benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Çalışmada yapılan morfolojik gözlemlerde ağaç taç genişliklerinin 380-1310 cm arasında; ağaç taç yüksekliğinin 315-1130 cm arasında; gövde çevresinin 61-180 cm arasında arasında değişim gösterdiği görülmüştür. Meyve kalite özellikleri bakımından incelendiğinde meyve eninin 30.37 ile 42.83 mm; meyve boyunun 30.48 ile 45.04 mm; meyve yüksekliğinin ise 32.40 ile 44.09 mm arasında değişim gösterdiği görülmüştür. Meyve ağırlıkları 18.89 g ile 51.02 g arasında, et/çekirdek oranı %11.22 ile % 26.54 arasında değişim göstermiştir. SÇKM oranları %22.17 ile % 25.63; titre edilebilir asitlik miktarı % 0.28 ile %0.47; pH değeri ise 4.4 ile 7.9 arasında değişmiştir. Renk değerleri incelendiğinde ise; 'L'değeri 51.87 ile 76.5; 'a' değeri -7.47 ile 10.88; 'b' değeri ise 23.47 ile 35.52 arasında değişim göstermiş ve renk okumaları sonucunda hesaplanan C* değeri 23.47 ile 35.96; Hue (h⁰) değerinin ise 1.18 ile 178.64 arasında değer aldığı görülmüştür. Tartılı derecelendirme sonucunda; HK2-HK4-HK7-HK8-HK10-HK11-HK15-HK16 ve HK20 nolu klonlar kontrolden daha yüksek puanlar almıştır. Moleküler çalışmalar sonucunda elde edilen dendrogramda; HK19, HK21 ve HK22 klonlarının diğer klonların yer aldığı kümenin uzağında yer aldığı bunun yanı sıra HK8, HK15 ve HK20 klonlarının aynı kümede yer almasına rağmen bulunduğu küme içerisinde en fazla genetik farklılığı yansıtan klonlar oldukları görülmüştür. Çalışma sonunda öne çıkan klonların aynı çevresel koşullar altında bahçe performanslarının değerlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Hacıhaliloğlu apricot variety is preferred by producers due to its high adaptability in cultivation, regular and abundant yield and superior quality in terms of drying properties. In addition, the high intra-variety variation has made it a focus of clone selection studies. This study was carried out in 8 districts of Malatya province between 2022-2025. In the study, 22 different Hacıhaliloğlu clones and the standard Hacıhaliloğlu variety in the Apricot Research Institute National Genetic Resources parcel selected as control were used. Morphological, phenological and fruit quality traits of the clones were evaluated in the study and genetic similarities and differences between the clones were revealed by using the DArT technique in the molecular analysis. In the morphological observations made in the study, it was observed that canopy widths varied between 380-1310 cm; canopy height between 315-1130 cm; and trunk circumference between 61-180 cm. When examined in terms of fruit quality traits, fruit width ranged from 30.37 to 42.83 mm, fruit length ranged from 30.48 to 45.04 mm, and fruit height ranged from 32.40 to 44.09 mm. Fruit weights varied between 18.89 and 51.02 g; the flesh/seed ratio varied between 11.22% and 26.54%; TSS values ranged from 22.17% to 25.63%; titratable acidity ranged from 0.28% to 0.47%; and pH values ranged from 4.4 to 7.9.When the color values were examined, the L value ranged from 51.87 to 76.50; the a value ranged from –7.47 to 10.88; the b* value ranged from 23.47 to 35.52; the C* value calculated from the color readings ranged from 23.47 to 35.96; and the Hue (h°) values were found to range from 1.18 to 178.64.As a result of the weighted ranking, clones HK2, HK4, HK7, HK8, HK10, HK11, HK15, HK16, and HK20 received higher scores than the control. The dendrogram obtained from the molecular analyses revealed that clones HK19, HK21, and HK22 were positioned distinctly away from the cluster in which the other clones were grouped. Furthermore although clones HK8, HK15, and HK20 were in the same cluster, they were the clones that exhibited the greatest genetic diversity within that cluster. It is recommended that the prominent clones be assessed for their orchard performance under the same environmental conditions.
Benzer Tezler
- Çataloğlu kayısı çeşidinin klon seleksiyonu ve moleküler karekterizasyonu
Clonal selection and molecular characterization of çataloğlu apricot variety
DİDEM KOŞAR
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURHANETTİN İMRAK
- Kahramanmaraş florasından klon seleksiyonu yoluyla elde edilen bazı yabani erik türlerinin kayısıya anaçlık özelliklerinin araştırılması
Investigation rootstock properties of some wild plum species for apricot cv. that obtained by clon selection through Kahramanmaras flora
REMZİ UĞUR
Doktora
Türkçe
2017
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ PAYDAŞ KARGI
- Farklı prunus klon ve çöğür anaçlarının bazı kayısı çeşitleriyle uyuşma düzeyi, bitki besin maddeleri alımı ve büyümeye etkileri üzerinde araştırmalar
Effects of different prunus clones and seedling rootstocks on the compatibility, nutrient absorption rate and growth of some apricot cultivars
MEHMET BAŞ
- “Hacıhaliloğlu”kayısı (Prunus armeniaca L.) çeşidinin in vitro çoğaltımı
In vitro propagation of apricot (Prunus armeniaca L.) cv.“hacihaliloğlu”
HAKAN YILDIRIM
- Malatya'da yetiştirilen hacıhaliloğlu kayısı çeşidinin sodyum metabisülfit ile kükürtleme işlem parametrelerinin kayısının kalitesine etkileri
The effects of the process parametres of sulphuring with sodium metabisulfite on the hacihaliloğlu in Malatya
ŞULE ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Gıda Mühendisliğiİnönü ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ALPASLAN