حاشية حسن بن محمد الصفوري البوريني (ت. 1024/1615) على تفسير البيضاوي من بداية الكتاب إلى الورقة (60/أ) دراسةً وتحقيقاً.
Hasan b. Muhammed es-Safûrî el-Bûrînî'nin Beyzavî Üzerine Yazdığı Haşiyenin Tahkik ve Tahlili (Kitabın Başından 60. Varağa Kadar)
- Tez No: 985793
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN PAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir. el-Beyzâvî. es-Safûrî. el-Bûrînî. Tahkik, Tafsir, al-Baydawi, al-Safuri al-Burini, Critical Edition
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 17. yüzyıl Şam ulemasından Hasan b. Muhammed es-Safûrî el-Bûrînî'nin (ö. 1048/1639), Ebü'l-Hayr Nasîrüddin el-Beyzâvî'nin meşhur tefsiri Envâru't-Tenzîl ve Esrâru't-Te'vîl üzerine kaleme aldığı haşiyesinin tahkik ve tahlilini konu edinmektedir. Araştırma, eserin başlangıcından 60. varağa kadar olan kısmını kapsamaktadır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır:“İnceleme”bölümünde müellifin hayatı, ilmî kişiliği ve tefsir ilmîndeki metodu ele alınmış; el-Bûrînî'nin Beyzâvî metnine getirdiği açıklamalar ile dilsel ve kelâmî tahliller analiz edilmiştir.“Tahkik”bölümünde ise, eserin kütüphanelerdeki yazma nüshaları temin edilerek edizyon kritik yöntemine göre mukayese edilmiş ve metin akademik standartlarda kurulmuştur. Müellifin atıfta bulunduğu kaynaklar tespit edilmiş, ayet ve hadislerin tahrici yapılmıştır. Bu çalışma, Osmanlı dönemi tefsir haşiyeciliği geleneğinin zenginliğini ve el-Bûrînî'nin bu gelenek içerisindeki özgün konumunu ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study presents a critical edition and analytical study of the marginalia (Hashiya) written by the 17th-century Damascene scholar Hasan bin Muhammad al-Safuri al-Burini (d. 1048 AH / 1639 AD) on al-Baydawi's renowned Quranic commentary, Anwar al-Tanzil wa Asrar al-Ta'wil. The research covers the first 60 folios of the manuscript. The thesis is divided into two primary sections: The“Analytical Study”examines the author's biography, his scholarly persona, and his methodological approach to exegesis (Tafsir). It highlights al-Burini's linguistic and theological insights into al-Baydawi's text. The“Critical Edition”(Tahqiq) section involves a rigorous comparison of extant manuscripts found in libraries to establish a verified and accurate version of the text. This process includes documenting Quranic verses, prophetic traditions (takhrij), and identifying the sources cited by the author. This study is significant for illustrating the richness of the Ottoman-era tradition of Quranic commentaries and showcasing al-Burini's unique contributions to the field of Islamic exegesis.
Benzer Tezler
- حاشية حسين بن حسن الخلخالي (ت.1014هــ) على تفسير البيضاوي من سورة غافر إلى سورة الذاريات: دراسة وتحقيقا
Hüseyn b. Hasan el-Helhâlî'nin Beydâvî tefsiri üzerine yaptığı haşiyenin tahkik ve incelemesi (Ğafir Suresinden Zariyât Suresine kadar)
MHMOOD ALİ MUHAMMED AL-JANABI
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN PAK
- حاشية حسين بن حسن الخلخالي (ت.1014هــ) على تفسير البيضاوي من سورة يس إلى سورة الزُّمر: دراسةً وتحقيقاً
Hüseyn B. Hasan El-Helhâlî'nin Beydâvî tefsiri üzerine yaptığı haşiyenin tahkik ve incelemesi (Yasin Suresinden Zümer Suresine kadar)
ADİL NAJM ABDULLAH ABDULLAH
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN PAK
- حاشية حسين بن حسن الخلخالي (ت.1014هــ) على تفسير البيضاوي من سورة غافر إلى سورة الذاريات: دراسة وتحقيقا
Hüseyn b. Hasan el-Helhâlî'nin Beydâvî Tefsiri Üzerine Yaptığı Haşiyenin Tahkik ve İncelemesi (Ğafir Suresinden Zariyât Suresine Kadar)
Mhmood Ali Muhammed al-JANABI
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN PAK
- حاشية حسين بن حسن الخلخالي (ت.1014هــ) على تفسير البيضاوي من سورة الطور إلى سورة المدثر: دراسة وتحقيقا
Hüseyin b. Hasan el-Helhâlî'nin Beydâvî tefsiri üzerine yaptığı haşiyenin tahkik ve incelemesi (Tûr Suresinden Muddessir Suresine kadar)
AHMED HUSSEİN IBRAHİM AZZAM
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAYSAL ARPAGUŞ
- (حاشية حسين بن حسن الخلخالي (ت.1014هــ) على تفسير البيضاوي: من سورة القيامة إلى سورة الناس دراسةً وتحقيقاً)
Hüseyin b. Hasan el-Helhâlî'nin Beydâvî tefsiri üzerine yaptığı haşiyenin tahkik ve incelemesi (Kıyâmeh Suresinden Nâs Suresine kadar)
SAAD YASEEN YOUSIF QUBLAN
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MOHAMADOU ABOUBACAR MAIGA