Birinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalarda sağlık okuryazarlığı: Aile hekimliği üzerinden karşılaştırılması ve ilgili faktörlerin incelenmesi
Health literacy among patients attending primary and tertiary healthcare institutions: A comparison through family medicine and examination of associated factors
- Tez No: 985893
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET RAŞİT AYDIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, okuryazarlık, sağlık, sağlık hizmetleri, Family medicine, health, health services, literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
GİRİŞ VE AMAÇ: Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlık bilgilerini anlayarak değerlendirebilme ve bu bilgileri sağlıklı yaşam kararlarında kullanabilme yeteneğidir. Sağlık okuryazarlığını etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Amacımız birinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarına başvuran hastaların sağlık okuryazarlığı düzeylerini karşılaştırmak, bu düzeyin sağlık hizmeti tercihleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. YÖNTEM: Araştırmamız, Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniği veya eğitim aile sağlığı merkezine başvuran 18 yaş ve üstü 500 kişi ile yürütülen kesitsel tipte ve tanımlayıcı bir araştırmadır. 1 Ekim 2024 ile 31 Mart 2025 tarihleri arasında yürütülen çalışmada veriler, yüz yüze görüşme ile yapılmıştır. Anketin birinci bölümünde 17 sorudan oluşan demografik anket formu, ikinci bölümde 32 sorudan oluşan TSOY-32 ölçeği yer almaktadır. Analizler için Windows için IBM SPSS Statistics, v. 26.0 (Armonk, NY: IBM) kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. BULGULAR: Tüm katılımcılarda eğitim ve gelir düzeyi yüksek olan, bekâr, çocuk sahibi olmayan, sağlık kurumu başvuru sayısı daha az olan, kronik hastalığı bulunmayan, öznel sağlık algısı iyi olan bireylerde ve sadece ASM grubu katılımcılarında il merkezinde yaşayanlarda anlamlı farklılık bulunmuş sağlık okuryazarlık düzeyi daha yüksek tespit edilmiştir. SONUÇ: Çalışmamız sağlık okuryazarlığını geliştirmek için çok boyutlu ve hedefe yönelik müdahalelerin gerekliliğini ortaya koymuştur. Özellikle yaşlı, düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip, kronik hastalığı bulunan bireyler öncelikli hedef gruplar olmalıdır. Yerel kültüre uygun toplum temelli eğitim programları yaygınlaştırılmalıdır. Ekonomik destek mekanizmaları oluşturulmalı ve materyaller ücretsiz sunulmalıdır. Sağlık çalışanlarının danışmanlık becerileri güçlendirilerek bireylerin sağlık sistemini daha bilinçli kullanmaları sağlanmalıdır.
Özet (Çeviri)
AIM: Health literacy is the ability of individuals to understand and evaluate health information and use this information to make healthy lifestyle decisions. Many factors influence health literacy. Our goal is to compare the health literacy levels of patients presenting to primary and tertiary healthcare institutions and to demonstrate the impact of this level on healthcare preferences. MATERIALS AND METHODS: This is a cross-sectional, descriptive study conducted with 500 individuals aged 18 and over who presented to the family medicine outpatient clinic or training family health center at Sakarya Education and Research Hospital. Data were collected through face-to-face interviews between October 1, 2024, and March 31, 2025. The first part of the survey included a 17-question demographic questionnaire, and the second part included the TSOY-32 scale, consisting of 32 questions. Analyses were conducted using IBM SPSS Statistics v. 26.0 for Windows (Armonk, NY: IBM), and the significance level was set at p<0.05. RESULTS: A significant difference was found among all participants with higher education and income levels, single, without children, with fewer applications to health institutions, without chronic diseases, with a good subjective health perception, and only among the Family Health Center group participants living in the city center; TSOY-32 scores were higher. CONCLUSION: Our study demonstrates the need for multidimensional and targeted interventions to improve health literacy. Priority target groups should include the elderly, those with low education and income, and those with chronic illnesses. Community-based education programs tailored to local cultures should be expanded. Economic support mechanisms should be established, and materials should be made available free of charge. Healthcare professionals' counseling skills should be strengthened to empower individuals to use the healthcare system more consciously.
Benzer Tezler
- Yan dal polikliniklerine randevu alınması hakkında hasta vehekim görüşleri
Patient and physician opinions about making appointment tosubspecialty polyclinics
YAVUZ SELİM İNAN
- İlaç tüketimi verilerini kullanarak kronik hastalık prevelans tahmini
Estimation of chronic disease prevalence using during consumption data
GÜLŞAH SEYDAOĞLU
Doktora
Türkçe
2003
Tıbbi BiyolojiÇukurova ÜniversitesiBiyoistatistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. Z. NAZAN ALPARSLAN
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN
- Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı genel polikliniklerine boy kısalığı ile başvuran hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of the patients with short stature presenting to general outpatient clinics of Department of Pediatrics at Uludağ University Medical School Hospital
DEMET EKİN AYHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Aile HekimliğiUludağ ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL SAĞLAM
- COVID-19 pandemisinde ilk kısıtlama dönemi ile birinci normalleşmeye geçiş dönemi arasında üçüncü basamak acil servise başvuran hastaların demografik analizi
Demographic analysis of patients presenting to the tertiary emergency department between the first restriction period and the first normalization period in the COVID-19 pandemic
KAĞAN ÜNLÜ