Zeytin (olea europaea L.) ağaçlarında yaprak ucu yanıklığına sebep olan sordaria macrospora'nın karakterizasyonu, mücadele olanaklarının araştırılması ve bitki savunma tepkilerinin belirlenmesi
Characterization of sordaria macrospora causing leaf tip blight in olive (olea europaea L.) trees, investigation of control strategies, and determination of plant defense responses
- Tez No: 985894
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ERTUĞRUL GÜLDÜR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Karakterizasyon, Patojenite, Zeytin, Characterization, Pathogenicity, Olive
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Oleaceae familyasının bir üyesi olan zeytin (Olea europaea L.), ağırlıklı olarak Akdeniz iklimine uyum sağlamış önemli bir tarım ürünüdür. Son zamanlarda Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde zeytin ağaçlarında yaprak ucu yanıklığı, sürgün kuruması ve geriye doğru ölüm belirtileri görülmüştür. Bu çalışmada, yapılan surveyler sonucunda çok sayıda fungal tür izole edilmiş olup bu izolatlardan 6 tanesi makroskobik ve mikroskobik incelemeler sonucunda Sordaria macrospora türü ile benzerlik göstermiştir. Bu izolatların, ITS (ITS4/ITS6), LSU (NL1/NL4), β-tubulin (Bt2a/Bt2b) ve Tef-1α (EF728F/EF986R) gen bölgeleri ile PCR amplifikasyonları yapılmıştır. Elde edilen sekanslar, NCBI veri tabanında kaydedilmiş ve izolatların S. macrospora ile %99–100 oranında benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Patojenin dünyadaki diğer türler ile benzerliği, filogenetik ağaç oluşturularak belirlenmiştir. Seçilen temsili izolat ile patojenisite testleri yapılmış ve başarı ile yapılan reizolasyon sonucunda etmenin patojenik olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca, fungusun proteaz ve lakkaz enzimleri analiz edilerek bu enzim aktivitelerinin in vitro ortamda patojenik özellikler sergilediği ortaya konulmuştur. Çoklu stres çalışmasında iki zeytin çeşidi (Manzanilla ve Arbequina) üzerinde farklı tuz konsantrasyonları (50 mM ve 100 mM) ve patojen (S. macrospora) varlığında oluşan simptom şiddeti ve stress ile ilişkili fizyolojik parametreler incelenmiştir. Deneme sonucunda tuz dozu arttıkça hastalık şiddetinin de arttığı, patojen varlığında bu etkinin daha da şiddetlendiği ve bu durumun fizyolojik parametre değerlerinde azalmalar ile paralellik gösterdiği belirlenmiştir. Çeşitlerin duyarlılıkları ise parametrelere göre değişiklik göstermiştir. Ayrıca, hastalıkla mücadele kapsamında 7 farklı fungisit ile bir biyolojik ajan olan Trichoderma harzianum'un S. macrospora üzerindeki etkinlikleri değerlendirilmiştir. Denemeler sonucunda dört fungisitin fungisidal, bir fungisitin ise fungistatik etki gösterdiği belirlenmiştir. Çalışmada, 200 g/L Azoxystrobin + 80 g/L Cyproconazole (Amistar Xtra), 250 g/L Prochloraz + 75 g/L Trifloxystrobin + 50 g/L Cyproconazole (Basking), 200 g/L Azoxystrobin + 125 g/L Difenoconazole (Aquatis) ve %25,2 Boscalid + %12,8 Pyraclostrobin (Bellis) içeren formulasyonların fungisidal etki göstererek misel gelişimini tamamen durdurduğu tespit edilmiştir. Pyraclostrobin + Fluxapyroxad (Priaxor) ise fungistatik etki göstermiştir. Buna karşılık, 300 g/L Phosphorous Acid + 75 g/L Ametoctradin (Privest) ve 500 g/L Metrafenone (Vivando) içeren formulasyonlar misel gelişimini engelleyememiştir. Ayrıca, Trichoderma harzianum uygulamasının önemli düzeyde antagonist etki gösterdiği belirlenmiştir. Bu çalışma, Sordaria macrospora'nın zeytin ağaçlarında bir patojen olarak ilk kez tespit edildiği ve biyolojisinin, konukçu-tepki ilişkilerinin ve mücadele olanaklarının kapsamlı biçimde ortaya konduğu öncü bir araştırma niteliğindedir.
Özet (Çeviri)
Olive (Olea europaea L.), a member of the Oleaceae family, is an important crop predominantly adapted to the Mediterranean climate. Recently, symptoms such as leaf tip burn, shoot dieback, and backward death have been observed on olive trees in the Southeastern Anatolia Region of Turkey. In this study, surveys conducted in the region led to the isolation of numerous fungal species, among which six isolates showed morphological and microscopic characteristics similar to Sordaria macrospora. PCR amplifications were performed on these isolates targeting the ITS (ITS4/ITS6), LSU (NL1/NL4), β-tubulin (Bt2a/Bt2b), and Tef-1α (EF728F/EF986R) gene regions. The obtained sequences were submitted to the NCBI database, and the isolates were found to share 99–100% similarity with S. macrospora. Phylogenetic relationships with other global strains were determined by constructing a phylogenetic tree. Pathogenicity tests were conducted with a representative isolate, and successful re-isolation confirmed the pathogenic nature of the fungus. Additionally, the protease and laccase enzyme activities of the fungus were analyzed, revealing in vitro pathogenic properties. In a multi-stress experiment, two olive cultivars (Manzanilla and Arbequina) were subjected to different salt concentrations (50 mM and 100 mM) in the presence of the pathogen (S. macrospora), and symptom severity along with stress-related physiological parameters were evaluated. The results indicated that increasing salt concentrations amplified disease severity, and this effect was further intensified in the presence of the pathogen, correlating with reductions in physiological parameter values. Cultivar susceptibility varied according to the measured parameters. Furthermore, the effectiveness of seven different fungicides and the biological agent Trichoderma harzianum against S. macrospora was evaluated. Four fungicides exhibited fungicidal, while one showed fungistatic effects. Specifically, formulations containing 200 g/L Azoxystrobin + 80 g/L Cyproconazole (Amistar Xtra), 250 g/L Prochloraz + 75 g/L Trifloxystrobin + 50 g/L Cyproconazole (Basking), 200 g/L Azoxystrobin + 125 g/L Difenoconazole (Aquatis), and 25.2% Boscalid + 12.8% Pyraclostrobin (Bellis) demonstrated fungicidal activity, completely inhibiting mycelial growth. Pyraclostrobin + Fluxapyroxad (Priaxor) exhibited fungistatic effects. In contrast, formulations containing 300 g/L Phosphorous Acid + 75 g/L Ametoctradin (Privest) and 500 g/L Metrafenone (Vivando) did not inhibit mycelial growth. Moreover, applications of Trichoderma harzianum showed significant antagonistic effects. This study represents the first report of Sordaria macrospora as a pathogen on olive trees and provides a comprehensive investigation of its biology, host–pathogen interactions, and management strategies, offering pioneering insights into integrated disease control.
Benzer Tezler
- Gemlik zeytin çeşidinde meyveye yatma üzerine farklı sıklıkta dikim, budama ve bazı içsel bitkisel hormonların değişiminin etkilerinin araştırılması
A research on the effects of different planting densities and pruning types on the changes of some endogenous plant hormones and fruit set in Gemlik olive
SABRİYE ATMACA
- Trakya bölgesindeki zeytin ağaçlarında görülen abiyotik hastalıkların belirlenmesi ve bazı virüs hastalıklarının DAS-ELISA ile tanılanması
Determinations of abiotic diseases on olive trees and identification of some virus diseases by DAS-ELISA in the Trakya region of Turkey
ZEHRA VURANKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatNamık Kemal ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÇITIR
- Zeytin ağaçlarında (Olea europaea L.) topraktan uygulanan artan dozlardaki hümik asidin yapraktaki bazı makro ve mikro besin elementleri üzerine etkisi
The effect of the increasing doses of humic acid applications to soil on some macro and micro nutrient elements in the leaves of olive trees (Olea europaea L.)
SERTAÇ UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ SÜMER
- Ceratonia siliqua L. ve Olea europaea L.'nın zamana bağlı toprak solunumu ve karbon mineralizasyonları
Soil respirations and carbon mineralizations time dependently of Ceratonia siliqua L. and Olea europaea L.
FERHAT GÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
BotanikÇukurova ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN CENGİZ DARICI
- Farklı dozlardaki solucan gübre uygulamasının zeytin ağaçlarının bitki besin elementleri içeriği üzerine etkisi
The effect of organic worm fertilizer application of different doses on the contents of plant nutrient elements of olive trees
AYŞE NUR COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ SÜMER